Кіріспе
Андони Зубисаррета Уррета (Andoni Zubizarreta Urreta, anˈdoni θuβiˈθareta wˈreta; 23 қазан 1961 жылы туған) – испандық бұрынғы кәсіби футболшы, қақпашы. Бірнеше жыл бойы Испания ұлттық құрамасының ең көп ойын өткізген футболшысы. Ол «Атлетик Билбао» және «Барселона» (соңғысында сегіз жыл ойнаған, кейін клубта директорлық қызметте жұмыс істеді) командаларында жеке және командалық жетістіктерге жетті, клубтық мансабында 950-ден астам ресми кәсіби матчқа қатысты және бірнеше жыл бойы Ла Лигада ең көп ойын өткізген және таза қақпа сақтаған рекордты ұстады. Зубисаррета Испания атынан жеті ірі халықаралық турнирде, төрт әлем чемпионаттарында және үш Еуропа чемпионаттарында өнер көрсетті, соның алтауында негізгі құрамда ойнады. 1992 жылы «Барселонамен» Еуропа кубогын жеңіп алды және алты Ла Лига титулын жеңіп алды, екеуі «Атлетик» және төртеуі «Барселона» командаларында.
Andoni Zubizarreta Urreta (, anˈdoni θuβiˈθareta wˈreta; born 23 October 1961) is a Spanish former professional footballer who played as a goalkeeper. The all time most capped player for the Spain national team for several years, he played with individual and team success for Athletic Bilbao and Barcelona (eight years with the latter, he would later work with the club in directorial capacities), appearing in more than 950 official professional matches during his club career and holding the records for most appearances and clean sheets in La Liga for several years. Zubizarreta represented Spain in seven major international tournaments, four World Cups and three European Championships, starting in six of those. He won the European Cup with Barcelona in 1992 and six La Liga titles, two with Athletic and four with Barcelona.
Атлетик Билбао
Витория-Гастеис қаласында туған Зубизаррета балалық шағын Гипускоадағы Аретсабалетада өткізді, осы жерде футбол карьерасын бастады. Басқа баск клубы, «Депортиво Алавес» құрамында қысқа ғана уақыт өткен соң, ол «Атлетик Билбао» клубына қосылды, онда келесі алты маусымды өткізді. Зубизарретаның Ла Лигадағы дебюті 19 қыркүйек 1981 жылы өтті, онда бас жаттықтырушы Хавьер Клементе оны 20 жасқа толуына бір ай қалғанда «Атлетико Мадридке» қарсы өткен сыртқы ойында (2:0 есебімен жеңіліс) негізгі құрамға қойды. Ол команданың жеңістерінде маңызды рөл атқарды, әсіресе екі бірдей ұлттық чемпионатты жеңіп алды.
Барселона
1986 жылы Зубизаррета Барселона клубымен 1,7 миллион евроға рекордтық келісімшарт жасады, бұл позициядағы ойыншы үшін рекордты сома болды. Ол тез арада беделді Уррутиді бастапқы құрамнан шығарып, содан кейін дерлік ешқандай матчты өткізіп алмады – мысалы, каталондықтардың қатарынан төрт лига жеңісінде барлығы төрт матчты ғана жіберді. 1992 жылы UC Sampdoria командасын 1:0 есебімен жеңіп, олардың алғашқы Еуропа кубогын жеңіп алды.
Валенсия
1993–94 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасынан кейін, онда «Барса» финалда «Миланға» 4:0 есебімен жеңілді, Зубизаррета қажеттілікке асып түскен деп есептелді және мансабын «Валенсия» КФ-де аяқтады, әлі де жоғары деңгейде ойнады. Ол 1997–98 маусымынан кейін, 37 жасқа жуық шақта зейнеткерлікке шықты, 1000-нан астам ресми ойында (оның 622-сі тек лигада – бұл барлық уақыттардағы рекорд – 626 гол өткізілді) қатысты.
