Кіріспе

Атлант мұхитындағы дауыл маусымы 1926 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымында сол кездегі ең көп ірі дауылдар тіркелді. Маусым барысында кем дегенде он бір тропикалық циклон пайда болды, олардың барлығы тропикалық дауылға дейін күшейді, ал сегізі – дауылға айналды. Алты дауыл ірі дауылға – қазіргі Саффир-Симпсон дауыл шкаласы бойынша 3-ші немесе одан жоғары санатқа жетті. Бұл маусым өте белсенді және қасіретті болды. Бірінші жүйе, Насау дауылы, 22 шілдеде Кіші Антиль аралдарының жанында қалыптасты. Көп бөлігінде батыс-солтүстік бағытта жылжыған дауыл Кіші және Үлкен Антиль аралдарының бірнеше аймақтарына соқтығысты немесе жақыннан өтті. Бірақ Багам аралдары кейіннен одан да көп зардап шекті. Осы дауылдан кем дегенде 287 адам қаза тауып, 7,85 миллион доллар (1926 жылғы АҚШ доллары) көлемінде шығын келтірілді. Келесі циклон негізінен Канаданың теңіз жағалауындағы және айналасындағы теңізшілерге әсер етті, нәтижесінде қайық апаттары мен суға батып кету салдарынан 55-58 адам қаза тапты. Тамыздың соңында үшінші дауыл АҚШ-тың Мексика шығанағының жағалауына, әсіресе Луизиана штатына кең аумақты әсер етті. Егістіктер мен ғимараттарға 6 миллион долларлық зиян келтірілді және 25 адам қаза тапты. Маусымның ең күшті және ең зиянды дауылы – жетінші дауыл, «Майами дауылы» деп аталды. 4-ші санаттағы дауыл ретінде шарықтаған дауыл Багам және Флорида аралдарына сәл әлсіреген күйінде соқтығысты. Майами қаласының көп бөлігі дауылдан қирады. Ішкі аймақтарда Окихоби көліндегі су деңгейінің көтерілуі Кливстон және Мур-Хейвен сияқты қалаларды су басты. Бұл дауыл 1920-жылдардағы Флоридадағы жылжымайтын мүліктің жарылуына ықпал жасады. Жалпы алғанда, Майами дауылы кем дегенде 372 адамның өліміне және 125 миллион долларлық шығынға әкелді. Алайда, 2010 жылғы байлық деңгейіне түзетілгенде, зиян көлемі 164,8 миллиард долларды құрады – бұл 2005 жылғы «Катрина» дауылынан әлдеқайда жоғары. Сегізінші, тоғызыншы және он бірінші тропикалық дауылдар құрлыққа аз әсер етті немесе мүлдем әсер етпеді. Бірақ қазан айында Куба, Багам аралдары және Бермуда маңындағы кемелерді күшті дауыл қиратты. Осы жүйемен кем дегенде 709 адамның өлімі байланысты, оның 600-і Кубада ғана. Аралдағы қалаларға келтірілген зиян 100 миллион доллардан асты. Барлығы алғанда, осы маусымдағы дауылдардан 247,4 миллион доллардан астам шығын келтірілді және кем дегенде 1448 адам қаза тапты.

