Кіріспе

Есептеу бағдарламасы

осы бағдарламада қолданылатын бағдарламалау тілі

Wolfram Mathematica – машиналық оқыту, статистика, символдық есептеулер, деректерді өңдеу, желілік талдау, уақыт қатарларын талдау, NLP, оптимизация, функцияларды салу және түрлі деректермен жұмыс істеуге, алгоритмдерді іске асыруға, пайдаланушы интерфейстерін жасауға және басқа бағдарламалау тілдерінде жазылған бағдарламалармен байланыс құруға мүмкіндік беретін, техникалық есептеулердің бірнеше салалары үшін кітапханалары бар бағдарламалық жүйе. Оны Стивен Вольфрам жасады және Иллинойс штатының Шампейн қаласындағы Wolfram Research әзірледі. Wolfram тілі – Mathematica бағдарламасында қолданылатын бағдарламалау тілі. Mathematica 1.0 1988 жылдың 23 маусымында Иллинойс штатының Шампейн және Калифорния штатының Санта-Клара қалаларында жарық көрді. ТОК

Ноутбук интерфейсі

Mathematica екі бөлікке бөлінеді: ядро және интерфейс. Ядро өрнектерді (Wolfram Language коды) түсіндіріп, нәтиже өрнектерін қайтарады, оларды интерфейс көрсете алады. 1988 жылы Теодор Грей жасаған бастапқы интерфейс – блокнот интерфейсі, ол кодты, қарапайым мәтінді, суреттерді және графиканы қамтитын блокнот құжаттарын жасауға және өңдеуге мүмкіндік береді. Mathematica интерфейсіне баламалардың бірі – 2006 жылы ұсынылған Wolfram Workbench, ол Eclipse негізіндегі интеграцияланған даму ортасы (IDE). Ол Mathematica үшін жобалық кодты әзірлеу құралдарын ұсынады, соның ішінде нұсқаларды басқару, қателерді жөндеу, өнімділікті бағалау және сынау мүмкіндіктерін қамтиды. IntelliJ IDEA негізіндегі IDE-лер үшін Wolfram Language кодымен жұмыс істеуге арналған плагин де бар, ол синтаксистің түсін өзгертуден басқа, жергілікті айнымалыларды және анықталған функцияларды талдап, автоматты түрде толықтыра алады. Mathematica ядросы сонымен қатар командалық жол интерфейсін де қамтиды. Басқа интерфейстерге GNU Readline негізіндегі JMath және UNIX командалық жолынан өздігінен Mathematica бағдарламаларын (аргументтерімен) іске қосатын WolframScript кіреді. Mathematica файлдарының кеңейтімдері nb, ал конфигурация файлдарының кеңейтімдері m болып табылады. Mathematica толыққанды тұрақты және бұрынғы нұсқалармен кері үйлесімді болу үшін жасалған.

Жоғары өнімділіктегі есептеу

Жоғары өнімді есептеу мүмкіндіктері 4-ші нұсқада (1999) жинақы массивтерді және 5-ші нұсқада (2003) сирең матрицаларды енгізу арқылы, сондай-ақ жоғары дәлдікті арифметиканы есептеу үшін GNU Көптік дәлдіктік арифметика кітапханасын пайдалану арқылы кеңейтілді. 5.2 нұсқасы (2005) көп ядролы компьютерлерде есептеулер орындалғанда автоматты көп жіптілікті қосты. Бұл нұсқада процессорға арналған оптимизацияланған кітапханалар кірді. Сонымен қатар, Mathematica ClearSpeed сияқты үшінші тараптың мамандандырылған аппараттық үдеткіштерімен де қолдалады. 2002 жылы gridMathematica гетерогенді кластерлер мен көппроцессорлы жүйелерде пайдаланушы деңгейінде параллель бағдарламалауға мүмкіндік беру үшін енгізілді, ал 2008 жылы параллель есептеу технологиясы барлық Mathematica лицензияларына, Windows HPC Server 2008, Microsoft Compute Cluster Server және Sun Grid сияқты желілік технологияларды қолдаумен бірге қосылды. 2010 жылы CUDA және OpenCL GPU аппараттық қолдауы қосылды.

