Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сексологиялық тұжырымдама
Sexological concept
Махаббат картасы – сексолог Джон Мэнни адамдардың жыныстық қалауларын қалай дамытатыны туралы айтқанда пайда болған түсінік. Мэнни оны "ой және мидағы идеал сүйіктінің бейнесі және сол сүйіктімен көзге елестететін немесе іс жүзінде айналысатын жыныстық және эротикалық әрекеттердің идеал бағдарламасы" деп анықтаған.
The lovemap is a concept originated by sexologist John Money in his discussions of how people develop their sexual preferences. Money defined it as "a developmental representation or template in the mind and in the brain depicting the idealized lover and the idealized program of sexual and erotic activity projected in imagery or actually engaged in with that lover."
Тарих
Джон Мэнни алғаш рет 1980 жылы «сүйіспеншілік картасы» деген сөзді кейін «Жұптасу және лимеренция» деген тақырыппен жарияланған мақаласында қолданды. Осыған дейін Мэнни студенттерімен лекцияларда сүйіспеншілік карталары туралы алдын ала талқылаған, бұл терминді «идеалданған және өте ерекше бейне» деген тіркестің орнына пайдаланған. 1997 жылы «Medical Hypotheses» журналында Мэнни «сүйіспеншілік картасы» ұғымын қайта қарастырып, оны үш санатқа – гаптоэротикалық (денелік сезімдерге қатысты), морфоэротикалық (көруге қатысты) және гномоэротикалық (ойға қатысты) деп бөліп қарастырды. «Сүйіспеншілік карталары» ұғымы пайда болғаннан бері, адамдар арасындағы қарым-қатынастарға қолданылып, белгілі бір деңгейде қабылдауға ие болды және махаббат пен сексуалдық туралы кітаптарда жиі кездеседі. Гленн Уилсон мен Крис Маклафлин бұл туралы 2001 жылы жарық көрген «Махаббат ғылымы» кітабында талқылаған.
John Money first wrote the word lovemap in 1980 for an article later published under the title "Pairbonding and Limerence". Prior to that, Money discussed lovemaps in a precursory form with his students in lectures, employing the term as a replacement for the expression, "an idealized and highly idiosyncratic image." In a 1997 article in the controversial and non peer reviewed journal Medical Hypotheses, Money revisited the concept of 'love map' and expanded it to three categories, haptoerotic (cutaneous), morphoerotic (visual) and gnomoerotic (narrative). Since its inception, the concept of "love maps", applied to interpersonal relationships, has found some acceptance and is frequently referenced in books about love and sexuality. Glenn Wilson and Chris McLaughlin discussed it in their 2001 book The Science of Love.
Даму және көрініс беру
Ақша адамның махаббат картасының қалыптасуын ана тілін үйренумен салыстырады, себебі ол ерте жаста қалыптасып, адамның жеке ерекшелігінің іздерін қалдырады, дәл сол сияқты тілдегі акценттей. Мэннидің сөзінше, махаббат карталары туған кезде пайда болмайды, бірақ одан кейін жақын уақытта дамып, жасөспін шақта толыққанды нысана алады. Адам өмірінде кейін, тиісті оқиға (мысалы, порнографияны қарау) осы картасының белгілі бір аспектілерін ашуы мүмкін. Психолог Грегори Лейн махаббат карталарына генетикалық немесе жатыр ішіндегі факторлар әсер етуі мүмкін екенін, бірақ оның нақты мазмұны сезімдер арқылы қалыптасатынын айтады. Лейннің пікірінше, кейбір қабылдаулар белгілі бір себептермен жыныстық сезімге ие болғаннан кейін адамның махаббат картасында сақталады, мүмкін бұл олардың шақырылған немесе кездейсоқ автономды қоздырылу, жыныстық қоздырылу немесе гормоналды өзгерістермен байланысты болуы мүмкін. Мэннидің айтуынша, мұндай байланыстар көбінесе сегіз жасқа дейінгі тәжірибелер кезінде қалыптасады. Мысалы, Лейн баланың жазалау кезінде кездейсоқ түрде жыныстық қызығушылық сезінуі, кейіннен эротикалық жазалауға деген қызығушылыққа әкелуі мүмкін екенін атап көрсетеді. Махаббат картасы бір рет қалыптасқаннан кейін оны өзгерту өте қиын. Әдетте, махаббат картасы идеалды серіктің сыртқы келбеті, дене бітімі, нәсілі, түсі, мінезі және әдеп-ғұрбы туралы нақты мәліметтерді қамтиды. Ақша махаббатты сыя дабына теңейді, егер екі адам бір-біріне (адамның махаббат картасымен қалыптасқан) проекцияларын бағыттайтын болса, онда жұптасу фазасында байланыс орнатылады.
