Кіріспе
Хабарлама тақтасы жүйесі бағдарламалық жасақтамасының танымал бренді WWIV 1980 жылдардың соңынан 1990 жылдардың ортасына дейін қолданылды. Өзгертілетін бастапқы код жүйе операторына (sysop) негізгі BBS бағдарламасын олардың жеке қажеттіліктері мен эстетикалық талғамдарына сәйкес өзгертуге мүмкіндік берді. WWIV сондай-ақ ондаған мыңдаған BBS-терді байланыстырып, FidoNet-ке ұқсас, бүкіл әлемдік жекеменшік компьютерлік желі, WWIVnet-ті құруға мүмкіндік берді.
the bulletin board software
WWIV was a popular brand of bulletin board system software from the late 1980s through the mid 1990s. The modifiable source code allowed a sysop to customize the main BBS program for their particular needs and aesthetics. WWIV also allowed tens of thousands of BBSes to link together, forming a worldwide proprietary computer network, the WWIVnet, similar to FidoNet.
Шығу тегі
WWIV 1984 жылдың басында Лос-Анджелесте, Калифорнияда бір BBS ретінде басталып, оны Уэйн Белл басқарды. Ол бастапқы 1.0 нұсқасын BASIC тілінде жоғары мектеп бағдарламалау жобасы ретінде жазды және бағдарламалық қамтаманымен 25 досымен бөлісті. 1980 жылдардың ортасында WWIV танымалдылығы арта бастағанда, практикалық себептерге байланысты Белл Pascal-ға, атап айтқанда Borland-тың Turbo Pascal 2.0-ға көшті. Ол BBS-тің компиляцияланған нұсқасын жасады, бірақ бастапқы кодын өз BBS-ін құруға қызығушылық танытқандарға таратты. Бұл жүйе операторларын (sysops) WWIV үшін жаңа мүмкіндіктерді дамытуға ынталандырды, ал осы идеялар басқалар өздерінің нұсқаларына қоса алатын "модтар" ретінде жарияланды. 2.0 нұсқасы шығарылғаннан кейін Борланд компиляторды 3.0 және 3.1 нұсқаларына жаңартты, WWIV нұсқалары компилятор нұсқаларына сәйкес жаңартылды. Turbo Pascal-дың маңызды артықшылықтарының бірі – ішкі бағдарламалар мен сыртқы модульдерді қажет болғанда ғана жадқа "тізбектеу" мүмкіндігі болды. MS DOS жүйесінде бағдарламаны жүктеу және іске қосу үшін орташа есептік жад (RAM) 384 килобайт болғандықтан, бұл өте маңызды мүмкіндікке айналды. "Тізбектеу" онлайн ойындар мен басқа да қосымшаларды WWIV-пен бірге пайдалануға мүмкіндік берді, ойынның жаңа бастапқы кодын қосып, BBS-ті қайта құрастырудың қажеті болмады. Бұл бағдарламалар "тізбектер" немесе "есіктер" деп аталды.
C++-ға ауысу
1987 жылы Borland Turbo Pascal 4.0 шығарғаннан кейін және компиляцияланған бағдарламалардың жұмыс істеу қағидасын өзгерткеннен кейін, Trade Wars II және Geopolitik сияқты "тізбектелген" қосымша бағдарламаларды іске қосу мүмкін болмай қалды. Сондықтан Bell Turbo C-ге ауысты, ол қашықтан басқару операцияларын жүргізуге және Pascal нұсқалары үшін жазылған ескі ойындар мен қосымшаларды оңай көшіруге мүмкіндік берді. WWIV 5.x нұсқасына дейін WWIV C тілінде жазылған. Ашық кодты жариялау үшін WWIV C++ тіліне аударылды. Bell базалық кодты да өзгертті, соның арқасында бір жүйеде бірнеше BBS сервері іске қосыла алатын болды, әртүрлі пайдаланушылардың дерекқорына қақтығыссыз қол жеткізе отырып. Бұл WWIV арқылы бірнеше желілік BBS-тің болуын қамтамасыз ету үшін жасалды, сонымен қатар барлық WWIV операторларына (sysops) пайдаланушының жүйеден шығуын күтпестен немесе оны мәжбүрлеп шығармай, өздерінің BBS-теріне тікелей кіруге мүмкіндік берді. Көп желілік мүмкіндіктің тағы бір салдары ретінде IBM-нің OS/2 жүйесі, әсіресе Warp нұсқасы, кейбір WWIV операторлары үшін танымал таңдауға айналды, себебі ең қарапайым OS/2 жүйесінде де екі инстанциялық конфигурация оңай іске қосылатын. BBS әлемінде WWIV кейде "OS/2 үшін жалғыз керемет қосымша" деп аталды, тіпті ол осы жүйе үшін жазылмаған болатын! WWIV Microsoft Windows жүйесінде де жақсы жұмыс істеді, көбінесе Windows жүйесіне арналған BBS-терден де жақсырақ, себебі DOS қолданбалары Windows 3.1 арқылы да алдын ала жұмыс істейді. WWIV Quarterdesk-тің DESQview және DESQVIEW/X көп тапсырмалы қабықшаларымен де үйлесімді жұмыс істеді. C тіліне ауысу Bell-ге WWIVnet деп аталатын икемді BBS желісін құруға мүмкіндік берді, бұл барлық WWIV серверлерінің бір-бірімен байланысуына мүмкіндік жасады. Bell сондай-ақ өз еңбегі үшін аздап табыс табуға тырысты. C нұсқасынан бастап, тіркеу ақысын төлегендер (1994 жылы 80 долларға дейін) бастапқы кодтың көшірмесін алып, оны өзгертіп, қайта құрастыра алатын болды. Операторлар үшін WWIV-ті өздеріне қалай қажет болса солай өзгерту мүмкіндігі оның басты артықшылықтарының бірі болды – RBBS, Opus, Genesis және сол дәуірдің көптеген басқа BBS бағдарламалары мұндай мүмкіндік бермеді, көбінесе қауіпсіздік қаупіне байланысты. Дегенмен, бастапқы кодтың қолжетімділігі мыңдаған WWIV операторларының назарынан тыс қалған жоқ, олар Bell-ді әкелік фигура және революционердің аралас бейнесі ретінде қарастыра бастады. WWIVnet-ке мүше болу үшін де тіркеу қажет болды, бұл WWIV-ге негізделген баламалы желілердің өсуіне серпін берді. Бұл сонымен қатар тіркелмеген WWIV серверлерінің субмәдениетін құрады, ол өркендеген кезеңінде ресми тіркелген серверлердің санын еселеп арттырды, тіпті лицензияланбаған бастапқы кодтың көшірмелерін таратты және өздерінің желілерін құрды.
