SPSS: Статистикалық талдау бағдарламасы

Кіріспе

Статистикалық талдау бағдарламалық жасақтамасы

SPSS Statistics – IBM компаниясының деректерді басқару, кеңейтілген талдау, көпөлшемді талдау, бизнес-интеллект және қылмыстық тергеу салалары үшін әзірлеген статистикалық бағдарламалық құралдар жиынтығы. Бұрын SPSS Inc. компаниясымен ұзақ жылдар бойы шығарылған, ол 2009 жылы IBM компаниясымен сатып алынды. 2015 жылдан бері шығарылған бағдарламалық жасақтама нұсқалары IBM SPSS Statistics деген бренд атымен белгілі. Бағдарламалық жасақтаманың атауы бастапқыда "Әлеуметтік ғылымдарға арналған статистикалық пакет" (SPSS) дегенді білдірген, бұл бастапқы нарықты көрсетеді, кейін "Статистикалық өнімдер және қызметтер шешімдері" деп өзгертілді.

Шолу

SPSS әлеуметтік ғылымдардағы статистикалық талдау үшін кеңінен қолданылатын бағдарлама. Оны нарық зерттеушілері, денсаулық сақтау зерттеушілері, зерттеу компаниялары, үкімет, білім беру зерттеушілері, маркетингтік ұйымдар, деректерді талдаушылар және басқалар пайдаланады. Бастапқы SPSS нұсқаулығы (Nie, Bent & Hull, 1970) «социологияның ең ықпалды кітаптарының» бірі ретінде сипатталды, өйткені ол қарапайым зерттеушілерге өздерінің статистикалық талдауларын жасауға мүмкіндік берді. Статистикалық талдаудан басқа, деректерді басқару (жағдайды таңдау, файлды қайта құру және туынды деректерді құру) және деректерді құжаттау (деректер файлында метадеректер сөздігі сақталады) базалық бағдарламалық қамтамасыз етудің ерекшеліктері болып табылады. SPSS Statistics мүмкіндіктеріне төменгі мәзір арқылы қол жеткізуге болады немесе меншік 4GL командалар синтаксисі тілімен бағдарламалауға болады. Командалық синтаксис бағдарламалауда қайталанатын нәтижелер, қайталанатын тапсырмаларды жеңілдету және күрделі деректерді өңдеу мен талдаудың артықшылықтары бар. Сонымен қатар, кейбір күрделі қосымшаларды тек синтаксиспен бағдарламалауға болады және мәзір құрылымы арқылы қол жетімді емес. Ауыстырып тастау мәзірі интерфейсі командалық синтаксисті де жасайды: оны нәтижелерде көрсетуге болады, бірақ синтаксисті пайдаланушыға көрінетін ету үшін әдепкі параметрлерді өзгерту қажет. Оларды әр мәзірдегі «жапсыру» батырмасын пайдалана отырып, синтаксистік файлға орналастыруға болады. Бағдарламалар интерактивті түрде немесе қарауы жоқ, жеткізілген Өндірістік жұмыс құралын пайдалана отырып орындалуы мүмкін. «Макрос» тілін командалық тілдің кіші бағдарламаларын жазу үшін қолдануға болады. Python бағдарламалау кеңейтімі деректер сөздігі мен деректердегі ақпаратқа қол жеткізе алады және командалық синтаксис бағдарламаларын динамикалық түрде құра алады. Бұл кеңейту SPSS 14-те енгізілген, көп жағдайда аз функционалды SAX Basic «скрипттерін» алмастырды, бірақ SaxBasic қолжетімді болып қала береді. Сонымен қатар, Python кеңейтуі SPSS-ке ашық бағдарламалық қамтамасыз ету R-дегі кез келген статистиканы жүргізуге мүмкіндік береді. 14-ші нұсқадан бастап SPSS-ті Python немесе VB арқылы сыртқы басқаруға болады. NET бағдарламасын «қосымшалар» арқылы. (20-шы нұсқадан бастап, бұл екі скрипт құралы, сондай-ақ көптеген скрипттер, орнату дискісінде болады және әдетте әдепкі бойынша орнатылады.) SPSS Statistics ішкі файл құрылымына, дерек түрлеріне, деректерді өңдеуге және файлдарды сәйкестендіруге шектеулер қояды, бұл бағдарламалауды айтарлықтай жеңілдетеді. SPSS деректер жиынтықтарында екі өлшемді кесте құрылымы бар, онда қатарлар әдетте жағдайларды (адамдар немесе үй шаруашылықтары сияқты) және бағандар өлшемдерді (жас, жыныс немесе үй шаруашылықтарының табысы сияқты) білдіреді. Тек екі дерек түрі