Маусым қорытындысы

Бұл маусымда он екі атаулы дауыл болды, оның сегізіне дейін қатты дауылға айналды. Осы дауылдардың алтысы аса күшті дауыл деңгейіне жетті, бұл рекордтық көрсеткіш болды, 1933 және 1950 жылдары теңесіп, кейін 1961 жылы одан асып түсті. ACE – тропикалық циклонның өмірі бойы қолданған энергиясын көрсететін өлшем. Сондықтан, ұзаққа созылған дауылдың ACE көрсеткіші жоғары болады. Ол тек алты сағаттық интервалдармен есептеледі, онда белгілі бір тропикалық және субтропикалық жүйелердің тұрақты жел жылдамдығы тропикалық дауыл деңгейіне жетеді немесе одан асып түседі. Осылайша, тропикалық депрессиялар осы есепке кірмейді. Мұндай жоғары қысымда, бұл Атлантика мұхитындағы 4-санаттағы ең әлсіз дауыл болды. Кемелердің бақылауынша, Багам аралдарында циклон кем дегенде 146 адамның өмірін қиып, астанасы Нассауда ауыр зардаптар келтірді; бұл 1866 жылғы Нассау дауылынан бері Нассауға келген ең үлкен апат деп есептелді, сондай-ақ Нью-Провиденске соққан 4-санаттағы циклон және Багам аралдарындағы су тасқынына себеп болды. Дауылдан кейін бір аптадан астам уақыт өткен соң, 400 адамның жоғалып кеткені хабарланды. Флориданың шығыс жағалауында дауыл қайықтарға, кемежайларға және жағалау құрылыстарына зиян келтіретін үлкен толқын тудырды, ал күшті желдер құрлық ішіндегі сарайлар мен егістіктерді қиратты; дауыл штатты соққан Нью-Смирнада құрылыстар мен байланыс желілеріне ауыр зақым келгені туралы хабарлар тарады. Дауыл жағалау бойында қатты жаңбыр жаудырды, Мерит аралындағы жауын-шашын мөлшері ең жоғары деңгейге жетті. Бұл 1492 жылдан бергі шілде айындағы төртінші ең қасіретті дауыл болды және $16.4 миллион (1926 жылғы АҚШ доллары) көлемінде шығын келтірді, оның кем дегенде $8 миллионы Багам аралдарында тіркелді. Бірнеше кемелер дауылдық желдерді және төмен қысымды тіркеді, бірақ ешқайсысы дауылдың ортасына кірген жоқ және дауылдағы ең төмен қысымды өлшеуге мүмкіндік алмады. Жүйе Бермуда аралдарынан өте жақын жерден өткен кезде желдің күші күшейді. Осы уақытта бір-біріне жақын бес океандық лайнер дауылға тап болды; "Orca" кемесіндегі бірнеше люктер зақымдалды, ал 15 жолаушыға жарақаттар, көкшілдер және соққыларға ем жасалды. Жаңа Шотландиядан тыс, циклон белгісіз санында адамдардың қаза болуына себеп болды, соның ішінде "Sylvia Mosher" және "Sadie Knickle" шхуналарының суға батуы да болды. 55-58 адам қаза тапты, оның ішінде екі кеменің құлауынан 49 адам көз жұмды. Жаңа Шотландияда дауыл ағаштар мен электр бағаналарын құлатып, кейбір үйлерге зақым келтіріп, телефон байланысын тоқтатты. Егістіктер мен жеміс ағаштарына да зиян келтірілді. Күшті желдер Ньюфаундлендтегі телеграф байланысын да бұзды.

Бесінші дауыл

Бұл дауыл тарихтағы ең әлсіз 2-санатты дауыл болды. 10 қыркүйекте сағат 06:00 UTC-де ашық Атлант мұхитында, Бермудадан оңтүстік-шығысқа қарай 1609 км жерде күшті тропикалық дауыл байқалды, бірақ кемелердің бақылауларының жетіспеуіне байланысты одан бұрын қалыптасқан және анықталмаған болуы мүмкін. Дегенмен, оның және сол кезде 4-санатты қарқынмен Багам аралдарының оңтүстік-орталық бөлігінде болған «Ұлы Майами» дауылы жергілікті баспасөзде шатастық тудырды. 17 қыркүйек күні таңертең, Майами дауылы соққан күнінен бір күн бұрын, «Майами Геральд» Флорида бұғазындағы әлсіз тропикалық дауыл туралы мақаласын бас бетке шығарды және редакторлардың Флоридаға соқпайды деп күткенін хабарлады; аймаққа «жойқын желдер» әкелуі күтілген дауыл туралы жаңалықтар басқа жергілікті газеттерде тек түстен кейін жарияланды, бұл Майами тұрғындарын қауіптің масштабына қатысты шатастырды.

