Кіріспе
Шампейн-Урбана бұқаралық көлік ауданы (әдетте МТД деп аталады) – Иллинойс штатының шығысындағы Шампейн-Урбана қалалық аймағында жұмыс істейтін бұқаралық көлік жүйесі. МТД штаб-пәтері Урбанада орналасқан, ал оның негізгі хабы Шампейн қаласының орталығындағы интермодальдық Иллинойс терминалында орналасқан. 2023 жылы жүйеден күніне шамамен 14 000 жолаушы пайдаланды. Иллинойс университетінің Урбана-Шампейн қалашасындағы барлық студенттер әр семестрде автобус қызметін шексіз пайдалану үшін 59 доллар төлейді. Көбінесе мүлік салығы есебінен қаржыландырылатын МТД қазіргі уақытта бағаланған мүліктің 100 долларына 28 цент мүлік салығы жинайды; автобус бағасы қаржыландырудың тағы бір маңызды көзі болып табылады. МТД-ге жеті мүшеден тұратын сенімшілер кеңесі басшылық етеді, олар Шампейн округі кеңесі тағайындайды. Автобустарды канадалық New Flyer және американдық Gillig компаниялары шығарады. МТД 2009 жылдың күзінде автопаркіне гибридті автобустарды енгізді, қазіргі уақытта автобустардың көп бөлігі гибридті. Паратранзит, SafeRides және (кейде) белгілі бір маршруттар бойынша қызмет көрсету үшін қолданылатын микроавтобустар – Ford E сериялы шассиі бар кесілген фургондар.
At the University of Illinois Urbana–Champaign, which lies within the District, all students pay a $59 transportation fee every semester in exchange for unlimited use of the bus services. Primarily funded by property taxes, MTD currently levies about 28 cents of property taxes per $100 of assessed valuation; bus fares are another primary source of funding. MTD is led by a seven member Board of Trustees, who are appointed by the Champaign County Board. Buses are produced by the Canadian company New Flyer and the American company Gillig. MTD introduced hybrid buses to its fleet in Fall 2009, and currently the vast majority of its buses are hybrid. Minibuses used for paratransit service, SafeRides service, and (occasionally) fixed route service, are cutaway vans with a Ford E series chassis.
МТД алдындағы қоғамдық көлік
1854 жылы аймақтағы алғашқы темір жол желілері Иллинойс орталық темір жолы арқылы Урбанадан батысқа қарай 2 миль қашықтықта салынды. Урбана қаласы бастапқыда жаңа теміржол экономикасымен байланыс құруға ниет білдірмеді, сондықтан теміржолдың қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін бастапқыда Батыс Урбана деп аталған жаңа қала құрылды. 1860 жылы Батыс Урбана Шампейн болып өзгертілді, және одан әрі маңызды теміржол қаласына айналды. Бұл станция Нью-Орлеаннан Чикагоға және кері бағыттағы сапарларда аялдама ретінде қызмет етті. 1909 жылы бұл қызмет Чикагодан Флорида штатының Джексонвилл қаласына дейін кеңейтілді. Аймақтағы алғашқы троллейбус қызметі 1863 жылы құрылды, ол кезде Урбана және Шампейн қалаларын байланыстыру үшін Урбана теміржол компаниясы құрылды. Алғашқы троллейбустарды аттар немесе есектетер жетелеп отырды. 1890 жылы Уильям Б. Маккинлидің қолдауымен электрлі троллейбус жүйесін салу жұмыстары басталды. Өркенді кезеңінде бұл жүйеде 20-ға жуық маршрут болды, соның ішінде Шампейн мен Урбананы байланыстыратын түнгі "Тұлпар" (Owl Service) қызметі де бар еді. Иллинойс Терминал теміржол компаниясы, Уильям Маккинлидің тағы бір жобасы, аймаққа (және шындығында Иллинойс штатының көп бөлігіне) қалааралық трамвай қызметін ұсынды. Маккинлидің қалааралық жүйеден алынған электр энергиясын айналасындағы қалаларға сату жоспары Иллинойс электр және жарық компаниясының құрылуына әкелді. 