Кіріспе

Канзас штатындағы округ, АҚШ.

Округ 12-ші Канзас жаяу әскерінің бірінші лейтенанты Джордж Эллис атымен аталуы мүмкін. Эллис округі Канзастың ресми неміс астанасы болып саналады. Неміс иммигранттары 1870 және 1880 жылдары Хейс, Эллис, Виктория және жақын жердегі ауылдарға қоныстанған.

Ағылшын және орыс-неміс иммигранттары

Қоныстанудың алғашқы толқыны баяу болды, 1872 жылы үш колония құрылды. Сол жылы шотландтық бай саудагер Джордж Грант жер сатып алып, келесі екі жылда Англиядан келген 300-ға жуық шаруа қоныстанды. Грант Кензас Тынық мұхиты темір жолынан жерді сатып алды. Ол Канзас ауылдық аймағының ортасында британдық аристократтар мен ауылшаруашылық қоғамын құруға ниеттенді. Оның алғашқы қаласы Виктория болды, ол Виктория патшайымның есімімен аталған. Екі қабатты тас құрылым – Виктория Манор иммигранттар үшін уақытша тұрғын үй ретінде және Канзас-Тынық мұхитының көлік қоймасы ретінде қызмет етті. Оның иммигранттарға ұсынғаны – Канзаста жерді акрына 11 долларға сатып алу Ұлыбританиядағы жер бағасынан арзан (Грант оны акрына 0,88 долларға сатып алған), сондай-ақ Грант жерді өңдеп, импортталған британдық тұқымдық егінмен себуге уәде берді. Ұлыбританияның жас аристократ отбасыларының алғашқы толқыны 1873 жылдың 1 сәуірінде теңізге шықты. Сол кездегі әңгімелерде олар Грант үміттенгендей ауыл шаруашылығымен айналыспағаны, көбінесе аристократиялық ойын-сауықтармен шұғылданып, отбасылық жәрдемақыға және жергілікті жануарларды аулауға тірлік еткені айтылады. Тағы бір әңгімеде олар Биг Крикке бөгет салып, Виктория мен Хейс арасында көл құрғанын, содан кейін бөгетті су тасқыны бұзғанға дейін бу кемесімен жүзіп өткенін айтады. 1970 жылдары Эллис округінің 100 жылдығында бір жергілікті тұрғын осы әңгіменің тарихи дұрыстығына күмән білдірді, өйткені бұл аймақтағы Биг Криктің географиялық ерекшеліктерін ескерсек. Алайда, Грант колонияны құруға көп күш жұмсады, оның ішінде Black Angus ірі қара малын импорттап, Викторияның оңтүстігінде жеке мал фермасын ұйымдастырды, бірақ ол 1878 жылы қайтыс болды. Оның өлімінен кейін британдық аристократтардың бәрі Ұлыбританияға оралды. 1874 жылы саранчалардың шабуылы көптеген адамдарды қоныс аударуға мәжбүр етті, ал 1875 жылы олардың орнына көптеген орыс иммигранттары келді. Ресейлік иммигранттар, дәлірек айтқанда, 1760 жылы Ресейде қоныстанған Волга немістері болды. 1871 жылы Александр II бастаған Ресейдің русификация саясаты, әсіресе 1874 жылдың 13 қаңтарындағы олардың Ресейде алғаш қоныстанғанда әскерге шақырудан босатылғандығы туралы бұрынғы жарлықты кері қайтару, оларды АҚШ және басқа елдерге көшуге итермеледі. Алғашқыда бес делегат Небраскаға он күндік сапарға шықты. Кейін 1874 жылдың желтоқсан айында төрт адамнан тұратын делегация Канзас штатындағы Топека мен Ларнедке барды және тапқандары туралы жағымсыз баға берді. Алайда, сол кезде алғашқы немістер 1874 жылдың қараша айында әскерге шақырылды, бұл көптеген адамдарды көшіп кетуге итермеледі. Олар 1875 жылдың 23 қарашасында Балтиморға, ал 28-і Топекаға келді. Бастапқыда Солтүстік Топекадағы жердің акрына 5 доллар бағасы оларды үй шаруашылығынан бас тартты, бірақ Канзас-Тынық мұхитының А. Родельхайнері оларды Эллис округіне үш рет алып барды. Хог Бэк маңындағы алғашқы сапар иммигранттарды Ресейге қайта оралуға көндірді, бірақ оларға Смоки Хилл өзеніндегі және болашақта Катерина мен Герцог болады деген жерлер көрсетілді. Бұл Эллис жері акрына 2,5 долларға арзан болды, сондықтан 1876 жылдың 21 ақпанында он төрт неміс отбасы Хейске келді және одан Раш округінің Либентальға көшіп барды. Ресейдің Катериненштадт қаласынан үш отбасы да 1876 жылдың 1 наурызында Хейске келді және уақытша баспанаға орналасып, 1876 жылдың 8 сәуірінде Катеринада үйлерін салдырды. 