Кіріспе

Атлант мұхитындағы дауыл маусымы 1935 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымы қалыпты деңгейде болды. Барлығы он тропикалық циклон қалыптасты, олардың сегізі тропикалық дауылға дейін күшейді. Олардың бесеуі дауылға, ал үшеуі аса күшті дауылға айналды. Сонымен қатар, құрлыққа жеткендегі 1 минуттық тұрақты желдің ең жоғары жылдамдығын көрсетті, бұл рекорд 2019 жылы «Дориан» дауылымен теңестірілді. Бұл сондай-ақ, Құрама Штаттарға соққан бес санатты бес дауылдың бірі, «Камилл» (1969), «Эндрю» (1992) және «Майкл» (2018) дауылдарымен қатар. Қыркүйек айының соңында «Куба» дауылы елді үшінші санаттағы дауыл ретінде, ал кейіннен Багам аралдарында төртінші санаттағы дауыл ретінде соқты. Дауыл салдарынан 52 адам қаза тауып, шамамен 14,5 миллион долларлық зиян келтірілді. Қазан айында «Жереми» дауылы Куба, Гаити, Гондурас және Ямайка елдеріне елеулі әсер етті. Жалпы, дауыл 2150-ге жуық адамның өліміне және 16 миллион долларлық зиянға себеп болды, оның ішінде Гаитиде 2000-нан астам адам қаза тапты. «Янки» дауылы қараша айының басында Багам аралдары мен Флоридаға соқты. Бұл жүйе 19 адамның өліміне әкелді, ал зиян шамамен 5,5 миллион долларды құрады. 1935 жылғы Атлант мұхитындағы тропикалық циклондардың барлығы шамамен 136 миллион долларлық зиян келтіріп, 2761 адамның өліміне себеп болды. Маусымның белсенділігі жинақталған циклон энергиясының (ACE) 106 бірлігімен көрсетілді, бұл 1931–1943 жылдардағы орташа көрсеткіштен (91,2) сәл жоғары. ACE – тропикалық циклон өмірі бойы қолданған энергияны көрсететін өлшем. Сондықтан, ұзаққа созылған дауылдың ACE көрсеткіші жоғары болады. Ол тек алты сағаттық интервалдарда есептеледі, онда тропикалық және субтропикалық жүйелердің жел жылдамдығы 39 миль/сағ (63 км/сағ) немесе одан жоғары болады, бұл тропикалық дауылдың қарқындылығының шегі. Осылайша, тропикалық депрессиялар осы есепке кірмейді. Бұл депрессия солтүстік-батысқа қарай жылжып, 12 сағаттан кейін Доминикан Республикасының Санто-Доминго-Эсте қаласына құрлыққа жетті. Атлант мұхитына Түрк және Кайкос аралдарына жақын келгеннен кейін, циклон күшейіп, 16 мамыр күні сағат 12:00 UTC шамасында тропикалық дауылға айналды. Содан кейін дауыл солтүстік-шығысқа қарай бұрылып, жылдамдығы артты. 18 мамырда голланд кемесі «Магдала» 95 км/сағ жылдамдықтағы жел мен барометрлік қысымды байқады, бұл дауылдың ең жоғары қарқындылығын көрсетті. Жүйе 19 мамыр күні сағат 00:00 UTC-де фронтальдық шекарамен сіңірілді, аралдағы байланыс желілері бұзылды, бірақ ең үлкен әсерлер теңізде болды. Дауыл күшті жел мен толқынды теңіз Ньюфаундленд жағалауында бірнеше шхуналарды қиратты, шамамен 50 адамның өмірін жалмады. Дауылдан кейін бір күн ішінде жүзіп шыққан барлық кемелер зақымдалды. «Уолтер» Трепасси маңында суға батқанда алты адам суға батып кетті. «SS Argyle» үш кемені іздеу және құтқару жұмыстарына жіберілді; алайда, кемелерді тапқаннан кейін олар тірі қалғандарды таба алмады және олардың экипажы суға шайылып кеткен деп есептеледі. Дауылдан кейінгі күндері «Карри Эвелин» сияқты кемелердің қирандылары жағаға жақындады. Адамдарды қауіпсіз жерге эвакуациялауға ниеттенген пойыз тым кеш келді; дауыл толқыны пойыздың Исламорададан өтуіне кедергі келтірді және оны локомотив пен тендерден басқа жолдан сүртіп жіберді. Дауыл Тавернье мен Кей Вака арасындағы барлық ғимараттарды, көпірлерді, жолдарды және виадуктерді, соның ішінде Флориданың Шығыс жағалауы темір жолының бөліктерін толыққанды жойды. Сонымен қатар, Бірінші дүниежүзілік соғыс ардагерлерінің үш Федералдық төтенше жағдайлар басқармасы лагері де қатты зардап шекті. 1936 жылдың 1 наурызына дейін Флорида-Кейс аралдарында 485 адамның қаза болғаны расталды, оның ішінде 257 ардагер және 228 азамат. Флориданың шығанақ жағалауында дауыл әсіресе Седар-Кейге қатты әсер етті. Шамамен барлық шатырлар аздап зақымдалды, олардың көпшілігі ұшып кетті, ал жел көптеген ағаштар мен электр желілерін құлатты. Циклон сонымен қатар кемежайлар мен балық аулау кемелеріне де қатты зақым келтірді. Қалада үш адам қаза тапты.