Директор
Зюбизаррета 2010 жылдың 2 шілдесінде президент Сандро Розельдің шешімімен «Барселона» футбол директоры болып тағайындалды. Ол бұрынғы клуб және ұлттық құрамадағы әріптесі Тики Бегиристайның орнын басты. Осыған дейін он жыл бойы ол «Атлетик Бильбао» клубында осындай қызметте болған (2002 жылы клубтың әйелдер командасын құруға қатысқан), сонымен қатар радио және теледидар комментаторы ретінде жұмыс істеген. 2015 жылдың 5 қаңтарында клуб президенті Жозеп Мария Бартомеу Зюбизарретаны «Барселона» спорт директоры лауазымынан босатып жіберді. 2016 жылдың 27 қазанында ол 1-лигадағы «Олимпик де Марсель» клубымен келісімшарт жасады және төрт жылдан кейін тараптардың өзара келісімімен клубтан кетті. 2024 жылдың 28 сәуірінде Андре Виллас-Боас «Порту» клубының президенті болып сайланғаннан кейін Зюбизаррета осы клубтың футбол директоры болды.
Халықаралық мансап
Зюбизаррета Испания құрамасы сапында 1985 жылғы 23 қаңтарда Финляндияға қарсы өткен жолдастық ойында 3:1 есебімен жеңіске жетіп, тұңғыш рет алаңға шықты. Одан кейінгі 13 жылда ол тағы 125 матч өткізді. Зубизаррета ел атынан төрт рет ФИФА Әлем Чемпионатына қатысты: 1986, 1990, 1994 және 1998 жылдары. 1998 жылғы жарыс оның соңғы турнирі болды, онда ол Нигерияға қарсы топтық кезеңде 3:2 есебімен жеңілген кезде өз қақпасына гол соқты. Ол 1988 және 1996 жылғы Еуропа Чемпионаттарында да тұрақты түрде негізгі құрамда ойнады. Зубизаррета мен оның орынбасары Франсиско Буйо бір кезде халықаралық ойындардағы ұлттық команданың ең ұзақ жеңіліссіз сериясын ұстаған, бірақ 2008 жылғы қазан айында Икер Касильяс пен Пепе Рейна бұл көрсеткішті жаңартты; ол 2011 жылғы 15 қарашада өткізілген матчтар саны бойынша да олардан озып кетті. Зюбизаррета Баск елінің ресми емес аймақтық құрамасы үшін де ойындар өткізді.
Ойын стилі
Карьерасы бойы "Зуби" деген лақап атымен танылған Зубизаррета, өзінің қарыштама кезеңінде әлемдегі ең үздік қақпашылардың бірі саналды және Испания мен Барселонаның ең ұлы және ең табысты қақпашыларының қатарында болды. Ол өте тұрақты, сабырлы және тиімді, ең бастысы – тамаша позициялық сезімге ие болды, сонымен қатар әсем ойын стилінен гөрі нәтижелі стильді ұнатты, бірақ жақсы соққыны тойтару қабілетінің арқасында шешуші сейвтер жасауға да қабілетті еді. Ол сондай-ақ зиялылығымен, сабырлылығымен және харизматикалық көшбасшылық қасиеттерімен көзге түсті, бұл оған қорғау шебін ұйымдастыруға және қорғаушыларына тыныштық пен сенімділік сезімін сыйлауға мүмкіндік берді; ол еңбекқорлығымен және ұзақ өмір сүруімен, сондай-ақ желісінен жылдам шығу қабілетімен де белгілі болды. Йохан Кройфтың басшылығымен "Барселонаның" допты ұзақ бақылауға негізделген ойын стиліне қарамастан, қорғаушылар мен қақпашылар допты ұстау және артқы жақтан допты ойынға енгізу жағынан үлкен жауапкершілікке ие болды, Зубизаррета допты аяқтарымен тиімді меңгермеді. Оның шектеулі техникалық дағдылары жаттықтырушысының жиі сынауына себеп болды, соңында ол 1994 жылы клубтан кетуге мәжбүр болды.