Мұзды жанартаулар: көлдердегі судың және мұздың толқындармен құрылатын ерекше құрылымдар. Жағалау эрозиясын азайтады. Эри және Онтарио көлдерінде кездеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Толқынмен қозғалатын мұз үйіндісі жер бетіндегі көлдерде қалыптасады, ал Күн жүйесінің сыртқы бөлігіндегі планеталық емес жанартаулар бар.
Wave driven mound of ice formed on terrestrial lakes
the extraterrestrial volcanoes in the outer Solar System
Мұз жанартауы – мұздық арқылы су мен мұз араласының атылуы нәтижесінде жер бетіндегі көл үстінде пайда болатын конус тәрізді мұз үйіндісі. Бұл процесс толқындармен қозғалады, жел толқындарға мұзды кесіп, жанартаулардың пішіні мен активтілігін еліктейтін құрылымдарды жасау үшін энергия береді. Атмосфераға шығарылған сұйық су мен мұз араласы тоңып, қайтадан бетке түсіп, құрылымның өсуіне себеп болады. Мұз да атылуы мүмкін. Бұл құбылыс көбінесе Эри және Онтарио көлдерінің оңтүстік жағалауында температураның нөлден төмен түскенде және желдің жағалауға соққан жылдамдығы белгілі бір деңгейден асып кеткенде байқалады. Олар онда жағалау эрозиясын азайтуға белсенді түрде көмектеседі. Бұл құрылымдар уақытша: оларды жиі дауылдар мен жылы ауа-райы құртады, ал көл толығымен қатып қалғанда атылу мүмкін болмайды. Бұл құбылысқа жалпы қабылданған атауы жоқ. Оның вулканизмге, әсіресе криовулканизмге ұқсас болуына байланысты "мұз жанартауы" термині жиі қолданылады, бірақ ол әлі де даулы болып қала береді.
An ice volcano is a conical mound of ice formed over a terrestrial lake via the eruption of water and slush through an ice shelf. The process is wave driven, with wind providing the energy for the waves to cut through the ice and create formations that loosely mimic the shape and activity of volcanoes. After being ejected into the atmosphere, the liquid water and slush freeze and fall back to the surface, growing the formation. Ice may also be erupted. The phenomenon is most often observed along the southern coast of Lake Erie and Lake Ontario, when the temperature is below freezing and the wind blows onshore with a velocity of at least They are known to reduce coastal erosion there. The formations are temporary: they are frequently destroyed by storms and warm weather, and once the lake wholly freezes over, eruptions are no longer possible. There is no consensus name for this phenomenon. Due to its visual similarity to volcanism and particularly cryovolcanism, the term "ice volcano" is frequently used, but it remains controversial.
Құрылу
Бұл ерекшеліктер қысым қыртыстарынан өзгеше, олар жағалауға немесе басқа мұз тілімшесіне қарсы мұздың қысылуынан пайда болатын көтерілістер. Керісінше, мұз жанартаулары мұз қабатының шетіндегі бедерге толқындардың соқтығысуынан пайда болады. Бұл бедер толқын энергиясын шағын аймақта шоғырландырады, нәтижесінде мұз V тәрізді арнаны қалыптастыру үшін эрозияланады. Арнадан шашырап шығатын су, мұз және қар құрамындағы қоспалар арнаның жағалау жағында жанартау конусын құрайды. Бұл процеске бірнеше сағат қана уақыт кетеді. Күшті дауылдар мұндай құрылымның пайда болуын толығымен тоқтатады, себебі олар мұзды үйінді жасауға мүмкіндік бермейтіндей жылдам эрозиялайды.
These features are distinct from pressure ridges, which are uplifts formed by the compression of ice against a shoreline or another floe. Instead, ice volcanoes are created by waves colliding with irregularities at the edge of an ice sheet. The abnormalities concentrate the wave energy in a small area, where the ice is eroded to form a V shaped channel. Spray, ice, and slush splashing out of the feature create a volcanic cone at the channel's shoreward end. This process takes only a few hours. Formation is more thoroughly suppressed by powerful storms, which erode the ice too fast for mound creation.