23 отбасы 1876 жылдың 8 сәуірінде Викториядағы британдық колонияға қоныс аударды. Олар Виктория өзенінің шығыс жағалауына, қазір Виктория орналасқан жердің батысына қоныс аударды. 1876 жылдың маусым айында Ресейден көшіп келгендердің тағы бір үлкен толқыны шықты, олардың кейбіреулері 1876 жылдың 26 шілдесінде Хейске, ал келесі күні Катеринаға келді. Басқалары басқа жолмен келіп, Топекаға қоныстанды. Отыз отбасы 1876 жылдың 20 тамызында Хейске келді және келесі күні Пфайферге қоныстанды. Иммигранттардың ең үлкен толқынының бірі – 1876 жылы 104 отбасы (алғашқыда 108 болуы керек еді, бірақ 4 отбасы мүшелері әскерге шақырылғандықтан, оларды Ресейден көшіп кетуден заң жүзінде тоқтатты). Топтың меннониттері Небраскада қоныстанды, ал қалғандары 1876 жылдың 3 тамызында Викторияға келді және одан Герцогқа қоныстанды. Мунджордың қоныстанушылары екі ай бойы Герцогта тұрып, кейін Мунджордың қазіргі орналасқан жерінен солтүстікке қарай Биг Крикке қоныстанды. 1876 жылдың қыркүйек айының соңында Пфайферге көшіп келген алғашқы толқыннан кейін иммигранттардың кішкентай толқыны болды, ал 1876 жылдың 26 қыркүйегінде Катериненштадттан келген тағы бір кішкентай толқын Катеринаға келді. 1876 жылы көшіп келушілердің соңғы толқыны Мунджорға қоныстанды. Неміс иммигранттары 1877 жылы Шеншенді құрды, кейбіреулері тікелей Ресейдегі Шеншеннен, кейбіреулері Раш округінің Либенталынан келді. Олардың бастапқы жоспары Либентальдан Раш округіндегі басқа жерге көшу болған, бірақ олар таңдаған жер мектеп жері болды, оны оларға қол жетімді емес еді, сондықтан олар оның жеткілікті бөлігін қауымдастыққа шіркеу салу үшін беруге мүмкіндік таппады, ал Либентальда шіркеу үшін жер берілген еді. Наразылық білдіріп, Раш округінің қоныстанушылары Эллиске көшіп, 1877 жылдың сәуір және мамыр айларында Шеншендегі тікелей иммигранттар тобына қосылды. Осы жылы тағы екі кішкентай толқын келді, бірі 1877 жылдың 6 тамызында Катериненштадттан Катеринаға, екіншісі Пфайфер мен Каменкадан Пфайферге келді. 1878 жылы көші-қон азайды, Катериненштадттан 1878 жылдың 20 маусымында Герцог пен Пфайферге қоныстанған топ келді, сондай-ақ шілде айының соңында/тамыз айының басында Обермонжурдан келген топ келді. Осы кезде Ресейдегі жылжымайтын мүлік бағасы бұрынғы иммигранттар жасаған сатудан төмендеді, ал жаңа иммигранттар енді шығынмен көшіп жатты. Екі адамы қаза болғанын шенеуніктерге жалған мәлімдеме жасап, эмиграция төлемдерін жасырған топ Герцог пен Мунджорға келді және Волга немістерінің Эллиске келген соңғы үлкен толқыны болды. 1903 жылға қарай Катеринаға 222 иммигрант келді, олардың кейбіреулері басқа жерге кетті. Мунджор 1897 жылы 130 отбасыдан, 794 адамнан 1900 жылы 156 отбасыға, 931 адамға дейін өсті. Волга немістерінің ең ірі қонысы Герцог болды, 1895 жылы (Виктория жылнамасында есептелген шіркеу қауымдастығының мөлшері бойынша) шамамен 1700 адамды құрады, Пфайфер мен Шеншен төртінші және бесінші орындарда болды.

