Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүл, жеміс-жидек немесе көкөніс тұқымын өндіру және сатумен айналысатын бизнес.
Business that produces and sells seeds for flowers, fruit, or vegetables
Тұқым өндіруші компаниялар коммерциялық өндірушілер мен әуесқой бағбандарға гүл, жеміс-жидек және көкөніс тұқымын өндіреді және сатады. Тұқым өндіру – бүкіл әлем бойынша өсіру орындары мен құрылыстарын пайдаланатын миллиардтаған долларлық сала. Тұқымның көп бөлігін ірі мамандандырылған өндірушілер өндірсе, шағын өндірушілер де бірнеше дақыл түрлерін өндіреді. Ірі компаниялар тұқымды сауда және көтерме саудагерлерге жеткізеді. Сауда және көтерме саудагерлер көкөніс және жеміс өсірушілерге, сондай-ақ тұқымды қаптамалап, әуесқой бағбандарға сататын компанияларға сатады. Көптеген тұқым өндіруші компаниялар немесе бөлшек саудагерлер келесі көктемде себуге арналған тұқым каталогын шығарады, ол әдетте қыс айларында жарияланады. Әуесқой бағбандар бұл каталогтарды асыға күтеді, себебі қыс айларында бақта жұмыс істеуге мүмкіндік болмайды, сондықтан уақытты келесі жылғы бағбандық жоспарларын жасауға жұмсайды. АҚШ-тағы ең ірі балабақша және тұқым саудасы каталогтарының жинағы Ұлттық ауыл шаруашылығы кітапханасында сақталады, ондағы ең ерте каталогтар 18 ғасырдың соңына дейін, ал көпшілігі 1890 жылдардан бастап қазіргі уақытқа дейін жарияланған. Тұқым өндіруші компаниялар жоғары дамыған F1 гибридтерінен бастап, ашық тозаңданатын жабайы түрлерге дейін тұқымның кең ауқымын өндіреді. Олардың генетикалық материалдары бар өсімдіктерді өндіру үшін кең зерттеу орындары бар, нәтижесінде біркелкілік пен тартымдылық жақсарады. Бұл қасиеттерге ауруға төзімділік, жоғары өнімділік, аласа бой және жарқын немесе жаңа түстер кіруі мүмкін. Бұл жақсартулар көбінесе басқа өндірушілердің пайдалануына жол бермеу үшін қатты күзетіледі, сондықтан өсімдік сорттары көбінесе компанияның өзінің атымен сатылады және халықаралық заңдармен басқалардың тұқым өндіру үшін өсіруінен қорғалады. Жерді бөлу қозғалысының өсуімен және бау-бақшаның танымалдылығының артуымен бірге көптеген шағын тәуелсіз тұқым компаниялары пайда болды. Олардың көпшілігі тұқымды сақтау және әртүрлілікті қолдауға белсенді түрде қатысады. Олар көбінесе гибридтерге қарағанда органикалық және ашық тозаңданатын тұқым түрлерін ұсынады. Бұл сорттардың көпшілігі – мұрагерлік сорттар. Ескі сорттарды пайдалану бау-бақшаның гендік қорындағы әртүрлілікті сақтайды. Әуесқой бағбандар үшін ескі (мұрагерлік) сорттарды пайдалану орындырақ болуы мүмкін, себебі қазіргі тұқым түрлері көбінесе коммерциялық өндірушілер өсіретіндермен бірдей, сондықтан оларға пайдалы сипаттамалар (мысалы, көкөністердің бір уақытта пісіп жетілуі) үй шаруашылығында өсіруге жарамсыз болуы мүмкін.
Seed companies produce and sell seeds for flowers, fruits and vegetables to commercial growers and amateur gardeners. The production of seed is a multibillion dollar global business, which uses growing facilities and growing locations worldwide. While most of the seed is produced by large specialist growers, large amounts are also produced by small growers who produce only one to a few crop types. The larger companies supply seed both to commercial resellers and wholesalers. The resellers and wholesalers sell to vegetable and fruit growers, and to companies who package seed into packets and sell them on to the amateur gardener. Most seed companies or resellers that sell to retail produce a catalog, for seed to be sown the following spring, that is generally published during early winter. These catalogs are eagerly awaited by the amateur gardener, as during winter months there is little that can be done in the garden so this time can be spent planning the following year’s gardening. The largest collection of nursery and seed trade catalogs in the U. S. is held at the National Agricultural Library where the earliest catalogs date from the late 18th century, with most published from the 1890s to the present. Seed companies produce a huge range of seeds from highly developed F1 hybrids to open pollinated wild species. They have extensive research facilities to produce plants with genetic materials that result in improved uniformity and appeal. These qualities might include disease resistance, higher yields, dwarf habit and vibrant or new colors. These improvements are often closely guarded to protect them from being utilized by other producers, thus plant cultivars are often sold under the company's own name and protected by international laws from being grown for seed production by others. Along with the growth in the allotment movement, and the increasing popularity of gardening, there have emerged many small independent seed companies. Many of these are active in seed conservation and encouraging diversity. They often offer organic and open pollinated varieties of seeds as opposed to hybrids. Many of these varieties are heirloom varieties. The use of old varieties maintains diversity in the horticultural gene pool. It may be more appropriate for amateur gardeners to use older (heirloom) varieties as the modern seed types are often the same as those grown by commercial producers, and so characteristics which are useful to them (e. g. vegetables ripening at the same time) may be unsuited to home growing.