Money describes the formation of an individual's lovemap as similar to the acquisition of a native language, in that it becomes established at an early age and bears the mark of the person's unique individuality, like an accent in a spoken language. According to Money, lovemaps are not present at birth, but begin to develop shortly thereafter, and manifest in full after puberty. The individual may not discover certain aspects of their lovemap until triggered by a relevant experience (such as pornography use) later in life. Psychologist Gregory Lehne states that lovemaps may be influenced by genetic or prenatal factors, but that their specific content must come from the senses. Lehne says that some perceptions are encoded in the person's lovemap after becoming sexualized for uncertain reasons, possibly because of their associations with provoked or random autonomic arousal, sexual arousal, or hormonal fluctuations. These associations typically form during experiences before the age of eight, Money proposes. As an example, Lehne argues that a child who accidentally becomes sexually aroused during spanking may go on to develop an interest in erotic spanking. Once formed, the lovemap is extremely difficult to alter. A lovemap is usually quite specific as to details of the physiognomy, build, race, color, temperament, and manner of the ideal lover. Money suggests that love is like an inkblot test, where pair bonding occurs if projections (shaped by a person's lovemap) on the other are mutual, typically in a courtship phase of mating.
Вариациялар
Money өзінің "love map" моделін қолдана отырып, кең ауқымды жыныстық бейімділіктер мен мінез-құлықтарды талдады. Оның осы тақырыптағы кітабындағы ең маңызды ұғымдардың кейбіреулері:
Money analyzed a large range of sexual predilections and behaviors using his model of the "lovemap". In his book on the subject, some of the most notable concepts include:
Гетеросексуалдық махаббат карталары – қарама-қарсы жынысты адамдарға қатысты махаббат карталары. Гомосексуалдық махаббат карталары – бір жынысты адамдарға қатысты махаббат карталары. Бисексуалдық махаббат карталары – екі жынысты адамдарға қатысты махаббат карталары. Вандализмге ұшыраған махаббат карталары – Money-дің сөзінше, бұл махаббат картасын құру процесінің жарақаттануы салдарынан пайда болады, мысалы, жас бала жыныстық зұлымдыққа ұшырағанда, инцестқа немесе садомазохизм сияқты қоғамға жат мінез-құлыққа қатысуға мәжбүр болғанда. Оның айтуынша, мұндай махаббат картасы әдетте бес және сегіз жас аралығында қалыптасады. Вандализмге ұшыраған махаббат картасы парафилиялық немесе гипосексуалдық болуы мүмкін. Парафилиялық махаббат карталары – құмарлықтың қоғам тыйым салған, мақұлдамаған, мазақ етілген немесе жазаланған қиялдар мен әрекеттерге байланысты болуы. Money-дің пікірінше, бұл құмарлықтың зұлымдық салдарынан махаббат картасының "вандалданған" бөлігінен орын ауыстыруынан туындауы мүмкін. Балама ретінде, Money парафилиялық махаббат картасының бала кезінде жыныстық емес оқиғадан туындаған, балада жыныстық қозғыштық тудырған тәжірибеден пайда болуы мүмкін деп санайды.
Heterosexual lovemaps – love mappings associative to persons of the opposite gender. Homosexual lovemaps – love mappings associative to persons of the same gender. Bisexual lovemaps – love mappings associative to persons of both genders. Vandalized lovemaps – According to Money, these occur when the love mapping process becomes traumatized, as when a young child is either exposed to, or forced to participate in such inappropriate behaviors as child sexual abuse, incest, or sadomasochism. He states that such a lovemap is typically formed between the ages of five and eight. A vandalized lovemap may be paraphilic or hyposexual. Paraphilic lovemaps – when lust is attached to fantasies and practices that are socially forbidden, disapproved of, ridiculed, or penalized. According to Money, it can result from lust being displaced from a "vandalized" area of an ordinary lovemap following abuse. Alternatively, Money suggests that a paraphilic lovemap could arise from a non sexual childhood experience that induced genital arousal in the child.