1901 жылы Иллинойс моторлық тасымал компаниясы аймаққа қалалық автобус жүйесін енгізді, бірақ бір жыл ішінде банкротқа ұшырады. Дегенмен, троллейбус жүйесінің аймақты толық қамтамасыз етуге жеткілікті жол салуға мүмкіндігі болмағандықтан, 1925 жылы General Motors компаниясының еншілес компаниясы – National City Bus Lines компаниясы тағы бір автобус жүйесін қосты. 1936 жылы, елдің басқа аймақтарында болғандай, National City Bus Lines компаниясы Иллинойс электр және жарық компаниясынан троллейбус жүйесін сатып алып, оны таратып жіберді. Соңғы троллейбус 1936 жылдың 10 қарашасында жұмыс істеді. Бір ай ішінде автобус желілері "Champaign–Urbana City Lines" деген жаңа атаумен қаладағы басты көлік түріне айналды. "Champaign–Urbana City Lines" жолаушылар саны жоғары болды, 1958 жылы 1 миллион жолаушыға қызмет көрсетті. Алайда, Американың көп бөлігінде болғандай, Шампейн-Урбанадағы автобустар қолжетімді автомобильдердің пайда болуымен аяқталып қалды. 1970 жылдың 17 қарашасында "Courier" газетінде жарияланған мақаласында "Champaign–Urbana City Lines" компаниясының директоры П. Э. Черри жолаушылар санының төмендеуі, автобустардың ескіруі және қаржы тапшылығының өсуі желіні жабуға мәжбүр ететінін мәлімдеді. Иллинойс коммерциялық комиссиясы қалалық желілерді жабу туралы өтініш бойынша тыңдау өткізді және желілерді жабудың орнына, жаппай көлік жүйесін құру үшін референдум ұйымдастыруды ұсынды.
Қазіргі заманғы МТД тарихы
1970 жылғы 24 қарашада, желілер жабылуға жақын болғаннан кейін бір апта өткен соң, референдум мақұлданды және Томас Эванс жаңа қоғамдық көлік ауданының директоры болып тағайындалды. Жаңа ҚҚА 1971 жылғы 2 тамызда жұмысын бастады, бағасы бір сапарға 0,30 доллар, автобустарда тегін ауысу мүмкіндігі болды, бұл әртүрлі автобус бағыттарын пайдаланып аймақты шарлауға мүмкіндік берді. 1971 жылғы 13 мамырда осы жаңа және тарихи көлік ауданына көмек көрсету үшін федералдық грант алынды, ол автобус паркін жаңартуға жәрдемдесті, нәтижесінде 15 жаңа және 10 қолданылған автобус Иллинойс штатының Пеория қаласынан сатып алынды. 1973 жылы ҚҚА бағыттарын университетке дейін кеңейтіп, университет маңындағы және студенттер үйіне бағыттар ұсынды. Университет студенттері үшін бағалар төмендетілді, бір сапарға 0,10 доллар төленді немесе шексіз сапарларға 20 долларлық семестрлік билет сатып алуға болады. 1984 жылы ҚҚА ұлттық деңгейде танылды, ол елдегі көптеген ірі қалалардың көлік жүйелерінен басым түсып, ең жақсы 7-ші көлік жүйесі деп танылды. 1986 және 1994 жылдары ол Америка қоғамдық көлік қауымдастығының (APTA) Ерекше жетістік сыйлығына ие болды. 1993 жылы ҚҚА паркіне 15 New Flyer D40LF төмен еденді автобусын қосты, алғашқы тапсырыс жасалды. ҚҚА АҚШ-та төмен еденді автобустарды енгізген алғашқы көлік мекемелерінің бірі болды. 1994 жылы ҚҚА 13 қолданылған Crown Ikarus 286 буынды автобусын Кентукки штатының Луисвилл қаласының River City Transit Authority компаниясынан сатып алып, паркін буынды автобустармен толықтырды. Бұл автобустар 2001-2002 жылдары жаңадан сатып алынған New Flyer D60LF буынды автобустарымен ауыстырылды. 