анықталады: сандық және мәтіндік (немесе «тізбек»). Барлық деректерді өңдеу файл (деректер жиынтығы) арқылы бірінен соң бірі реттеп жүзеге асырылады. Файлдарды бір-бірге және бір-көпке сәйкестендіруге болады, бірақ көп-көпке емес. Бұл жағдайлардан басқа, өзгермелі құрылымдар мен өңдеу бойынша, жеке матрицалық сессия бар, онда матрицалық және сызықтық алгебралық операцияларды қолдана отырып, деректерді матрица ретінде өңдеуге болады. Графикалық пайдаланушы интерфейсі екі көрініске ие, оларды ауыстыруға болады. «Деректер көрінісі» жағдайлардың (қатарлар) және айнымалылардың (бағандар) электрондық кесте көрінісін көрсетеді. Электрондық кестеден айырмашылығы, деректер ұяшықтарында тек сандар немесе мәтін болуы мүмкін, ал формулалар бұл ұяшықтарда сақталмайды. «Өзгермелі көрініс» метадеректер сөздігін көрсетеді, онда әрбір қатар өзгермеліге тең және өзгермелі атауын, өзгермелі таңбасын, мән таңбасын, басып шығару енін, өлшеу түрін және басқа да көптеген сипаттамаларды көрсетеді. Екі көріністегі ұяшықтарды қолмен өңдеуге болады, файл құрылымын анықтайды және командалық синтаксисті қолданбай деректерді енгізуге мүмкіндік береді. Бұл шағын деректер жиынтығы үшін жеткілікті болуы мүмкін. Статистикалық зерттеулер сияқты үлкен деректер жиынтығы көбінесе деректерді енгізу бағдарламалық жасақтамасында жасалады немесе компьютерлік көмекпен жеке сұхбат кезінде, оптикалық таңбаларды тану және оптикалық таңбаларды тану бағдарламалық жасақтамасын сканерлеу және пайдалану арқылы немесе онлайн сауалнамалардан тікелей түсіру арқылы енгізіледі. Бұл деректер жиынтығы SPSS-ке оқылады. SPSS Statistics ASCII мәтіндік файлдардан (иерархиялық файлдарды қоса), басқа статистикалық пакеттерден, электрондық кестелерден және деректер базаларынан деректерді оқи және жаза алады. Ол сыртқы реляциялық деректер базасы кестелеріне ODBC және SQL арқылы оқи және жаза алады. Статистикалық нәтижелер меншік форматтағы файлға (*.spv файл, пивот кестелерін қолдайды) шығарылады, одан бөлек, пакеттік қараушыдан басқа, жеке қараушыны жүктеуге болады. Меншік нәтижелерді мәтінге немесе Microsoft Word, PDF, Excel және басқа форматтарға экспорттауға болады. Балама ретінде, нәтижелерді деректер ретінде (OMS командасын қолдана отырып), мәтінге, табумен бөлінген мәтінге, PDF, XLS, HTML, XML, SPSS деректер жиынтығына немесе әртүрлі графикалық бейне форматтарына (JPEG, PNG, BMP және EMF) түсіруге болады. SPSS Statistics-тің бірнеше нұсқалары бар. SPSS Statistics Gradpacks студенттерге ғана сатылатын арзан нұсқалары. SPSS Statistics Server – клиент/сервер архитектурасы бар бағдарламалық қамтамасыз етудің нұсқасы. Қосымша пакеттер базалық бағдарламалық қамтамасыз етуді қосымша мүмкіндіктермен кеңейте алады (мысалы, кластерлік және стратификациялық үлгілерді түзетуге мүмкіндік беретін күрделі үлгілер және жарияланымға дайын кестелерді құруға мүмкіндік беретін тапсырыс кестелері). SPSS Statistics жылдық немесе айлық жазылым лицензиясы бойынша қол жетімді. SPSS Statistics нұсқасы 25 2017 жылдың 8 тамызында жарық көрді. Ол жаңа және жетілдірілген статистиканы, мысалы, кездейсоқ әсерлер шешімінің нәтижелерін (GENLINMIXED), берік стандартты қателерді (GLM/UNIANOVA) және кеңейтілген статистика және тапсырыс кестелері қосымшасында қателер жолақтарымен профильдік сызбаларды қосты. V25 сонымен қатар статистикалық қорытындының әдісі болып табылатын жаңа байес статистикалық мүмкіндіктерін және жаңа әдепкі үлгілер мен Microsoft Office қолданбаларымен бөлісу мүмкіндігін қоса, жаңа күшті сызба мүмкіндіктері сияқты жарияланымға дайын сызбаларды қамтиды.

