Кіріспе

Дублиннің солтүстік жағындағы шағын қаласы, Ирландия. Артан, кейде Артейн деп те жазылады, тарихи түрде Тартейн – Дублин қаласының солтүстік жағындағы шағын қаласы, Ирландия. Артан сондай-ақ Кулоктың ежелгі барониясындағы азаматтық приход болып табылады. Жақын маңдағы аудандарға Килмор Вест, Кулок, Бомонт, Киллестер, Рахени және Клонтарф жатады; оңтүстікте Рахени-Артан шекарасында орналасқан шағын Хармонстаун елді мекені бар.

Тарих

Артейн, қазір көбінесе Артан деп аталады, 900 жылдан астам тарихы бар, бірақ оның көп бөлігі тыныш ауылдық аймақ болды. Артан, 1862 жылғы Томның альманахы мен ресми анықтамалығынан: Дублин округінің анықтамалығында былай сипатталған: "Дублин округіне қарасты Кулок барониясындағы ауыл және приход, Дублин қаласының Бас пошта кеңсесінен үш миль (5 км) солтүстікке қарай орналасқан, халқы 457 адамды құрайды. Ауыл Малахайдқа қарайтын жолда жатыр. Приход, ежелгі заманда "Тартайн" деп аталған, ғасырлар бойы Голливуд отбасының меншігінде болды, ал Артан қамалы да Доннеллдерге тиесілі еді. 1825 жылы қираған қамалдың қалдықтары бұзылып, оның орнына Артан үйі салынды". Реформацияға дейін Фингласпен байланысты болған Артейн азаматтық приходы Артейн Солтүстік, Артейн Оңтүстік, Артейн Батыс, Артейн Шығыс (бұрын Скиллинглас аталған), Пакстаун (Брам Стокер бір кезде отбасымен бірге Пакстаун-Лэйндегі Артейн Лоджасында тұрған) және Олдтаунның үштен екі бөлігін қамтиды (қалған бөлігі Кулок азаматтық приходының құрамында). 1900 жыл шамасында Малахайд жолында салынған Артейн Коттедждері – Төменгі және Жоғарғы – Киллестер Солтүстік қалашығында орналасқан.

Силькен Томас және Артан қамалы

1534 жылы Дублинде Силькен Томас пайда болғанда, қала тұрғындары қаланы қорғауға шамалары жетпейтінін сезініп, оның әскерлеріне Дублин қамалына кіруге және оны қоршауға рұқсат берді. Қамалға тығылғандардың арасында Дублин архиепископы Джон Аллен де болды. Ол Вулсидің жоспарларын ынтамен қолдағандықтан Фицджеральдтардың (сонымен қатар Жеральдиндер деп те аталады) ашуын қоздырған еді және енді олардың кек алуынан қорқатын. Теңіз арқылы қашып құтылуға тырысты, бірақ кемесі Клонтарф жағасында құлады. Ол досы және кеңесшісі Томас Сент-Лоуренстің Артан қамалындағы үйінен пана сұрады: Сент-Лоуренс оны қуана қабылдады, бірақ оның жасырынған жері жария болды және ол тұтқынға алынды. Силькен Томас алдына келгенде, өмірін сақтап қалуын өтінді, бірақ жас лорд оны немқұрайлылықпен кері бұрып, "Beir uaim an bodach" ("Бұл жігітті алып кет") деді. Бұл сөздер оны өлтіруге берілген бұйрық ретінде қабылданып, ол қанды қолмен өлтірілді. Осы қылмысы үшін Силькен Томас Пападан айырылды және көптеген жақтастарынан қол үзді. Архиепископтің зиратында оның есімі жазылған тақта әлі де сақталып тұр. Бұл ескі зиратта 18 ғасырға жататын Ричард Голливудтың Элм Парктегі қабірі және 13 ғасырлық, Әйя Николайға арналған шіркеудің қираған қалдықтары бар. Бұл шіркеу Ортағасырлық Финглас шіркеуінің шапкелі болды, кейін шіркеу Кулокқа көшірілді. Артан қамалы 1641 жылғы көтеріліс кезінде Корбаллис Льюк Неттервилл басқаратын шағын әскер үшін гарнизон ретінде пайдаланылды. Әскер Дублин гарнизонының қолбасшысы сэр Чарльз Кут басқарған екі кемеге Клонтарфта шабуыл жасады. Содан кейін олар Свордстың оңтүстігіндегі Қанды Холлоу деп аталатын жерде шайқасты. Қамал 1825 жылы бұзылды және қамалдан алынған материалдарды пайдаланып, Мэтью Бойль сол жерде үй салдырды. Бойль Мэри көшесінде бизнесі бар бай зығыр саудагері еді. Артандағы балалардың шамамен 5% жетім еді, тіпті барлық өнеркәсіптік мектептерде де. Түрмеге қамалған балалардың көпшілігі бұзылған отбасылардан шыққан, және ажырасуға рұқсат берілмегендіктен, бұзылған некелердің балалары түрмеге қамалған. Балаларды қамқорлығына алған діни мекемелер әр балаға тамақтандыруға, білім беруге және киіммен қамтамасыз етуге еңбекшінің жалақысының үштен бірін алды. Бүгінгі шарамен есептегенде, бұл балаға аптасына шамамен 120 евродай келеді. Мектепте бір уақытта 900-ге жуық бала болды және олар 16 жасқа толғанға дейін сонда тұрды. 1871 жылдан 1966 жылы жабылғанға дейін мектеп қақпасынан 15000-нан астам жас өтті. Кейіннен мектептегі балаларға жасалған зорлық-зомбылық туралы көптеген айыптаулар пайда болды.