Сегізінші дауыл

Ұлы Майами даулы Алабама штатын соқтырғаннан кейін он екі сағат өткен соң, 21 қыркүйекте Азор аралдарындағы Хортадан оңтүстік-батысқа қарай 2000 миль (3219 км) қашықтықта Атлантиканың шығыс-орталық бөлігінде маусымның сегізінші тропикалық даулы пайда болды. Келесі үш күн ішінде ол солтүстік-шығысқа қарай жылжыды және қарқынды күшейіп, 22 қыркүйекте сағат 12:00 UTC-де минималды дауылға айналды, ал 24 қыркүйекте таңертең Саффер-Симпсон дауыл шкаласы бойынша орташа күшті 2-ші санаттағы дауылға жетті. Содан кейін шамамен 24 сағат бойы циклон қысқаша солтүстік-шығысқа бұрылып, 26 қыркүйекте шығысқа қарай күрт бұрылды. Сол күні кешке циклон солтүстікке қарай бұрылып, ең жоғары қарқынымен Понта-Делгада маңындағы Сан-Мигель аралына соқты. Солтүстік-батысқа, содан кейін оңтүстік-батысқа қарай бұрылып, Сан-Мигельге соққаннан кейін циклон әлсіреп, 27 қыркүйекте минималды дауылға айналды. Ол батыс Азор аралдары арқылы сағат тіліне қарсы айналып, оңтүстікке қарай тропикалық дауыл ретінде бұрылды, бірақ оның суық беткі температурасы мен кеңейген өлшемі сол кезде субтропикалық циклон болғанын көрсетеді. Үш күннен кейін, 25 қазанда, дауыл оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай жартылай дөңгелек айналым жасап, бір күннен кейін дауылдық күшін жоғалтты. Бара-бара батысқа қарай бұрылып, 28 қазанда циклон тарады, бірақ ол 23 қазанда экстратропикалық циклонға айналған деген болжам бар. Дауыл өзінің жолында кең ауқымды қиратулар келтіріп, Куба мен Бермудада кем дегенде 709 адамның өмірін қиды. Дауылдың жолындағы бірнеше шағын қалалар толығымен қирады, ал келтірілген зиян 100 миллион доллардан (1926 жылғы АҚШ доллары) асты. Флориданың жоғарғы бөлігінде және Бискейн бұғазында минималды дауылдық жағдайлар тіркелді. Ауа райы болжаушылары дауылдың Бермудаға жақындап келе жатқанын білгенімен, ол Багам аралдарынан Бермудаға дейінгі мың шақырымды соншалықты жылдам басып өтті, оның алдынан ескерту белгілері аз болды, тек үлкен толқындар ғана байқалды. 21 қазанда дауылдың ортасы Бермудадан 700 миль (1127 км) қашықтықта болғанда, АҚШ-тың ауа райы болжамы дауылдың келесі күні таңертең аралға дауылдық желмен соққылайтынын хабарлады. "Бермуда" кемесі Багам аралдарындағы дауылдан зардап шеккендерге көмек көрсетуден оралғанда, портқа жетуге аздай қалғанда дауылға тап болды. Бермуда рифінің шекарасынан өте алмағандықтан, ол бес сағаттан астам уақыт дауылмен күресіп, 85 теңізшінің өлімімен батты. Британдық "Иствей" сауда кемесі де Бермудаға жақын жерде батты. Дауылдың орталығы Бермудадан өткенде, желдің күші Проспект лагерінде күшейіп, армия оны қорғау үшін анемометрін алып тастады. Корольдік теңіз кеме жасау орнындағы анемометр алынбады және ол 13:00 UTC-де желдің күшін өлшеді, бірақ жел оны жойды. Дауыл UTC сағат 16:00-де күрт күшейіп, күші 3-ші санаттағы дауылға тең болатын желді тудырды, бұл шамамен екі сағатқа созылды, қайықтарды тоқтатты, шатырларды жыртып, ағаштар мен электр сымдарын құлатты. Дауылдың салдарынан Веракрус қаласындағы тарихи Вилла-дель-Мар қонақ үйі және яхт-клубы қирады, сондай-ақ пойыз қызметі тоқтатылды. Қала 2 метрге дейін суға батты, бірақ қала орталығындағы жақсы салынған ғимараттар желден зардап көрмеді. Портта бірнеше кеме батты және бірнеше теңізшінің суға батқан деп қорқынышты. Алайда, 2012 жылы жарияланған және 1926 жылғы Атлантика дауыл маусымын қайта талдаған ғылыми мақала оның болғанын растамады.