Төртінші тропикалық дауыл

30 тамызда Кариб теңізінің солтүстік-батысында тропикалық депрессия пайда болды. Жүйе батысқа қарай жылжып, көп ұзамай Плайя-дель-Карменге жақын Юкатан түбегіне жетті. Келесі күні Кампече шығанағына шыққаннан кейін, циклон тропикалық дауылға күшейді. 1 қыркүйектің таңында желдің жылдамдығы сағатына 95 километрге (60 миль) жетті. Сол күні сағат 18:00-де дауыл Мексиканың Веракрус штатында, Веракрус қаласының оңтүстік-шығысына соқты. Құрлыққа өткеннен кейін, дауыл 2 қыркүйекте тропикалық депрессияға дейін әлсіреп, бірнеше сағаттан соң тарады. Билік Веракрус портын жапты. Веракрус қаласындағы метеостанция желдің жылдамдығын тіркеді. Бұл тоқырау батысқа қарай жылжығанда біртіндеп ұйымдасып, пайда болғаннан кейін бір күннен кейін тропикалық дауылға, ал 25 қыркүйекке қарай – дауылға дейін күшейді. Содан кейін циклон батыс бағытынан солтүстікке бұрылды. 27 қыркүйекте дауыл Кубаның Сиенфуэгос қаласының жанында құрлыққа түсті, келесі күні 3-ші санаттағы дауылға айналды. Ямайкадағы дауылдың күшті желдері мен қатты жаңбыр аралдың банан өнімінің шамамен 3 пайызын жойып, жол желісіне зиян келтірді. Аралдағы зиян 2,7 миллион долларға бағаланып, екі адам қаза тапты. Кейман-Брак аралындағы күшті желдер инфрақұрылым мен егістерге зақым келтірді, бірақ қаза болған жоқ. Үлкен толқын жағалаудағы төмен жатқан қалаларды қиратты, әсіресе Сиенфуэгоста, онда көптеген үйлер қирап, 17 адам қаза тапты. Барлық ел бойынша дауыл 12 миллион долларлық зиян келтіріп, 35 адамның өмірін қиды. Дегенмен, зиян орташа деңгейде болды.