Ұзартулар

13-ші нұсқада Wolfram тілінде 6,051 функция мен символ бар. Стивен Вольфрам 2019 жылдың маусым айында Wolfram Function Repository іске қосылғанын жариялады, бұл Wolfram қауымдастығына Wolfram тіліне жаңа мүмкіндіктер қосуға мүмкіндік берді. Стивен Вольфрам Mathematica 13-ті жариялаған кезде, 2,259 функция Ресурс функциялары ретінде үлесіп қосылған болатын. Wolfram Function Repository-ден өзге, Wolfram Data Repository есептеуге болатын деректермен, ал Wolfram Neural Net Repository машиналық оқыту үшін қолданылады. Wolfram Mathematica – Combinatorica пакетінің негізі, ол бағдарламаға комбинаторика және графтар теориясы салаларындағы дискретті математикалық мүмкіндіктерді қосады.

Басқа қолданбалар, бағдарламалау тілдері мен қызметтерге қосылыстар

Басқа қосымшалармен байланыс Wolfram Symbolic Transfer Protocol (WSTP) деп аталатын протокол арқылы жүзеге асырылады. Ол Wolfram Mathematica ядросы мен интерфейсі арасындағы байланысты қамтамасыз етеді және ядро мен басқа қолданбалар арасындағы жалпы интерфейс болып табылады. Wolfram Research компаниясы C бағдарламалау тілінде жазылған қолданбаларды WSTP арқылы Mathematica ядросына қосуға арналған әзірлеуші жиынтығын тегін ұсынады. Бұл J/Link арқылы жүзеге асырылады, ол Mathematica-дан есептеулер орындауды сұрайтын Java бағдарламасы. NET /Link ұқсас мүмкіндіктерді ұсынады, бірақ Java бағдарламаларының орнына .NET бағдарламаларымен жұмыс істейді. Mathematica-ға Haskell, AppleScript, Racket, Visual Basic, Python және Clojure сияқты басқа да тілдер арқылы қосылуға болады. Mathematica жүйелерді модельдеу үшін Modelica модельдерін жасау және орындауды қолдайды, сондай-ақ Wolfram System Modeler-мен байланысады. Көптеген үшінші тарап бағдарламалық қамтамасы мен API-лерге де қолжетімділік бар. Mathematica әртүрлі көздерден нақты уақыт деректерін жинақтай алады және Bitcoin, Ethereum және ARK сияқты қоғамдық блокчейнге дерек жаза және оқи алады. Ол 220-дан астам дерек, кескін, бейне, дыбыс, компьютерлік дизайн (CAD), географиялық ақпараттық жүйе (GIS), құжат және биомедициналық форматтарды импорттау және экспорттауды қолдайды. 2019 жылы Wolfram Language кодын LLVM форматына компиляциялау мүмкіндігі қосылды. Wolfram Language 12.3 нұсқасы Arduino үшін қолдауды енгізді.

Есептеуге болатын деректер

Mathematica Wolfram Alpha онлайн жауап беру жүйесімен де үйлесімді, ол интернет байланысы бар пайдаланушыларға қосымша деректерді ұсынады, олардың бір бөлігі нақты уақытта жаңартылып отырады. Деректер жиынтығына математикалық деректерден (мысалы, түйіндер мен көпжақтардан) басқа астрономиялық, химиялық, геосаяси, тілдік, биомедициналық, авиациялық және ауа райы туралы деректер де кіреді.

Қабылдау

1989 жылы BYTE журналы Mathematica-ны BYTE Awards сыйлығының «Ерекшеленгендер» жеңімпаздарының қатарына қосып, «бұл Macintosh үшін тағы бір маңызды жаңалық, ол сізге оқулықтан түсіну қиын болған алгебра мен есептеуді меңгеруге көмектеседі» деп бағалаған. Mathematica жабық кодты бағдарлама ретінде сынға ұшырады. Wolfram Research компаниясы Mathematica-ның кодын жабық қалдыру бизнестік моделінің және бағдарламалық қамтамасының тұрақтылығының кілті екенін мәлімдейді.