Кіріспе

Испан драматургі Мануэль Тамайо и Баус (15 қыркүйек 1829 жыл - 20 маусым 1898 жыл) – испан драматургі.

Өмір

Ол Мадридте театрмен байланысты отбасында дүниеге келді, анасы әйгілі актриса Хоакина Баус болды. Ол Тамайо он екі жасында француздық шығармадан жасалған аранжировкада Женевье де Брабант рөлінде көрінді. Тамайоның тәуелсіздігіне оның ағасы, білім министрі Антонио Гил-и-Зарате әсерімен, мемлекеттік кеңседе лауазымға тағайындалу арқылы кепілдік берілді. Оның басылған ең ерте шығармасы – Хуана де Арко (1847), Шиллердің аранжировкасы, ал автор сақтап қалуға тырыспаған Ришельедің Әңгімесі Александр Дюманың еліктеуі екені айтылады. Оның «Анжела» (1852) романының идеясы Шиллердің «Кабале унд Любе» ромасынан алынған, бірақ атмосферасы испандық, жағдайлары түпнұсқа, ал тілі Тамайоға тән. Оның алғашқы үлкен жетістігі – Вирджиния (1853), Альфьери стиліндегі драмалық очерк, тапқырлығымен және көркем тілімен ерекшеленеді. 1854 жылы Тамайо жаңа Либералдық үкімет тарапынан қызметінен босатылды, бірақ жас жігіттің талантына тәнті болған министр Кандидо Носедал оны көп ұзамай қайта қалпына келтірді. Ол Аурелиано Фернандес Гера-и-Орбемен бірге «La Ricahembra» (1854) тарихи драмасын жазды, ол Лопе де Веганың күшін еске түсіреді. «Махаббат ақымақтығы» (1855) пьесасында, католик Изабелланың құштар, махаббатқа шұбар қызы Хуана ла Лока басты кейіпкер ретінде беделді болды, бұл Тамайоның Испанияның жетекші драматургі ретіндегі беделін нығайтты. «Hija y Madre» (1855) сәтсіздікке ұшырады, ал «La Bola de Nieve» (1856) тек өте жақсы жасалғанымен ерекшеленеді. Тамайоның қаржылық қиындықтары оны түпнұсқа шығармаларын жинап қоюға және француздық шығармаларды бейімдеуге мәжбүр еткені өкінішті. Мұндай мысалдар жеткілікті. Адриен Августин Леон Лайяның «Duc Job» шығармасынан еліктелген «Lo Positivo» (1862) ұмытылған, бірақ испандық нұсқасы шебер сахналық өнердің бір бөлігі және түпнұсқалық құндылықтың кейбір элементтерін қамтиды. «Del dicho al hecho» (1864) Жюль Сандо мен Эмиль Ожьедің «Тірі тас» шығармасынан алынған, ал «Мас вале мана кью фьерза» (1866) деген ұнамды мақал Кэролайн Бертонның «Дипломатия дю менж» кітабынан жасалған үлкен жетістік. 1868 жылғы революция Тамайоның Сан-Исидро кітапханасындағы лауазымына нұқсан келтірді, бұл тікелей емес, Анри Мургердің досы Теодор Барьердің «Le Feu au Couvent» шығармасының ақылды бейімделуіне әкелді – «No hay mal que por bien no venga» (1868). Осы жеті жыл ішінде Тамайо тек бір түпнұсқа шығарма жазды – «Lances de Honor» (1863), ол дуэльдің арамдығын көрсетеді және жұртшылық арасында қызу пікірталас тудырды. Прозада жазылған бұл шығарма ортағасырлық наным-сенімнің әсерінен туған, бұл испан театрында 17 ғасырдан бері сезілмеген. Ескі әлем мотивінің қайта жандануы көптеген сыншыларды «Lances de Honor» шығармасын Тамайоның ең жақсы туындысы деп санауға итермеледі, бірақ бұл атаққа автор Шекспир мен Йорикті сахнаға шығаруға батыл болған «Un Drama nuevo» (1867) пьесасы лайық. «Los Hombres de bien» (1870) Тамайоның испан сахнасына соңғы үлесі болды. Оның соңғы жылдары «Вирджинияны» қайта жазумен өтті, ал оның күш-жігерінің нәтижесі оның өлімінен кейін жарық көрген «Obras» (Мадрид, 1898–99) жинағында оқылуы мүмкін. 1858 жылы Тамайо Испания академиясының мүшесі болып сайланды, кейін ол тұрақты хатшы болды; ал 1884 жылы консервативті министр Алехандро Пидаль-и-Мон оны Ұлттық кітапхананың директоры етіп тағайындады.