Индустриалдық мектептен кейін - Сент-Дэвид бастауыш және орта мектебі

Сент-Дэвид бастауыш мектебі 1969 жылы ескі өнеркәсіп мектебінің төменгі қабаттарында жұмыс істей бастады. Сент-Дэвид орта мектебі, CBS, 1974 жылы Килмор жолындағы 1966 жылдан бері пайдаланған құрастырылған ғимараттардан өнеркәсіп мектебі ғимаратының жоғарғы қабаттарына көшірілді. Бүгінгі күні мектеп ғимараты тек Сент-Дэвид орта мектебіне ғана тиесілі, оның спорттық жабдықтарының ішінде шөптегі ойын алаңдары, кез келген ауа-райына төтеп бере алатын алаң, спорт залы және жаттығу залы бар. Сонымен қатар, ғылыми зертханалар, компьютерлік кабинеттер, металл және ағаш өңдеу шеберханалары, сурет және музыка кабинеті де бар. Сент-Дэвид CBS 1986 жылы Лейнстер колледждерінің аға футбол чемпионатында жеңіске жетті. 1984 жылы олар күміс жүлдегер атанған еді.

Жұлдыз шаңы

Stardust – Артаннан Кулокқа қарай созылған Килмор жолының Артан жағына жақын орналасқан танымал түнгі клуб. 1981 жылдың 14 ақпанының таңғы сағаттарында дискотекада өрт шықты. 48 адам қаза болып, 214 адам жарақат алды. Сол түні дискотекаға 800-ден астам адам келген. Апат болған орын бүгінде бизнес-парк болып табылады, онда (басқа да нысандармен бірге) Артан Касл сауда орталығының қарсы бетінде паб орналасқан. Бұл жерде бастапқыда Scotts Foods фабрикасы жұмыс істеді, ол джемдер мен банкаға салынған көкөністер шығарды. 2008 жылдың 14 қарашасында екінші өрт, бұрын балалар ойын орталығы ретінде пайдаланылған Stardust орнында қайтадан болды. Бірақ сол кезде ғимаратта ешкім болған жоқ, және ешкім жарақат алмады. Өрт сөндірілген соң, өрт сөндірушілер шатырдан қатерлі ісік тудыратын асбесттің ілінгенін тапты.

Ыңғайлылықтар

Артан ауданындағы бөлшек сауда нысандарына Малахайд жолындағы бірнеше дүкендер, сондай-ақ Тескомен бекітілген Артен Касл сауда орталығы кіреді. Butterly Business Park-та Lidl, Mr Price және басқа да бірнеше бөлшек сауда орындары бар. Артан Бомонт отбасылық демалыс орталығы (А. B. F. R. C.) Скеллис Лейн қиылысында Килмор жолында орналасқан; Артан Монтессори шеңберіндегі мектепке дейінгі тәрбие орталығы демалыс орталығында орналасқан, онда жергілікті мектептердің балалары үшін мектептен кейінгі клуб та бар, ал басқа да іс-шаралар баскетбол, бадминтон, фитнес сабақтары, зумба және салмақ бақылау тобы; бірқатар музыкалық топтар да орталықты пайдаланады. Артан сонымен қатар Кулок Артан Кредиттік Одағының бас кеңсесіне және Артан Касл сауда орталығында орналасқан Донникарни Бомонт Кредиттік Одағына орналасқан. Рокфилд теннис клубы да бар. Сент-Полс Артан ФК Грейсфилд даңғылында орналасқан. Киллестер баскетбол клубы Артандағы Сент-Дэвидтің CBS мектебінің ғимараттарын пайдаланады.

Білім

Артандағы мектептер қатарында Сент-Дэвидс ер балалар орта білім беру мектебі (CBS) және Сент-Дэвидс ұлдар ұлттық мектебі, сондай-ақ Килмор жолындағы Сент-Джон Құдай қыздар ұлттық мектебі бар.

Дін

Артан – Дублин Рим-католик архиепископиясының Фигал Оңтүстік-Шығыс деканатындағы приход. Аймақта екі Рим-католик шіркеуі қызмет етеді: Our Lady of Mercy, Brookwood Grove (Артан приходы) және St John Vianney, Ardlea Road (Ардлия приходы). Серб православие шіркеуінің Әулие Георгий приходы Килмор жолындағы Артанның Қайта тірілу ораториясын өзінің құлшылықтары үшін пайдаланады. Архитектор Лиам МакКормик жобалаған ораторияда суретші Рут Брандт салған әйнек суреттері бар. Артан – Кулок, Ирландия шіркеуінің приходтық бөлігі.

Дублин автобусы

Бұл аймаққа Дублин автобусының бірнеше бағыттары қызмет көрсетеді, оның ішінде: 14, 15, 27, 27B, 27X, 42, 42A, 42B, 43, 104, 27a. Артан айналымындағы автобус аялдамасы көбінесе жолаушылармен толы болады.

DART

Артан екі Дублин аймақтық жылдам транзит (DART) станциясына жақын: Артан мен Хармонстаунды бөліп тұратын Хармонстаун теміржол станциясы және Киллестер теміржол станциясы.