Кіріспе
Хорват футболшысы Ален Бокшич (; 21 қаңтар 1970 жылы туған) – Хорватияның бұрынғы кәсіби футболшысы. Карьерасының көп бөлігін Франция мен Италияда өткізген шабуылшы, өзінің техникасы мен күшімен танымал болды және Хорватия ұлттық футбол құрамасы тарихындағы ең ұлы ойыншылардың бірі саналады. "Марсель" сапында Бокшич 1992–93 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының жеңімпазы атанды және 1993 жылғы "Еуропаның үздік футболшысы" дауыс беруде төртінші орынды иеленді. Сол жылы ол Хорватияның жыл футболшысы деп танылды. Ол сондай-ақ "Ювентус" және "Лацио" командаларымен 1997 және 2000 жылдары екі рет Серия А титулын жеңіп алды, және 1980 жылдан бергі Серия А тарихындағы ең жақсы шетелдік ойыншылардың бірі саналады. 1990 жылғы Италияда өткен ФИФА әлем чемпионатында Югославия құрамасына шақырылған болса да, 20 жастағы Бокшич турнирде ойнаған жоқ, себебі бас жаттықтырушы Ивица Осим құрамда тәжірибелі шабуылшыларды қалаған. Хорватия Югославиядан тәуелсіздік алғаннан кейін Бокшич 1990 жылдары бас жаттықтырушы Мирослав Блажевичтің басшылығымен Хорватия ұлттық құрамасының маңызды бөлігіне айналды. Ол 1996 жылғы Еуропа чемпионатында Хорватия құрамасы үшін өнер көрсетті, бірақ турнирге дейін алған жарақатының салдарынан 1998 жылғы Францияда өткен ФИФА әлем чемпионатының құрамына енбеді. Бокшич әлем чемпионатындағы дебютін 32 жасында 2002 жылғы Жапонияда өткен ФИФА әлем чемпионатында жасады, команданың топтық кезеңіндегі үш матчының барлығында ойнады, және бір жыл өткен соң 2003 жылы футболдан кетуге шешім қабылдады.
Alen Bokšić (; born 21 January 1970) is a former Croatian professional footballer. A forward who spent most of his career in France and Italy, he was renowned for his technique and power, and is regarded as one of the greatest players in the history of the Croatia national football team. With Marseille, Bokšić won the 1992–93 UEFA Champions League, and was voted fourth in the 1993 European Footballer of the Year poll. That same year he was named Croatian Footballer of the Year. He also won two Serie A titles in 1997 and 2000 with Juventus and Lazio respectively, and is regarded as one of the best foreign players in the history of Serie A since 1980. Although selected for Yugoslavia squad at the 1990 FIFA World Cup in Italy, the 20 year old Bokšić did not play in the tournament, with coach Ivica Osim preferring more experienced forwards in the lineup. Following Croatia's independence from Yugoslavia Bokšić became an integral part of Croatia's national team in the 1990s under coach Miroslav Blažević. He played for Croatia at the 1996 European Championship but was not included in the squad for the 1998 FIFA World Cup in France due to an injury he suffered only weeks before the tournament. Bokšić finally made his World Cup debut at the age of 32 at the 2002 FIFA World Cup in Japan, appearing in all three of the team's group stage matches, before retiring only a year later in 2003.
Хаджук Сплит
Бокшич Макарскада дүниеге келді және клубтық карьерасын Макарска қаласының "Змай" клубында бастады. Жас ойыншы ретінде ол "Хайдук Сплит" клубына көшіп, негізгі құрамға енді (1987–91). "Хайдук" сапында ол 1987 және 1991 жылдары Югославия кубогын жеңіп алды. "Хайдук" үшін өткізген 174 ойында 60 гол соқты. Бокшич 1991 жылғы Югославия кубогының финалында "Ред Стар Белград" клубына қарсы соғып, жеңіс голын енгізді. Бұл Югославия кубогында соңғы гол болды, себебі ел осыдан кейін бірнеше ай ішінде тарап кетті.
