Кіріспе
Томас Хардидің "Элегиялық тізбегі" 1912–1913 жылдардағы өлеңдері – Томас Хардидің 1912 жылғы қарашада әйелі Эмманың қайтысына жауап ретінде жазған элегиялық тізбегі. Күрделі неке туралы бейтараптықпен ой жүгіртіп, шынайы сезімдер мен тікелей стильде жазылған оның өлеңдері ағылшын тіліндегі ең әсерлі және жақсы көрілетін лирикалық туындылардың біріне айналды. Өте жеке поэзиялық өлеңдерінде Харди жақынынан айырылудың адам санасына қандай әсер ететінін, өлгендердің естеліктеріне адал болуға мәжбүрлейтін екіұшты азапты, сондай-ақ олардың бірге өткен өміріндегі кемшіліктер туралы ойлар мен өкініштерді ашады. Харди жаңа ғасырда өзінің өмірінің мәнін талғаммен зерделегенде мұндай өлеңдер жазды. Ол оның қайтыс болған жылымен аталған 15 өлең жазды.
Poems of 1912–1913 are an elegiac sequence written by Thomas Hardy in response to the death of his wife Emma, in November 1912. An unsentimental meditation upon a complex marriage, the sequence's emotional honesty and direct style made its poems some of the most effective and best loved lyrics in the English language. In intensely personal poetic verse. Hardy addresses what the loss of a loved one means to the self: the ambiguous curse that forces one to abide faithfully to the memories of the dead, as well as reflection on and regret for the imperfections of their life together, pervade the poetry that Hardy produced as he reflected on the meaning of his own life in the new century. He wrote 15 poems named by the year of her death.
Үлгілік мысалдар
1912-1913 жылдарға жатқан «Өлеңдер» жинағынан «Рәсімсіз», «Бинни Клиф» және «Ботерл сарайында» атты үш өлең Харди мен Эмманың некеге тұру алдында бірге өткерген тәжірибелерін көрсетеді. Осылайша, бұл өлеңдер Хардидің осы кезеңге қатысты естеліктері болып табылады, және олар оның соңғы қайғысына байланысты жазылған. «Рәсімсіз» өлеңі Эмманың табиғилығы туралы. Бұл, мүмкін, оның соңғы рет қонақтарды қабылдауымен байланысты болуы мүмкін, олар қажетінен артық уақыт қалған шығар, бірақ одан да маңыздысы, Хардидің (көптеген қайғы шеккен адамдар сияқты) Эммамен қоштасуға лайықты мүмкіндік болмағаны туралы сезімін білдіреді. Оның өмірден кетуінің әдеттен тыс болмауы, олардың арасындағы суық қарым-қатынасқа ұқсас, оның салқындаған сезімі Эмманың тәуелсіздікке ұмтылуымен қатар жүрді. Хардидің сезімдеріндегі ащылық, оның Эммамен алғаш танысқан жерлерге саяхат жасауының бір себебі болды, ол поэзиясында осы қуантышылық шақтарды қайта жаңғыртуға тырысты. «Бинни Клиф» – осындай өлеңдердің бірі. Ол жас Эмманың әдемілігін жұмырлап мақтаумен басталады, ол алғаш рет Бинниде кездескендегідей; содан кейін ондаған жылдарға секіріп, қазіргі уақытқа және оның мәңгілік жоқтығына келеді. Харди толқындарды пайдаланды, «көнеден бері аялмастан сөйлеп тұрған» (5-жол) жартасқа шағылысқан толқындарды, уақыттың метафорасы ретінде, ол механикалық түрде, әдеттегідей және адамдар туралы ойланбай алға жылжиды. Өлеңде Харди бір кезде Эммамен тұрған жартасқа қайта оралады, ал пейзаж сол күйінде, бірақ толқындар – немесе уақыт – Эмманы «енді Бинниге қамқорлық жасамаса және ешқашан күлмесе» (15-жол) дейтін жерге алып кетті. «Ботерл сарайында» Харди Эммамен бірге өткен шақтарынан тағы бір орынға сапар шегеді, және тағы да уақыттың аяусыз қозғалысы, өткен мен қазіргінің қатар көргені негізгі тақырып болып табылады. Харди тірі болғанша, төбедегі тау жыныстары «түс және көлеңкеде» (24-жол) Харди мен Эмманың атпен сол төбеден өткенін сақтап қалады. Хардидің естелігінің пейзажға проекциясы «бір көлеңкелі бейне» (28-жол) ретінде бейнеленеді, ол құлдырап, ештеңеге айналады, өйткені Хардидің «құмы батып барады» (33-жол). Басқаша айтқанда, уақыт Хардиді жеңіп алады, ал ол кеткеннен кейін, оның Эммамен болған жақын сәттерінің кез келген іздері де жоғалады, бірақ кем дегенде Харди үшін тәжірибенің мәні, оның күштілігі уақыттың өтуінен басым.
Тақырыптар
Харди мифологияны, сондай-ақ пейзажбен байланысын, Эмма туралы естеліктерін айқын жеткізуге және Эмманың дауысы қалған жасырын әлеммен байланыс орнатуға пайдаланды. Тристан мен Изольттың (олардың Корнуоллмен байланысы бар), Эней мен Дидо, Орфей мен Эвридиканың оқиғалары, оның Эммаға деген сезімдерін және оны жоқтап қасіреттенуін білдіруге көмектесті. "Арпалыс әлемі" тақырыбы оның қайтыс болған әйелін іздеуінде ерекше көзге түседі. Харди шығармаларында мифологияны тым шектеулі қолданғаны үшін сынға іліксе де, мифологиялық кейіпкерлердің махаббат пен жоғалту туралы аңыздары, Уильям Баклер атағандай, Хардидің өлеңдеріне "мифтік мәтін" бере алды. Хардидің өлеңдеріне қатысты сыншылардың назары қозғалыс пен байланысқа аударды. Мари А. Куинн Хардидің "көшпенді" деген сөзді қолдануы – оның әртүрлі әлемдерде байланыс орнату және олардың арасында өту жолы екенін айтты. Эмманың өлімі оны Хардидің әуедейлер тобының ортасына қойды; және осы көшпенді элементті поэзиясына енгізу арқылы Харди қайтыс болған әйелімен сөйлесе алады немесе кемінде олардың қарым-қатынастағы қателіктерін түсіндіре алады. Соңында, сыншылар келісімге келу және жаңару мәселесін қарастырды. Сыншылар Хардидің осы өлеңдерді жазу арқылы өзін-өзі келісімге келтіріп, жаңартқанын атап өтті. Өлеңдерінің дауысын қайтыс болған әйелінің деңгейіне көтеру арқылы Харди өзін оның өлімінде де қолжетімді етеді. Ол осы өлеңдерді жазу арқылы қайғысын жеңіп, рухани жаңғырды.
Мәтіндік тарихы
1912-13 жылдарғы алғашқы «Өлеңдер» жинағына он сегіз өлең енген, бірақ кейінгі барлық басылымдарында оған тағы үш өлең қосылды. Осы жиырма бір өлең – оның Эмма Хардиге қайғының алғашқы жылында жазған елуге жуық өлеңнің бір бөлігі ғана еді, тіпті одан соңғы өмірінде оған жазған жүзге жуық өлеңдерін есептемегенде.