Кіріспе

Польша актері (1942–2020)

Войцех Зигмунт Пзоняк (полякше: Wojciech Zygmunt Pszoniak; 2 мамыр 1942 – 19 қазан 2020) – поляк кино және театр актері, сонымен қатар театр режиссері және педагог.

Өмір және мансап

Псоняк Польшаның Львов қаласында, нацистік оккупация астында дүниеге келді, қазір Украинада орналасқан. Ол 1975 жылы Анджей Вайданың "Уәде етілген жер" фильміндегі Мориц рөлін ойнағаннан кейін халықаралық деңгейде танымал болды, ол үш басты кейіпкердің бірі еді. Актер 1980-1981 жылдардағы саяси дүрбелең кезінде, "Солидарлық" кәсіподағы құрылғаннан бастап, 1981 жылдың 13 желтоқсанында әскери жағдай енгізіліп, оның тоқтатылуымен Польшаны тастап кетті. Псоняк Францияда тұрып, жұмыс істеді. 1989 жылы Шығыс Еуропада коммунизм құлағаннан кейін Псоняк поляк фильмдері мен пьесаларында ойнады. Халықаралық аренада ол өзінің есімін поляк тіліндегі Войцех есімінің жиі қолданылатын қысқартылған түрі – Войтекке өзгертті. Псоняк еврей тегінен болмаса да, жиі еврей кейіпкерлерін сомдады. Францияда бұл, ішінара, "Уәде етілген жер" фильміндегі рөлімен және оның шетелдік акцентімен байланысты болды. Псоняк Францияға эмиграциялағанда француз тілін білмеді, сондықтан ол театрлық рөлін фонетикалық түрде жаттап алды; "Дантон" сияқты фильмдерде, онда ол Робеспьер рөлін ойнады, оның дауысы дубляжға алынды. Оның тіл білу қабілеті туралы әңгіме бар, ол французша сөйлей бастағанда, бір режиссер оған бұрынғы акценті көбірек ұнатынын айтқан. 1990 жылы Густав Холубек Псонякты Анджей Северин мен Пётр Фрончевскиймен бірге 1965 жылдан кейінгі ең ұлы үш поляк драма актерінің қатарына қосты. Ол 78 жасында Варшавада қайтыс болды.