Марсель Олимпик клубы
Бокшич Францияның Канн қаласына (1991–92) көшті, бірақ жарақаттармен күресіп, бүкіл маусымда тек бір ойынға қатысты. 1992 жылдың жазында ол француздық "Марсель" клубымен келісім шарт жасасты. "Марсель" сапында өткізген жалғыз толық маусымында (1992–93) ол Лига 1-дің үздік мергені атанды, 23 голмен турнир кестесінде көш бастады. Сол маусымда ол француз лигасының чемпионы атанды, бірақ "Марсель" кейіннен титулдан айырылды. Клуб сапындағы ең үлкен жетістігі 1993 жылдың мамырында болды, осы кезде "Марсель" "Миланды" жеңіп, 1993 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының финалын ұтып алды. Бокшич 1992–93 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасы турнирінде 6 гол соғып, командаласы Руди Вёллермен бірге клубтың үздік мергені атанды. 1993–94 маусымының басында, 1993 жылдың желтоқсанына дейін клуб сапында тағы 12 лигалық матч өткізді, содан кейін "Лациоға" сатылды. Бокшич тарихтағы ең ірі футболдық дау-дамағлдардың бірінен кейін клубты тастап кетті. 1994 жылы қаржылық тәртіпсіздіктер мен сол кездегі президент Бернард Тапи қатысқан матчтарды ұйымдастыруға қатысты жанжалдың салдарынан клуб екінші дивизионға түсірілді.
Лацио
1993 жылы Италиядағы «Лацио» клубына қосылғаннан кейін Бокшич 1993 жылғы Еуропаның үздік футболшысы сайысында төртінші орынды иеленді, жеңімпаз Роберто Баджодан, Деннис Бергкамптан және Эрик Кантонадан кейін. «Лациомен» өткізген алғашқы жарты маусымда Бокшич Серия А-да 21 матчқа қатысып, төрт гол соқты, нәтижесінде «Лацио» төртінші орынды алды. 1994–95 маусымда «Лацио» командасын Зденек Земан басқарды, ал Бокшич клубтың 1974 жылдан бергі Серия А-дағы ең жақсы көрсеткішіне, екінші орынға қол жеткізуде маңызды рөл атқарды. Бокшич, Джузеппе Синьори және Пьерлуиджи Казирагхи құраған мақтауға толы шабуылдық үштікке кірді. Ол 1994–95 жылғы Серия А маусымында барлығы тоғыз гол соқты.
Ювентус
1996 жылғы жазда Бокшич Марчелло Липпи басқарған «Ювентус» клубымен келісім жасады. Клуб сапында өткізген бір маусымда ол үш жүлде жеңіп алды, себебі «Ювентус» 1996–97 жылғы Serie A, 1996 жылғы Intercontinental Cup және 1996 жылғы UEFA Super Cup турнирлерінде жеңіске жетті. Бокшич турнирде төрт гол соғып, клубтың үздік мергені атанды. Сонымен қатар, ол Serie A титулына қадам басқан 22 лигалық ойында үш гол енгізді.
