Кіріспе
Полинезиялық әлемнің асты Pulotu – Тонга мен Самоа полинезиялық мифологиясында өткендердің тоқырауы, "лало фонуа" қараңғылық әлемі (адамдардың жарық әлеміне қарама-қарсы).
Pulotu is the resting place of those passed on in the Polynesian narrative of Tonga and Samoa, the world of darkness "lalo fonua" (as opposed to the human world of light).
Атауы
Бұл термин фиджилік буроту тілімен байланысты. Ол прото-полинезиялық *пулуту, ал одан бұрын прото-орталық Тынық мұхитының *буроту тілінен шыққан.
Тонга
Тонгалық аңызда Пулутуды Хавеа Хикулео басқарады. Тонгалық космологияда аспан, теңіз және Пулуту бастапқыда-ақ болған, ал құдайлар сонда мекен еткен. Олар адамдар үшін жасаған алғашқы жер – "Футунаға қамалған" Туиаифутуна, ол тек бір тас болған. Тонга мен Самоа үшін Пулуту нақты елді білдіреді, атап айтқанда Лау аралдарындағы Матуку аралын. Матуку аралының ежелгі атауы – Буроту. Дегенмен, Буротудың бұрын орналасқан деген Матуку суларында су астындағы цивилизацияның іздері табылмады. Бірақ жаңа дәлелдер Пулутудың Фиджидің Ломаивити архипелагына жататын Мотурикиде орналасқандығын көрсетеді. Хикулео және оның туыстары Мауи Моту'а мен Тангалоа ʻЭики тәуелсіздік күресінен кейін Туиаифутунаны Тонгамамаʻо деп атады. Содан кейін ғана басқа аралдар пайда болды (Хикулео жасаған жанартау аралдары және Мауи жасаған коралл аралдары). Соңында Тонгамамаʻо үшінші рет, соңғы рет Тонга деп аталды. Хикулеоның Тангалоа ʻЭикидің қызына үйленгені айтылады.
Archipelago. After the independence struggle by Hikuleʻo and his cousins Maui Motuʻa and Tangaloa ʻEiki, they renamed Touiaʻifutuna into Tongamamaʻo. Only after that the other islands were made (the volcanic islands by Hikuleʻo and the coral islands by Maui). Finally, Tongamamaʻo was renamed, for the last time, as Tonga. Hikuleʻo is supposed to have married a daughter of Tangaloa ʻEiki.
Самуа
Самоа мифологиясында Пулутуды Saveasi'uleo (сондай-ақ Elo деп те аталады) құдайы басқарады, оның аты тонгалық Havea Hikuleo құдайымен ұқсастығын көрсетеді. Saveasi'uleo – Самоадағы соғыс құдайы Нафануаның әкесі, ол Фалеалупо ауылынан шыққан, Пулутуға кіретін жер осы ауылда орналасқан. Рухтар Пулутуға Фалеалупо ауылындағы Ле Фафа арқылы кіреді.