Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Компьютерлік алгебра жүйесі
Computer algebra system
Maxima (['/m//æ//k//s//ɪ//m//ə/]) – математика және физика ғылымдарында компьютерлік алгебралық есептеулерді жүзеге асыруға арналған қуатты бағдарламалық пакет. Ол Common Lisp тілінде жазылған және macOS, Unix, BSD және Linux сияқты барлық POSIX платформаларында, сондай-ақ Microsoft Windows және Android жүйелерінде жұмыс істейді. Бұл бағдарламалық жасақтама GNU General Public License (GPL) лицензиясы шарттары бойынша тегін таратылады.
Maxima ('/m//æ//k//s//ɪ//m//ə/) is a powerful software package for performing computer algebra calculations in mathematics and the physical sciences. It is written in Common Lisp and runs on all POSIX platforms such as macOS, Unix, BSD, and Linux, as well as under Microsoft Windows and Android. It is free software released under the terms of the GNU General Public License (GPL).
Тарих
Максима 1982 жылы АҚШ Энергетика министрлігі және басқа да мемлекеттік мекемелердің қаржысымен MIT-де жасалған Macsyma нұсқасына негізделген. Билл Шелтер 1982 жылдан 2001 жылы қайтыс болғанға дейін Macsyma нұсқасын қолдап келді. 1998 жылы Шелтер Энергетика министрлігінен рұқсат алып, өзінің нұсқасын GPL лицензиясымен жариялады. Бұл нұсқа қазір Maxima деп аталады және тәуелсіз пайдаланушылар мен әзірлеушілер тобы тарапынан қолдау көрсетіледі. Maxima 1982–1999 жылдар аралығында Macsyma коммерциялық нұсқасына енгізілген көптеген өзгертулер мен жақсартуларды қамтымайды. Негізгі функционалдық мүмкіндіктері ұқсас болғанымен, осы жақсартуларға байланысты код Maxima-да жұмыс істемеуі мүмкін, ал Macsyma-да түзетілген қателер Maxima-да әлі де кездесуі мүмкін, сондай-ақ керісінше де болуы мүмкін. Максима 2019 жылы Халықаралық нейроинформатиканы үйлестіру орталығының қолдауымен Google Summer of Code бағдарламасына қатысты.
Maxima is based on a 1982 version of Macsyma, which was developed at MIT with funding from the United States Department of Energy and other government agencies. A version of Macsyma was maintained by Bill Schelter from 1982 until his death in 2001. In 1998, Schelter obtained permission from the Department of Energy to release his version under the GPL. That version, now called Maxima, is maintained by an independent group of users and developers. Maxima does not include any of the many modifications and enhancements made to the commercial version of Macsyma during 1982–1999. Though the core functionality remains similar, code depending on these enhancements may not work on Maxima, and bugs which were fixed in Macsyma may still be present in Maxima, and vice versa. Maxima participated in Google Summer of Code in 2019 under International Neuroinformatics Coordinating Facility.
Символды есептеулер
Көптеген компьютерлік алгебра жүйелері сияқты, Maxima символдық алгебралық өрнектерді қайта ұйымдастырудың әртүрлі тәсілдерін қолдайды, мысалы, полиномдарды факторлау, полиномдардың ең үлкен ортақ бөлгішін табу, ашу, нақты және жорамал бөліктерге бөлу, тригонометриялық функцияларды экспоненциалдық функцияларға және керісінше түрлендіру. Ол тригонометриялық функциялар, түбірлер және экспоненциалдық функциялармен байланысты алгебралық өрнектерді жеңілдетудің әртүрлі әдістерін қамтиды. Ол символдық антитуындыларды ("белгісіз интегралдарды"), анықталған интегралдарды және лимиттерді есептей алады. Ол жабық түрдегі қатарларды кеңейтуді, сондай-ақ Тейлор, Маклорен және Лоран қатарларының мүшелерін шығара алады. Ол символдық элементтері бар матрицалық операцияларды жүзеге асыра алады. Maxima – жалпы мақсаттағы жүйе, сондықтан үлкен сандарды факторлау, өте үлкен полиномдарды өңдеу сияқты арнайы жағдайлардағы есептеулер кейде мамандандырылған жүйелерде жақсырақ орындалады.
Like most computer algebra systems, Maxima supports a variety of ways of reorganizing symbolic algebraic expressions, such as polynomial factorization, polynomial greatest common divisor calculation, expansion, separation into real and imaginary parts, and transformation of trigonometric functions to exponential and vice versa. It has a variety of techniques for simplifying algebraic expressions involving trigonometric functions, roots, and exponential functions. It can calculate symbolic antiderivatives ("indefinite integrals"), definite integrals, and limits. It can derive closed form series expansions as well as terms of Taylor Maclaurin Laurent series. It can perform matrix manipulations with symbolic entries. Maxima is a general purpose system, and special case calculations such as factorization of large numbers, manipulation of extremely large polynomials, etc. are sometimes better done in specialized systems.
Сандық есептеулер
Максима символдық операцияларға маманданған, бірақ кеңістік және уақыт шектеулерімен ғана шектелген, кез келген дәлдіктегі бүтін сан, рационалды сан және қозғалмалы нүктелі сандар сияқты сандық мүмкіндіктерді де ұсынады.
Maxima specializes in symbolic operations, but it also offers numerical capabilities such as arbitrary precision integer, rational number, and floating point numbers, limited only by space and time constraints.
Бағдарламалау
Максима ALGOL-ға ұқсас синтаксиспен, бірақ Lisp-ке ұқсас семантикасы бар толық бағдарламалау тілін қамтиды. Ол Common Lisp тілінде жазылған және бағдарламалық түрде қолжетімді әрі кеңейтілген, себебі негізгі Lisp-ті Maxima-дан шақыруға болады. Ол сурет салу үшін gnuplot-ты пайдаланады. Жылжымалы нүкте сандары мен массивтерді көп пайдаланатын есептеулер үшін Maxima Maxima тілінен басқа бағдарламалау тілдеріне (әсіресе Fortran) аудармашыларды қолданады, олар тиімдірек жұмыс істей алады.
Maxima includes a complete programming language with ALGOL like syntax but Lisp like semantics. It is written in Common Lisp and can be accessed programmatically and extended, as the underlying Lisp can be called from Maxima. It uses gnuplot for drawing. For calculations using floating point and arrays heavily, Maxima has translators from the Maxima language to other programming languages (notably Fortran), which may execute more efficiently.