Мидлзборо
Лациодағы өнер көрсетуінен кейін Бокшич футбол әлемін таң қалдырып, 2,5 миллион фунт стерлингке Англия Премьер-лигасының «Миддлсбро» клубына трансфер болды. «Миддлсбро» сапындағы дебюттік ойынында Бокшич екі гол соғып, бір нәтижелі пас берді, команда «Ковентри Сити» клубын 3:1 есебімен жеңді. Оның трансфер кезінде, ол Англия футболындағы ең көп жалақы алатын ойыншыға айналғаны туралы хабарлар тарады, аптасына 63 000 фунт стерлинг табыс тапқаны айтылды. Алайда, бұл мәлімдемені растайтын құжатталған дереккөздер жоқ, және менеджер Брайан Робсон бұл ақпаратты күшпен жоққа шығарды: «Аталған жалақы мүлдем негізсіз. Мен бұл туралы бәрінен бұрын естідім, сондықтан біз жылдам және шешімді әрекет еттік. Аптасына 63 000 фунт стерлинг туралы әңгіме – таза өтірік». Жарақаттарына қарамастан, ол «Миддлсбро» сапындағы алғашқы маусымында он екі гол соғып, нәтижесінде «Жылдың үздік ойыншысы» атанды. 2001–02 маусымында жарақаттардың әсері азайды, бірақ командада гол мен шығармашылықтың жетіспеуіне байланысты ол тек сегіз гол соқты. «Миддлсбро» футболшысы ретінде ол 2002 жылғы әлем чемпионатына Хорватия құрамасымен қатысты, бірақ елдің үш топтық ойынында да гол соға алмады. 2003 жылдың 1 ақпанында Бокшич Риверсайд стадионындағы ойындарын шектеген жарақаттардың салдарынан футболдан кету туралы шешім қабылдады. Бокшич өзінің сәнді карьерасын аяқтау үшін «Миддлсбро» клубымен өзара келісімге келді. «Миддлсбро» сапындағы соңғы матчы 2003 жылдың 11 қаңтарында «Саутгемптонмен» 2:2 есебімен тең аяқталды, ал клуб сапындағы соңғы голын 2002 жылғы Бокс күні «Манчестер Юнайтедке» қарсы өткен ойында 3:1 есебімен жеңіске жеткен кезде соқты.
Халықаралық мансап
Жиырма жастағы Бокшич 1990 жылғы әлем чемпионатына Югославия құрамасының құрамында қатысты, бірақ бас жаттықтырушы Ивица Осим оған бір минут та бермеді, орнына тәжірибелі Златко Вуйович пен Дарко Панчевті алға қойды. Хорватия құрамасы сапында Бокшич 40 матч өткізіп, 10 гол соқты. Ол 1993 жылғы маусымда Украинамен өткен жолдастық ойында тұңғыш рет алаңға шықты, ал халықаралық аренадағы соңғы матчы 2002 жылғы қазанда Болгарияға қарсы Еуропа чемпионатына іріктеу ойыны болды. Ол өз елінің намысын қорғай отырып, 1996 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. 1998 жылғы ФИФА әлем чемпионатында жарақат алғандықтан Хорватияның күтпеген жеңісімен үшінші орынға ие болуын қадағалай алмады. Бұл хорват командасы үшін зор қайғы болды, себебі олар Бокшичті Давор Шукермен бірге ойната алмады. 32 жасында 2002 жылғы әлем чемпионатында тұңғыш рет алаңға шықты.
Ойын стилі
Бокшич – динамикалық, жан-жақты дамыған, физикалық тұрғыдан мықты және көп гол соққан шабуылшы, ол өте жақсы техникасымен, шеберлігімен, шығармашылығымен, қозғалысымен, күшімен, төзімділігімен және доппен жылдамдығымен танымал болды. Бұл қасиеттері оған қарсыластардың қорғанысын бұзуға, командаластарына орын ашуға және шабуылдық әрекеттерімен командасына көмектесуге мүмкіндік берді. Мансабы бойы тұрақты түрде гол соқса да, Италиялық БАҚ-та гол соққанда кейде дәлдігі жетпейтіні үшін сынға ілікті. Ол сонымен қатар мансабы бойы жарақаттануға бейім болды.
Жеке өмір
Бокшич 1990 жылы Аждаға үйленді. 2000 жылы ажырасып кеткенге дейін олардың үш баласы болды – қызы Стелла және ұлдары Тони мен Ален. 2004 жылы Ядранка Бокшичпен болған қарым-қатынасынан тағы бір қызы, Лора дүниеге келді.