Кіріспе

Карта ойыны; Дайхинмин/Дайфуго американдық нұсқасы.

Ойынның түрі

Берілген ережелер – ойынды ойнаудың көптеген мүмкіндіктерінің тек біреуі ғана; ережелерде шамалы өзгерістері бар көптеген нұсқалары бар.

Сауда жасау

Президент (немесе кейбір нұсқаларда, ең нашар ойыншы) карталарды араластырып, бөліп береді. Барлық карталар сағат тілімен, мүмкіндігінше тең бөлінеді. Карталар бөліскен соң, ең нашар ойыншы қолындағы ең жақсы картасын президентке беруі керек, ал президент өзі қаламаған картаны қайтарады. Көптеген жоғарғы және екі төменгі орын бар нұсқаларда, ең нашар ойыншы президентке ойындағы жоғарғы орындардың санына дейін қосымша карталар беруі керек. (Мысалы, хатшы мен кеңсе қызметкерімен ойналса, ең нашар ойыншы президентке үш карта, ең нашар ойыншының келесісі вице-президентке екі карта, ал кеңсе қызметкері хатшыға бір карта бере алады.) Қалай болғанда да, төменгі орындардан карта алған ойыншылар әрқашан өздері қаламаған "сызған" карталардың бірдей санын қайтарады. Олар ең нашар карталарын қайтаруға міндетті емес.

Ойнау

Президент ойыны шүберек немесе бридж сияқты трюктермен ұйымдастырылады. Бірақ, басқа ойындардан өзгеше, әрбір трюкте әр ойыншы бірнеше карта ойнауы мүмкін, сондай-ақ ойыншылар трюкте міндетті түрде карта ойнамайды. Президент ойынында картаның түсі маңызды емес. Дилердің сол жағындағы ойыншы бірдей номиналдағы кез келген сандағы картаны (1–4; жабайы карталар, жокерлер немесе бірнеше колода болса 5 немесе одан да көп) бастап береді. Сол жақтағы ойыншы одан жоғары номиналды карталардың сол санын ойнай алады немесе өтуге құқылы. (Кейбір нұсқаларында соңғы ойналған картамен бірдей құнды карталарды ойнауға рұқсат етіледі. Мұндай жағдайда келесі ойыншының кезектерін жіберіп тастауға болады.) Назарда болыңыз, бастаушы карта санымен бірдей карта ойналуы керек. Егер бастаушы жұппен бастаса, оның үстіне тек жұп карталар ғана салынуы мүмкін. Егер үш бірдей картамен бастаса, тек үш бірдей карта ғана салынуы мүмкін. (Бұл ойынның көптеген нұсқаларында ерекшеліктер кездеседі.) Келесі ойыншы да осылай жалғастыра береді. Бұл барлық ойыншылар өз кезегін жасағанға дейін (ең жоғары құнды карта ойналғаннан кейін немесе ойналмағаннан кейін) немесе өтуге шешім қабылдағанға дейін жалғасады.

Ойынның аяқталуы

Бір ойыншының карталары бітіп қалса, ол ағымдағы раундта ойнаудан шығады, бірақ қалған ойыншылар атақтарды анықтау үшін ойынды жалғастыра береді. Кейбір нұсқаларда ойыншы шығып кеткеннен кейін, қалған карталардың құнын санап атақтарды анықтайды немесе әр ойыншының қолында қалған карталар санын санайды, ал кейбір нұсқаларда соңында бір ойыншыда карталар қалады. Дәстүрлі ережелер бойынша ойналғанда, атақтар белгіленгеннен кейін, барлығы орнынан тұрып, қозғалу керек. Президент дилерлік жасайды (немесе кейбір нұсқаларда "Ең төменгі"), ал ойыншылар олардың айналасына сағат тілі бойынша дәрежесіне қарай отырып, қайта орналасуы керек. Кейбір нұсқаларда ойыншылардың отыру реті өзгермейді, сондықтан әрқайсысы әр қолды бірдей ретпен ойнайды (бірақ президент әлі де бірінші ойынды бастайды). Бірінші раунд ойыншылардың дәрежесін анықтағаннан кейін, келесі қолдарды президент ашады.