1999 жылы Шампейн қаласының орталығында Иллинойс терминалы құрылды, ол ҚҚА үшін көліктік хаб және ҚҚА, Amtrak және қалааралық автобус бағыттары арасындағы байланыс қызметін атқарады. 2001 жылы ҚҚА алғашқы жаңа буынды автобустарды сатып алды, 12 New Flyer D60LF автобусын тапсырыс берді (2023 жылы қызметтен шығарылды). 2009 жылы ҚҚА гибридтік электр автобустарын енгізді, бес Gillig BRT 30' мидибусын (2021 жылы қызметтен шығарылды) және төрт New Flyer DE60LFR буынды автобусын (2024 жылы қызметтен шығарылды) пайдалануға берді. 2021 жылдың күзінде ҚҚА паркіне екі New Flyer XHE60 буынды сутекті отын жасушасы бар автобус қосылды. Бұл АҚШ-та сутекті автобустарға жасалған алғашқы коммерциялық тапсырыс болды. 2023 жылы сутекті отын жасушасы бар 10 New Flyer XHE40 автобусы сатып алынды, олар қазір 2024 жылы жеткізілуде. Бүгінде ҚҚА жыл сайын 11 миллионнан астам жолаушыны тасымалдайды. Қазіргі бір бағыттық автобус бағасы 1 доллар. Ауысулар тегін, оларды трансферлік пункттерде басқа бағыттармен жалғастырып, бір бағыттық сапарды аяқтауға болады. Жылдық автобус билетінің бағасы 60 доллар. Жылдық билетпен шексіз сапарлар жасауға болады. Сенбі немесе жексенбі күндері жарамды күндік билеттің бағасы 2 доллар. Иллинойс университетінің барлық студенттері, оқытушылары мен қызметкерлері барлық бағыттар мен қызметтерге шексіз қол жеткізе алады.
Өлімге әкелетін жазатайым оқиғалар
2004 жылға дейін MTD-де адам өліміне әкеп соққан апат болған емес. 2004 жылдан бері жаяу жүргіншілер мен MTD автобустарының қатысуымен екі адам өліміне әкеп соққан жол апаты орын алды. Екі жағдайда да Иллинойс университетінің студенттері кампуста болған: 2004 жылдың 27 қазанында Кэролин Б. Джефферс, жаяу жүргінші, Урбана қаласындағы S Goodwin Ave және Gregory Dr қиылысында 26 Pack автобусының соққысына ұшырап қаза тапты. 2005 жылдың 29 қыркүйегінде Сара Чанник, жаяу жүргінші, Шампейн қаласындағы S 6th St және E Chalmers St қиылысында 22 Illini автобусының соққысына ұшырап қаза тапты. Чанниктер отбасы MTD-ді сотқа берді, сот ісі 1,25 миллион долларға бітірілді. Чанник қаза болғаннан кейін Шампейн және Урбана қалаларының, Иллинойс университетінің және MTD-нің басшылығы кампуста автобус қауіпсіздігін жақсарту мақсатындағы нақты ұсыныстар енгізілген Кампус аймағының көлік зерттеуін (әдетте "CATS" деп аталады) жүргізді. 2011 жылдың желтоқсанына дейін жоспарланған үш кезеңнің екеуі іске асырылды.
October 27, 2004: Carolyn B. Jeffers, a pedestrian, was struck and killed by a 26 Pack bus at the intersection of S Goodwin Ave and Gregory Dr, Urbana. September 29, 2005: Sarah Channick, a pedestrian, was struck and killed by a 22 Illini bus at the intersection of S 6th St and E Chalmers St, Champaign. The Channick family sued MTD; the lawsuit was eventually settled for $1.25 million. After Channick's death, the governments of Champaign and Urbana, the University of Illinois, and MTD conducted the Campus Area Transportation Study (commonly referred to as "CATS"), which made specific recommendations to improve bus safety on campus. As of December 2011, two of three proposed phases had been implemented.
Белгілі бір маршрут бойынша жүретін жолаушылар саны
Мұнда көрсетілген жолаушылар статистикасы тек қана белгілі маршруттар бойынша жүзеге асырылатын қызметтерге қатысты, талап бойынша көрсетілетін қызметтерді қамтымайды.