SPSS is a widely used program for statistical analysis in social science. It is also used by market researchers, health researchers, survey companies, government, education researchers, marketing organizations, data miners, and others. The original SPSS manual (Nie, Bent & Hull, 1970) has been described as one of "sociology's most influential books" for allowing ordinary researchers to do their own statistical analysis. In addition to statistical analysis, data management (case selection, file reshaping and creating derived data) and data documentation (a metadata dictionary is stored in the datafile) are features of the base software. The many features of SPSS Statistics are accessible via pull down menus or can be programmed with a proprietary 4GL command syntax language. Command syntax programming has the benefits of reproducible output, simplifying repetitive tasks, and handling complex data manipulations and analyses. Additionally, some complex applications can only be programmed in syntax and are not accessible through the menu structure. The pull down menu interface also generates command syntax: this can be displayed in the output, although the default settings have to be changed to make the syntax visible to the user. They can also be pasted into a syntax file using the "paste" button present in each menu. Programs can be run interactively or unattended, using the supplied Production Job Facility. A "macro" language can be used to write command language subroutines. A Python programmability extension can access the information in the data dictionary and data and dynamically build command syntax programs. This extension, introduced in SPSS 14, replaced the less functional SAX Basic "scripts" for most purposes, although SaxBasic remains available. In addition, the Python extension allows SPSS to run any of the statistics in the free software package R. From version 14 onwards, SPSS can be driven externally by a Python or a VB. NET program using supplied "plug ins". (From version 20 onwards, these two scripting facilities, as well as many scripts, are included on the installation media and are normally installed by default.) SPSS Statistics places constraints on internal file structure, data types, data processing, and matching files, which together considerably simplify programming. SPSS datasets have a two dimensional table structure, where the rows typically represent cases (such as individuals or households) and the columns represent measurements (such as age, sex, or household income). Only two data types are defined: numeric and text (or "string"). All data processing occurs sequentially case by case through the file (dataset). Files can be matched one to one and one to many, but not many to many. In addition to that cases by variables structure and processing, there is a separate Matrix session where one can process data as matrices using matrix and linear algebra operations. The graphical user interface has two views which can be toggled. The 'Data View' shows a spreadsheet view of the cases (rows) and variables (columns). Unlike spreadsheets, the data cells can only contain numbers or text, and formulas cannot be stored in these cells. The 'Variable View' displays the metadata dictionary, where each row represents a variable and shows the variable name, variable label, value label(s), print width, measurement type, and a variety of other characteristics. Cells in both views can be manually edited, defining the file structure and allowing data entry without using command syntax. This may be sufficient for small datasets. Larger datasets such as statistical surveys are more often created in data entry software, or entered during computer assisted personal interviewing, by scanning and using optical character recognition and optical mark recognition software, or by direct capture from online questionnaires. These datasets are then read into SPSS. SPSS Statistics can read and write data from ASCII text files (including hierarchical files), other statistics packages, spreadsheets and databases. It can also read and write to external relational database tables via ODBC and SQL. Statistical output is to a proprietary file format (*. spv file, supporting pivot tables) for which, in addition to the in package viewer, a stand alone reader can be downloaded. The proprietary output can be exported to text or Microsoft Word, PDF, Excel, and other formats. Alternatively, output can be captured as data (using the OMS command), as text, tab delimited text, PDF, XLS, HTML, XML, SPSS dataset or a variety of graphic image formats (JPEG, PNG, BMP and EMF). Several variants of SPSS Statistics exist. SPSS Statistics Gradpacks are highly discounted versions sold only to students. SPSS Statistics Server is a version of the software with a client/server architecture. Add on packages can enhance the base software with additional features (examples include complex samples, which can adjust for clustered and stratified samples, and custom tables, which can create publication ready tables). SPSS Statistics is available under either an annual or a monthly subscription license. Version 25 of SPSS Statistics launched on August 8, 2017. This added new and advanced statistics, such as random effects solution results (GENLINMIXED), robust standard errors (GLM/UNIANOVA), and profile plots with error bars within the Advanced Statistics and Custom Tables add on. V25 also includes new Bayesian statistics capabilities, a method of statistical inference, and publication ready charts, such as powerful new charting capabilities, including new default templates and the ability to share with Microsoft Office applications.

(Интерактивті деректерді талдау)

IDA (Интерактивті деректерді талдау) – бұрын Чикаго университетінің Ұлттық қоғамдық пікірді зерттеу орталығында (NORC) пайда болған бағдарламалық кешен. Бастапқыда HP 2000 платформасында ұсынылған, кейіннен SPSS компаниясының меншігіне өткеннен кейін MUSIC/SP платформасында да қолжетімді болды. Регрессиялық талдау IDA-ның басты артықшылықтарының бірі еді. «C» әрпі «әңгімелеу» мағынасын білдіргенімен, деректердің сақталу әдісіндегі ерекшелікті де көрсетеді: ол қатарларға бағытталған (ішкі) деректер базасының орнына бағандарға бағытталған дерекқорды пайдаланды. Бұл SPSS әңгімелі статистикалық жүйесіне (SCSS) жылдам жауап беру уақытын қамтамасыз етті, оның күшті жағы, SPSS сияқты, кестелік талдау (Cross tabulation) болды.

NX жобасы

2020 жылдың қазан айында IBM "Жаңа SPSS статистикасы" үшін, "NX" жобасы деп аталған, алдын ала қол жеткізу бағдарламасын бастағанын хабарлады. Онда "таңдаулы SPSS мүмкіндіктерінің көпшілігі жаңа, пайдалануға оңай интерфейсте, біріктірілген кеңеспен, бірнеше вкладкалармен, жақсартылған графиктермен және тағы да көптеген мүмкіндіктермен" ұсынылған. 2021 жылдың желтоқсан айында IBM SPSS Statistics келесі буынына арналған алдын ала қол жеткізу бағдарламасын көбірек пайдаланушыларға ашты және оның көріністерін бөлісті.