Кіріспе

Польшалық актер және режиссер (1946 жылы туған)
Поляк Олимпиадалық баскетболшы

Анджей Теодор Северин (полякше айтылуы: ; 1946 жылдың 25 сәуірінде туған) – поляк актері және режиссері. Польшаның ең табысты театр актерлерінің бірі саналады, ол 50-ден астам фильмде ойнаған, көбінесе Польшада, Францияда және Германияда. Сонымен қатар, Париждегі Comédie Française театрына жұмысқа алынған үш француз емес актердің бірі. Қазір Варшавадағы Польский театрының бас директоры қызметін атқарады. 1990 жылы ол 1965 жылдан кейін Польшаның ең ұлы үш драма актерінің қатарына Пётр Фрончевский және Войцех Пзонякпен бірге енді.

Өмір және мансап

Анджей Северин 1946 жылғы 25 сәуірде Германияның Хайльбронн қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы, Здислав пен Зофия, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияда тұтқынға алынып, құлдық еңбекке мәжбүр болған. Анджей туғаннан кейін олар Польшаға оралды. Ол Варшавада өсті, Жоахим Лелевел атындағы 41-ші орта мектепте білім алды. 1968 жылы Варшавадағы Ұлттық драма академиясын бітіріп, 1980 жылға дейін Атенум театрында жұмыс істеді. Ол 1968 жылы Варшава университетінде Казимеж Деймек қойған «Дзяды» (Аталар руы) пьесасының Польша коммунистік билігі тарапынан тыйым салынғанына қарсы студенттік наразылықты ұйымдастырушылардың бірі болды. Сол жылы ол Варшава шартының Чехословакияға басып кіруіне қарсы жарияланған парақтарды таратуы үшін бес ай түрмеде отырды. 1970 жылдары Анджей Вайданың көптеген фильмдерінде, әсіресе «Анестезиясыз», «Уәде етілген жер» және «Темір адам» фильмдерінде ойнап, кең танылды. 1980 жылы Вайданың «Дирижер» фильміндегі рөлі үшін Северин 30-шы Берлин халықаралық кинофестивалінде «Күміс аю» жүлдесін жеңіп алды. 1980 жылы Северин Франциядағы сахналық дебютін жасады, Вайданың Станислав Виткевичтің пьесаларын қоюы Нантер Амандиер театрында өтті. 1981 жылы Польшада әскери жағдай енгізілген кезде Северин Францияда болды. «Солидарность» қозғалысының жақтасы болған ол шетелде қалып, Францияда қоныстанды. Кейіннен ол француз азаматтығына өтініш берді. Францияда тұрған кезінде ол ең танымал театр режиссерлерімен жұмыс істеді. Олардың қатарында Клод Реги («Трилогия ревуар» және Ботто Штраустың «Гранд-ет-Петти»), Патрис Шеро (Ибсеннің «Пир Гинт»), Питер Брук («Махабхарата»), Бернард Собель (Готтфрид Лессингтің «Натан Дана», Бертольд Брехттің «Сзекванның жақсы адамы», Мольердің «Тартуф»), Дебора Уорнер (Генрих Ибсеннің «Құбыла үйі»), Антуан Витез (Пол Клаудельдің «Алмасу»), Жак Роснер (Антон Чеховтың «Шерри бақшасы» және Томас Бернхардтың романы бойынша «Витгенштейнмен таңғы ас»), және Жак Лассаль (Хуго фон Хофманштальдің «Ер адам» және Мольердің «Мизантроп») бар. 1993 жылдан бастап ол Париждегі «Комеди Франсезде» өнер көрсетіп, (1995 жылы осы театр тарихында үшінші француз емес адам ретінде толық құқықты мүше болды) және Париж консерваториясында сабақ берді. 1996 жылы ол Виткаси сыйлығының сыншылар шеңберінің сыйлығын алды. 2000 жылы Польша өнер және ғылым академиясының мүшесі болды. Француз мәдениетіне қосқан үлесі үшін 2005 жылы «Легион құрметі» орденімен, сондай-ақ «Өнер мен әдебиет ордені» және «Ұлттық құрмет орденімен» марапатталды. 2008 жылы ол «Полония Реститута» орденінің командирінің кресімен марапатталды. Анджей Северин 50-ден астам фильмде ойнады, олардың көпшілігі поляк, француз және неміс туындылары болды. Ол АҚШ-та «Шиндлер тізімі» фильміндегі Джулиан Шернер рөлімен танымал. Севериннің Шернер рөліне таңдалуына себеп, ол Екінші дүниежүзілік соғыстың фотосуреттеріне сүйене отырып, нақты Джулиан Шернерге өте ұқсас болды. Ол сондай-ақ француз революциясының жетекшісі Максимилиан Робеспьерді «Француз революциясы» (1989) фильмі мен телесериалында сомдады. 2006 жылы түсірілген «Кім де емес» фильмі 28-ші Мәскеу халықаралық кинофестиваліне қатысты. Сол жылы ол «Мәдениетке сіңірген еңбегі үшін» алтын медаль – «Глория Артис» жүлдесін алды. 2008-2011 жылдары Польша кино институтының кеңесінің мүшесі болды. 2016 жылы Ян П. Матушинскийдің 2016 жылғы «Соңғы отбасы» биофильміндегі суретші Здислав Бексинский рөлін ойнағаны үшін Локарно халықаралық кинофестивалінде «Үздік актер» жүлдесін жеңіп алды. 2017 жылы ол осы рөлі үшін Польша кино академиясының «Үздік актер» сыйлығын, сондай-ақ Гдыня кинофестивалінде «Үздік актер» жүлдесін жеңіп алды. 2023 жылы ол Жацек Лусинскидің 2022 жылғы «Сбук» драмалық фильміндегі рөлі үшін Польша кино академиясының «Үздік қосалқы актер» сыйлығын жеңіп алды.

Жеке өмір

Оның үш әйелінен үш баласы бар: бірінші әйелі, поляк актрисасы Крыстина Жандадан Мария Северин (1975 жылы туған) қызы, және Ян Батист және Максимилиан есімді екі ұлы.