Алтыншы дауыл

18 қазанда сағат 12:00 шамасында Оңтүстік-Батыс Кариб теңізінде тропикалық депрессияға айналған кең төмен қысым аймағы пайда болды. Жағалауға жақын жерде белгісіз кеме экипажының барлығымен бірге қауіпті жағдайда суға батып кетті. Елде жалпы саны төрт адам қаза тапты. Апаттық өзеннің тасуы салдарынан шамамен 2000 адам қаза болды. Кейіннен бұл дауыл Орталық Америкада, әсіресе Гондураста қатты су тасқынына әкеп соқты. Су тасқыны жүздеген азаматтарды ағаштарға, үйлердің шатырларына және алыс биік жерлерге тіксіндіріп, шұғыл құтқару жұмыстарын қажет етті. Дауыл мыңдаған адамды үйсіз қалдырды, елде 150-ге жуық адам қаза тапты, ал материалдық залал 12 миллион долларды құрады. Су тасқыны мен күшті жел Солтүстік-Шығыс Никарагуаға да әсер етті, бірақ зақымдар одан аз болды. Дауыл тұрақты түрде күшейіп, батыс-солтүстік-батысқа қарай жылжи бастады, 31 қазан күні сағат 12:00-де Бермудадан шамамен 89 км (55 миль) солтүстікке өтті. Келесі күні сағат 12:00 шамасында ураган күшіне жеткеннен кейін, циклон батыс-оңтүстік-батысқа қарай бұрылды. 3 қарашаның басында, шамамен 2 санатқа жеткен кезде, ол оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай бұрылды. Желдің жылдамдығы сағатына 165 км (105 миль) жетті, ал кейіннен ауа қысымы төмендеді. Сол күні Багам аралдарына жақындағанда оңтүстік-батысқа қарай бұрылды. 4 қарашада сағат 00:00 UTC-ден кейін ураган Солтүстік Абакоға соқты, желдің жылдамдығы сағатына 155 км (100 миль) болды. Циклон батыс-оңтүстік-батысқа қарай жалғасты және 4 қарашада сағат 18:00 шамасында қазіргі Бал-Харбор маңындағы Флорида штатының Майами-Дейд округіне жетіп, желдің жылдамдығы сағатына 155 км (100 миль) болды. Дауыл келесі күні ертең Мексика шығанағына шығып, 6 қарашада сағат 00:00 UTC шамасында тропикалық дауылға дейін әлсіреді, сонымен қатар батыс-солтүстік-батысқа қарай бұрыла бастады. Содан кейін 7 қарашаның соңында жүйе жылдамдығын төмендетіп, батысқа қарай бұрылды, сол кезде ол тропикалық депрессияға дейін әлсіреді. 8 қарашада сағат 12:00 UTC шамасында дауыл Флорида штатының Санкт-Петербург қаласынан батысқа қарай 225 км (140 миль) жерде экстратропикалық циклонға айналып, бірнеше сағаттан кейін тарады. 31 қазанда дауыл Бермуданың солтүстігінен өткенде, метеостанция тұрақты желді тіркеді. Флоридада дауыл толқыны және тым жоғары толқындар Майами Бичтің бөліктерін су басып, эрозияға ұшыратты, соның ішінде қаланы Майамимен байланыстыратын 3 метрлік (10 фут) жолдың бөлігін де. Дауыл авокадо ағаштарының 75 пайызын және цитрус ағаштарының 80 пайызын түбімен жұлып алды, ал су тасқыны Майами-Дейд округінің картоп егісінің 95 пайызын су басты. Округ бойынша ураган кемінде 40 үйді жөндеуге келмейтіндей етіп зақымдады, ал 350-ден астам үйге жеңіл зақым келді, оларды жөндеу қажет болды. Жалпы 5 адам қаза тауып, 115 адам жарақат алды. Флоридадағы дауылдан келген жалпы залал шамамен 5,5 миллион долларды құрады, оның 4,5 миллионы мүліктерге тиді.

Маусымдық әсерлер

Бұл 1935 жылғы Атлантика мұхитындағы дауыл маусымында қалыптасқан барлық дауылдардың тізімі. Онда олардың аттары, мерзімі, ең жоғары күші, әсер еткен аймақтар, келтірген зиян және қаза болғандардың саны көрсетілген. Қаушақтағы өлімдер қосымша және тікелей емес (мысалы, жол апаты тікелей емес өлімге жатады), бірақ бәрібір сол дауылмен байланысты. Зиян мен қаза болғандардың саны дауыл экстратропикалық аймаққа өткенде, толқынға айналғанда немесе төмен қысымды аймақ болғандағы жалпы соманы қамтиды, ал барлық зиян сомалары 1935 жылғы АҚШ долларымен көрсетілген.