20 ғасыр

1942 жылы Уокер қаласының солтүстік-батысында Уокер әскери әуеайлағы салынды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде мыңдаған адамдар Boeing B-29 Superfortress ұшақтарын оқыту үшін осы әуеайлақта орналасты. Кейін әуеайлақ тасталып, көп бөлігі бұзылды.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 900 шаршы миль (2331 км²), оның 900 шаршы милі (2331 км²) құрлық, ал 0,5 шаршы миль (1 км²) (0,05%) су құрайды.

Геология және гидрология

Округ солтүстіктен Салин өзенімен кесіп өтеді, оның ең ірі саласы – Игл-Крик. Басқа өзендерге Биг-Крик жатады, оның негізгі саласы Виктория-Крик, ол өз кезегінде оңтүстікке қарай ағатын Смоки-Хилл өзеніне құяды. 1886 жылы округ аумағында бірнеше тұзды батпақтар болған. Өзен жағалауларында көптеген әктас кездеседі, ал 19 ғасырда Хэйс-Сити маңында көп мөлшерде саз болған.

Әуежай

Хейс аймақтық әуежайы округ шегінде орналасқан. Көбінесе жеке авиация үшін қолданылады, сонымен қатар United Express атты бір коммерциялық әуе компаниясына қызмет көрсетеді, ол күн сайын Денвер, Колорадо қаласына рейстер ұйымдастырады.

Президент сайлауы

Эллис округі Батыс Канзастағы ерекшелік болып табылады, бірнеше рет Демократиялық партиядан президенттікке кандидаттарға дауыс берген, тіпті штаттың 105 округінің көпшілігі Республикалық партиядан кандидатты қолдаған кезде де. Бұл округтің Канзастағы ерекшелігі – неміс католиктерінің тамыры, ол Канзастың көптеген ауылдық округтеріндегі Оңтүстік "Киелі кітап белдеуі" немесе янки тамырынан өзгеше. 1928 жылы Канзас штаты Герберт Гувер үшін ең мықты штаты болған кезде, Аль Смитти қолдаған Канзастағы жалғыз округ болды. Сондай-ақ, 1960 жылы Джон Ф. Кеннеди Массачусетс штатының сенаторын қолдаған Канзастағы екі округтің бірі ретінде шамамен отыз пайыз дауыспен жеңіске жетті. Эллис округі 1988 жылғы президенттік сайлауда жеңімпаз Джордж Бушқа қарағанда Майкл Дукакиске дауыс беріп, ұлттық және штаттық тенденцияға қарсы шықты, Канзастағы үш округтің бірі Дукакисті қолдады. Эллис округі 1992 жылғы президенттік сайлауда Билл Клинтонға Буш пен Росс Перодан көп дауыс берді, бірақ содан бері Республикалық партияның бағытында берік тұрды, 2008 жылғы сайлауда республикашыл Джон Маккейнге 66 пайыз, демократ Барак Обамаға 32 пайыз дауыс берді, бұл штат бойынша Маккейннің 57 пайызынан жоғары.

Заңдар

1870 жылы Уайлд Билл Хикок шериф қызметін атқарды. Эллис округі 1986 жылы Канзас конституциясына түзетулер енгізілгенге дейін құрғақ заңды, яғни алкогольге тыйым салынған округ болды. Одан кейін сайлаушылар алкогольді ішімдіктерді жеке порциямен сатуға, сондай-ақ жалпы азық-түлік сату көлемінің 30 пайызын құрайтын тағамдармен бірге сатуға рұқсат берді. 1988 жылы сайлаушылардың шешімімен тағамдарға қойылатын талап жойылды.

Қауымдастықтар

[[Файл:Ellis Co, Ks, USA картасы.png|thumb|300px|оң|2005 жылғы Эллис округінің картасы

Қалалық округтер

Эллис округі тоғыз қалашыққа бөлінеді. Эллис және Хейс қалалары үкіметтік тұрғыдан тәуелсіз саналады және қалашықтар бойынша халық санағының деректеріне кірмейді. Төмендегі кестеде халық орталығы – сол қалашықтың халық санына енген ең ірі қала (немесе қалалар), егер оның көлемі маңызды болса.

| Қалашық | FIPS | Халық орталығы | Халық саны | Халық тығыздығы/км2 (/шаршы миль) | Құрлық көлемі км2 (шаршы миль) | Су көлемі км2 (шаршы миль) | Су % | Географиялық координаталар |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Биг Крик | 06650 | 1,798 | 7 (18) | 252 (97) | 0 (0) | 0.01% | |
| Баккей | 08950 | 285 | 1 (2) | 352 (136) | 0 (0) | 0.06% | |
| Кэтрин | 11050 | 318 | 2 (4) | 208 (80) | 0 (0) | 0.03% | |
| Эллис | 20475 | 386 | 1 (2) | 457 (176) | 0 (0) | 0.02% | |
| Фридом | 24625 | 125 | 1 (3) | 117 (45) | 0 (0) | 0% | |
| Герцог | 31525 | 894 | 3 (7) | 325 (126) | 1 (0) | 0.18% | |
| Лукаут | 42700 | 569 | 2 (5) | 317 (122) | 0 (0) | 0.10% | |
| Виктория | 73800 | 845 | 6 (16) | 139 (54) | 0 (0) | 0% | |
| Уитленд | 77650 | 401 | 3 (7) | 140 (54) | 0 (0) | 0% | |

Дереккөздер:

20-шы ғасырдың басында қалашықтар: Биг Крик, Баккей, Кэтрин, Эллис, Фридом, Гамильтон, Герцог, Лукаут, Плезант Хилл, Салайн, Смоки Хилл, Виктория, Уолкер және Уитленд.