Тарих
Шейкерлер бақша тұқымдарын коммерциялық түрде өндірушілердің алғашқыларының бірі болды; қағаз пакеттерде сатылатын тұқымдарды алғаш рет Нью-Йорк штатының Колони қаласындағы Уотервлиет Шейкерлері өндірді. 1924 жылға дейін АҚШ фермерлері федералдық үкіметтің жыл сайын миллиондаған тұқым пакеттерін таратып тұратын тегін тұқым бағдарламасы арқылы тұқым алды. 1897 жылы бағдарламаның ең жоғары нүктесінде 2 миллионнан астам тұқым пакеттері фермерлерге таратылды. Тіпті 1924 жылы бағдарлама тоқтатылған кезде де, ол АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің бюджетіндегі үшінші ірі бап болды. 1930 жылы тұқым компаниялары негізінен сорттарды өндірумен айналыспады, бірақ тұқымды тауарға айналдыруға тырысып жатты. Ол кезде тұқымды селекциялауды қорғау қажеттілігі болмады, себебі тұқымға сұраныс аз еді. Тұқым компанияларының басты міндеті – нарық құру болды, және олар конгрестің тұқым таратуын басты кедергі ретінде қарастырды.
Shakers were among the earliest commercial producers of garden seeds; the first seeds sold in paper packets were produced by the Watervliet Shakers in Colonie, New York. Until 1924, US farmers received seed from the federal government's extensive free seed program that distributed millions of packages of seed annually. At its high point in 1897, over 2 million packages of seed were distributed to farmers. Even at the time the program was eliminated in 1924, it was the third largest line item in the United States Department of Agriculture's budget. In 1930, seed companies were not primarily concerned with varietal production, but were still trying to successfully commodify seeds. There was no need to protect seed breeding at that time because there were few markets for seeds. Seed companies' first priority was simply to establish a market, and they continued to view congressional seed distribution as a principal constraint.
Коммерциялық тұқым өнеркәсібін нығайту
1994 жылдан 2010 жылға дейін тұқым бағасы коммерциялық тұқым өнеркәсібінің алты ірі компанияға бірігуіне байланысты күрт өсті. Осы кезеңде компаниялар гербицидтерге төзімділік және жәндіктерге төзімділік сияқты екі ғана қасиетке ие генетикалық түрлендірілген алты дақылды енгізді. 1996 жылы «Монсанто» компания өз патенттелген гербицидтерін төзе алатын алғашқы «RoundUp Ready» тұқымын ұсынды. 2019 жылға қарай «Bayer», «Corteva», «ChemChina» және «BASF» секілді төрт тұқым компаниясы коммерциялық тұқым нарығында басымдыққа ие болып, әлемдік патенттелген тұқым сатудың 60% құрады. Экономистер бұл өнеркәсіп бәсекеге қабілеттілігін жоғалтқанын және фермерлер үшін таңдау мүмкіндігінің азаюымен, бағаның өсуіне әкелуі мүмкін екенін болжайды. Сонымен қатар, компаниялардың зияткерлік меншікке деген қызығушылығы салдарынан болашақта инновациялар төмендеп, тұқымға қолжетімділік шектелуі мүмкін. Бұл тұқымдарды зерттеушілер, фермерлер және тәуелсіз селекционерлер үшін қолжетімсіз етеді, соның салдарынан әлемдік азық-түлік қауіпсіздігіне қауіп туындауы мүмкін. Белсенділер осы бірігулер мен сатып алуларға қарсы монополияға қарсы шараларды күшейтуді талап етіп, халықаралық деңгейде өзгерістер енгізу үшін Біріккен Ұлттар Ұйымының бәсекелестік туралы келісімін ұсынды. Папа Франциск 2015 жылы шығарған «Laudato si'» энцикликасында, «ортақ үйімізге қамқорлық жасау» тақырыбында осы мәселелерге тоқталады: Франциск тұқым өндірушілерді және барлық мүдделі тараптарды қатыстыратын тұқым өндіру мәселелері бойынша диалогқа шақырады.
From 1994 to 2010, seed prices increased drastically due to a consolidation of the commercial seed industry into six major companies. During this time, companies introduced six genetically engineered crops for just two traits: herbicide tolerance and insect resistance. In 1996, Monsanto introduced its first RoundUp Ready seeds engineered to tolerate the companies proprietary herbicide. By 2019, four seed companies, Bayer, Corteva, ChemChina and BASF had consolidated to dominate the commercial seed market, controlling 60% of the global proprietary seed sales. Economists have claimed that the industry has lost its competitive edge and anticipate less choice and higher prices for farmers. There is further concern that due to the companies' interest in intellectual property, there will in future be less innovation and more restrictions on seed availability, which could make the seeds inaccessible to public researchers, farmers, and independent breeders, thereby threatening the world's food security. Activists have called for stronger antitrust measures in the face of these mergers and acquisitions, and recommended a United Nations treaty on competition to make changes internationally. Pope Francis refers to these issues in his 2015 encyclical letter Laudato si', on "care for our common home": Francis calls for a dialogue on seed production issues involving seed producers and all parties affected.