Кіріспе
Қоспалардың термодинамикалық идеалдық еместігін есепке алу маңыздылығы. Термодинамикада белсенділік коэффициенті – химиялық заттар қоспасының идеалды мінез-құлықтан ауытқуын есепке алуға қолданылатын фактор. Идеалды қоспада химиялық түрлердің кез келген жұбы арасындағы микроскопиялық өзара әрекеттесулер бірдей (немесе макроскопиялық тұрғыдан эквивалентті, ерітілудің энтальпиялық өзгеруі және араласу кезіндегі көлемнің өзгеруі нөлге тең) болады. Сондықтан, қоспаның қасиеттерін құрамындағы заттардың қарапайым концентрациялары немесе ішінара қысымдары арқылы тікелей білдіруге болады, мысалы, Рауль заңында көрсетілгендей. Идеалдықтан ауытқулар белсенділік коэффициентімен концентрацияны түзету арқылы ескеріледі. Сол сияқты, газдарға қатысты өрнектерді де парциалдық қысымды ұшқындық коэффициентімен көбейту арқылы идеалдық емес жағдайға бейімдеуге болады. Белсенділік коэффициентінің түсінігі химиядағы белсенділік ұғымымен тығыз байланысты.
In thermodynamics, an activity coefficient is a factor used to account for deviation of a mixture of chemical substances from ideal behaviour. In an ideal mixture, the microscopic interactions between each pair of chemical species are the same (or macroscopically equivalent, the enthalpy change of solution and volume variation in mixing is zero) and, as a result, properties of the mixtures can be expressed directly in terms of simple concentrations or partial pressures of the substances present e. g. Raoult's law. Deviations from ideality are accommodated by modifying the concentration by an activity coefficient. Analogously, expressions involving gases can be adjusted for non ideality by scaling partial pressures by a fugacity coefficient. The concept of activity coefficient is closely linked to that of activity in chemistry.
Белсенділік коэффициенттерін эксперименттік анықтау
Белсенділік коэффициенттерін идеалдық емес қоспаларға қатысты өлшеулер жасау арқылы эксперименттік жолмен анықтауға болады. Идеалдық қоспаға сәйкес келетін мәнді алу үшін Раульт заңы немесе Генри заңы қолданылып, осы мәнмен эксперименттік мәнді салыстыру арқылы белсенділік коэффициентін есептеуге болады. Осмостық қысым сияқты басқа да колигациялық қасиеттер де қолданылуы мүмкін.
Радиохимиялық әдістер
Радиохимиялық әдістермен белсенділік коэффициенттерін анықтау мүмкін.
шексіз сұйытылғанда
Бинарлы қоспалардың белсенділік коэффициенттері көбінесе әр компоненттің шексіз сұйытылуы жағдайында келтіріледі. Белсенділік коэффициенттерінің модельдері шексіз сұйытуда қарапайымдатылатындықтан, осындай эмпирикалық мәндер өзара әрекеттесу энергиясын бағалау үшін қолданылуы мүмкін. Суға мысалдар: + Сумен екілік ерітінділер X γx^(∞) (K) γW^(∞) (K) Этанол 4.3800 (283.15) 3.2800 (298.15) Ацетон 6.0200 (307.85)
+ Binary solutions with water X γx^(∞) (K) γW^(∞) (K) Ethanol 4.3800 (283.15) 3.2800 (298.15) Acetone 6.0200 (307.85)