Ойын туралы жазбалар

Тұлғалық мәндердің реті американдық және ағылшын карта ойындарынан сәл өзгеше. 2 – ең жоғары мән (жокерден басқа, егер қолданылса) және жеңілмейтін, бірақ кейбір нұсқаларда бір 2-ні екі 2 жұбымен ойнап жеңуге болады. Ас – келесі жоғары, содан кейін патша, және т.б., ал 3 – ең төменгі мән. Кейбір нұсқаларда кез келген комбинацияның үстінен бір 2 ойнауға рұқсат етіледі, бірақ көбінесе ойында бастапқыда ойналған 2-нің санымен бірдей 2 ойнау қажет. Кейбір нұсқаларда 2 (және басқа ешқандай карта) кез келген уақытта, тіпті ойыншының кезегі болмаса да, ойнауға болады. АҚШ-тың батыс жағалауында және Гавайиде ас жоғары, ал 2 – ең төменгі карта. Әдетте, ас жоғары ойын ретінде ойналады, бірақ 2-лер «джокер» болып саналады, ал қызыл 3 – ең жоғары, және 2-лер қызыл 3-ті жеңе алмайды. Қара 3-тер ең төменгі карталар, ал 2-лерді қара 3 ретінде ойнауға болады. Бірінші раундта ойыншыда спасов 3 болса, ол бірінші болып ойнайды. Екіліктерді тазалау үшін екі 2 қажет емес. Ойыншылар кез келген уақытта, тіпті ойнай алатын карталары болса да, өтуге болады. Өту ойыншының келесіде карта ойнауына кедергі келтірмейді. Ойыншылар ешқашан 2 немесе «бомба» арқылы бастамауы керек. Кез келген ойынды бастау үшін ойналатын карталардың саны тек ойыншының қолындағы карталарға және оның стратегиясына байланысты. Екі колодамен ойналған ойында, мысалы, жеті 5-тен бастау толығымен заңды. (Бұл жағдайда, әрине, жеті 5 тек қана осы жеті 5-тің иесі ойынды бастаса ғана мүмкін. Бұл ең жоғары картаны ойнап, ойынды «ұтып алу» қажеттілігін арттырады.) Ойыншылар бомбаны тек өз кезегінде ғана ойнай алады. Егер ойыншы карта ойнаса, ал ешбір ойыншы ойнай алмаса, онда ол карта тасталады және ойыншы келесі картаны ойнайды. Бұл, соңғы картаны ойнаған ойыншыға қайта оралуға дейін жалғасады: егер ол өз картасымен ойнай алмаса, карталарды тастап, өзі таңдаған басқа картамен бастауы керек. Басқа барлық ойыншылар өтіп кеткеннен кейін де, ойыншылар ойынды тоқтатуды шешкенге дейін ойнауды жалғастыра алады. «Бомба» – ойынды тазалау үшін қолданылатын карта. Көбінесе бұл 2-лер болады.

Вариациялар

Бір нұсқада жоғары және төменгі ойыншылар арасындағы сауда кері айналады. Президент өзінің ең жақсы екі картасын соқырларға береді, ал соқырлар президентке ең нашар екі картасын береді, вице-президент пен соқырлар да солай істейді. Бұл нұсқаны әзілде «коммунизм» немесе «социализм» деп атайды. Кейбір ойыншылар белгілі бір мастьдағы ең төменгі картаның иесі (мысалы, бірлік) бірінші болып карта таратады. Басқалары соқырлар әрқашан бастайды деп ойнайды. Кейбір нұсқаларда ойынды өзгертетін мүмкіндіктер бар. Егер ойыншы төрт бірдей картамен бастаса, барлық карталардың құндылығы кері айналады. Мысалы, егер карталардың күші осы ретпен болса (солдан оңға), төрт бірдей карта ойналғаннан кейін рет кері болады: Егер тағы бір төрт бірдей карта ойналса, рет қайтадан ауысады. Ойын барысында айналымдар көбінесе теңгерімділікті жақсарту және бір ойыншының мәңгілікке бірінші орында қалуына жол бермеу үшін қолданылады. Кейбір нұсқаларда екінің үстінен ойнауға болатын белгілі бір карталар бар, олар – екі «Бір көзді» валет (Пика валеті және Жүрек валеті) және «Өлімге шақырушы патша» (Жүрек патшасы), соңғысы бұрынғысынан жоғары. Бұл көбінесе жұп немесе үштіктерден артық ойнау үшін бір кем бомба картасы қажет деген шартпен де ойналады. Мысалы, егер ойыншы төрт туз ойнаса, оны үш екілікпен, екі «Бір көзді» валетпен немесе Жүрек патшасымен жеңуге болады. Бұл сирек, бірақ қызықты жағдай тудырады: егер төрт екілік бірден ойналса, оны жеңу мүмкін емес, себебі оны жеңу үшін үш «Бір көзді» валет немесе екі «Өлімге шақырушы патша» қажет, ал тек бір колодамен ойнағанда мұны істеу мүмкін емес. Кейбір нұсқаларда ойыншы екілік немесе жокермен (немесе колоданы бірден тазартатын кез келген картамен) ойынды аяқтауға құқығы жоқ, әйтпесе ол дереу соқырға/супер соқырға айналады, егер соңғы карталарын кім тастағанына қарамастан. (Мысалы, ойында Боб пен Элис қана қалды делік. Бобтың қолында туз бен екілік бар. Ол Элис жеңе алмайтын тузды ойнайды. Бұл карта тасталады, бірақ Боб екілікпен ойынды аяқтайды, яғни ол дереу соқырға/супер соқырға айналады, ал Элис ең төменгі санатқа түспейді.) «Жылдам тазалауды» қамтитын нұсқаларда ойыншы төрттік картаның қалған карталарын ойнау арқылы үстелдегі карталарды толықтыра алады. Бұл жарамды, тіпті егер төрттік картаның соңғы картасы алдыңғы ойыншының «көтеріп» немесе ашық картасы болса да, ол ойыншы картаны жинағаннан кейін оны көтереді. Мұндай тазалауда уақытты дұрыс таңдау маңызды, және оны сәтті орындау тазалаушының нағыз шеберлігін көрсетеді. Кейбір басқа кішірек нұсқалар ережелеріне президенттің ең төменгі карталарын соқырларға беруге міндетті болуы және барлық ойыншылар қолдарындағы карталарды тауысып бітіргенге дейін ойынның жалғасуы жатады. Big Two ойынының (Deuces деп те аталады) бір нұсқасы President ойынынан картаны алмастыру рөлдерін пайдаланады.