WWIV-ке жатпайтын компьютерлік желілерге кіреберіс
WWIV бағдарламалық жасақтамасы жетілдіріліп, BBS жүйесі үшін жаңа үшінші тараптық бағдарламалар жасала бастағанда, жаңа шлюз жүйелері құрылды. Ең бастысы – WWIVnet-FidoNet шлюздері, олар бұрыннан қарым-қатынасқа келмейтін екі желінің арасында белгілі бір байланысқа мүмкіндік берді. WWIVnet шлюздері тіпті UUCP протоколы арқылы стандартты Интернет электрондық пошта мекенжайларына және USENET жаңалық топтарына хабарламалар жіберуге мүмкіндік берді. Желілік жүзеге асырудың арқасында WWIV жүйе операторлары (sysops) және олардың бүкіл әлемдегі пайдаланушылары қазіргі Интернеттегі форум қауымдастықтары сияқты бірікті. Осы достық қарым-қатынас WWIVCon-дардың пайда болуына себеп болды – жыл сайынғы жиналыстар, онда жүйе операторлары және WWIV тақталарының пайдаланушылары оқиғалармен бөлісіп, BBS-тің болашағын талқылап, тіпті бір-екі танымал жүйе операторының бейнесін іліп қоятын. Бұл әркімге экран артындағы адамның қалай көрінетінін көруге мүмкіндік берді, GUI және көптеген суреттері бар браузерлердің бір кликпен қолжетімді болуы әлі ойлап табылмаған заманда.
WWIV мен Фидо: даулар мен BBS соғыстары
Өзінің танымалдығына қарамастан, WWIV даусыз болған жоқ. WWIV-ке қатысы жоқ көптеген жүйе операторлары үшін WWIV-ті пайдалану – қалыпқа қарсы шығудың белгісі болды. Шындығында, бірнеше FidoNet әкімшілері бірнеше рет WWIV тақтасын іске қосудың, сіз "пираттық" немесе "хакерлік" BBS жүргізіп жатыр дегенді білдіретініне және ешқандай WWIV BBS-ке FidoNet-ке қол жеткізуге рұқсат етілмеуі керек екеніне нақты сендірді. Осының нәтижесінде 1987 жылы Белл WWIVnet желісін құрды, ол өркендеген кезінде әлемдегі ең ірі жекеменшік BBS желісі болды. Жүйелердің жалпы саны 1600-ден аспаса да, желі арқылы өткен трафик көлемі 1991 және 1993 жылдар аралығында шамамен екі жыл бойы FidoNet-тікінен екі есеге жуық болды.
Ағымдағы жағдай
BBS-тер World Wide Web және Интернет тарапынан қалып қойғанмен, WWIV және басқа да танымал бағдарламалық қамтамалар әлі де бар және бүгінгі күні қолдауға ие. WWIV-ке қолдау көрсететін танымал сайттың иесі – Франк Рид, ол Вашингтон қаласына жақын жерде Eagle's Dare BBS жүргізеді. Қазіргі 5.0 нұсқасы telnet арқылы қолжетімділік және басқа да қазіргі заманғы мүмкіндіктер сияқты Интернет шлюзінің мүмкіндіктерін кеңейтті. WWIV қазір Диан Нэш, сонымен қатар Trader Jack ретінде танымал, иелігінде; оның BBS-і bbs.wwiv.com мекенжайында орналасқан. WWIV Synchronet FOSSIL драйверін пайдаланады және Apache Software License лицензиясымен шығарылады.
The current 5.0 release has enhanced Internet gateway capabilities such as telnet accessibility, and other modern features. WWIV is now owned by Dean Nash aka Trader Jack; his BBS is at bbs. wwiv. com. WWIV uses the Synchronet FOSSIL driver and is released under the Apache Software License.
Тәуелділігі және қабылдануы
WWIV өзінің танымалдығының арқасында кейінгі BBS бағдарламаларына әсер етті. 1990 жылы Роланд ДеГраф QuickBASIC тілінде жазған VBBS, WWIV сияқты интерфейс пен WWIVnet желісімен үйлесімді желілік мүмкіндіктерге ие болды. VBBS-тің алғашқы нұсқаларында "WWIV-ке үйлесімді" және "WWIV BBS-тен есік ретінде іске қосылуы мүмкін" деген сипаттамалар келтірілген. Telegard және Renegade BBS жиынтықтары WWIV бастапқы кодының ескі нұсқасына сүйенген. WWIV-ті Apple Macintosh-қа Терри Тиг порттады, ал кейін Фрэнк Прайс Macintosh үшін WWIV-тің Hermes деп аталатын клонын жасады.