Кіріспе

Оңтүстік Африкалық крикетші (1946–2024)

Майкл Джон Проктер (15 қыркүйек 1946 – 17 ақпан 2024) – Оңтүстік Африкалық крикетші, халықаралық крикеттегі қатысуы 1970-ші және 1980-ші жылдары Оңтүстік Африканың әлемдік крикеттен шеттетілуімен шектелген. Жылдам доп тастаушы және күшті соққы беруге қабілетті ойыншы, ол Оңтүстік Африка крикетінің ең үздік жан-жақты ойыншыларының бірі саналды. Проктер мансабын негізінен қауіпті жылдам доп тастаушы ретінде бастады, ол әйгілі түрде "бұрыс аяқпен" доп тастаған. Бірінші сыныпты крикетте алдыңғы қатардағы жылдам доп тастаушы ретінде танылып, 401 бірінші сыныпты матчта 1417 қақпа алды, орташа көрсеткіші 19.53 болды. Сонымен қатар, ол List A крикетінде де өзінің шеберлігін көрсетіп, 344 қақпа алды, орташа көрсеткіші 18.76-ны құрады. Проктер өзінің буынындағы ең үздік соққы беруші ойыншы ретінде де танымал болды, Дон Брэдман мен С. Б. Фраймен қатар, бірінші сыныпты крикетте бес рет қатарынан жүздік соққан үш ойыншының бірі болды. Проктер Глостершир сапында ойнағанда, ағылшын графтық крикетінде 20 000-нан астам ұпай жинап, 1000-нан астам қақпа алғандықтан, Глостершир клубына "Проктершир" деген лақап ат берілді. Проктер Глостершир үшін ойнағанда бір матчта жүз ұпай жинап, хет-трик жасаған үш ойыншының бірі болды, ал ол клуб үшін бұл ерекше жетістікті екі рет қайталады, 1972 жылы Эссекске қарсы және 1979 жылы Лестерширге қарсы осы көрсеткіштерге қол жеткізді. Хилтон колледжінде білім алған ол 1963 және 1964 жылдары Наталь үшін Nuffield апталығында және Оңтүстік Африка мектептері үшін ойнады. Оның інісі Энтони Проктер, туысы А. С. Проктер және әкесі Вудроу Проктер де бірінші сыныпты крикетпен айналысты. Проктер теннисші Мэрина Годвинге үйленді.

Халықаралық мансап

Оңтүстік Африкаға қойылған тыйым оның тестілік мансабын жеті тестілік матчпен шектеді, барлығы 1967 және 1970 жылдар аралығында Австралияға қарсы өткен. Ол 15.02 орташа есеппен 41 тестілік қақпа алды, ал Барри Ричардс және Грэм Поллокпен бірге Оңтүстік Африка Австралияны 3–1 және 4–0 есебімен екі рет жеңіп, екі тізбекті жеңіске жеткізді. Проктер 1970 жылы Англияға қарсы әлем құрамасы үшін ойнады және бес тестілік форматтағы матчтарда 23.93 орташа есеппен 15 қақпа алды. 1978–79 жылдары, ойыншылық мансабының соңына қарай, ол Керри Паккердің Әлемдік сериялық крикетінің Австралиядағы Әлемдік XI құрамасы үшін өнер көрсетті. Ойнаған төрт «Супертест» матчында ол 30.33 орташа есеппен соққылады және 16.07 орташа есеппен қақпа алды. Ол Әлемдік XI үшін алғашқы жартылай финалда өнер көрсетіп, Имран Хан және Джон Сноу сияқты ойыншылармен бірге жаңа допты бөлісті. Ол Батыс Индияның ардагері Вив Ричардсты ойнатылмайтын берумен таза соқты, ол қақпадан өткенде ортаңғы тіреуіштің жерден шығуына себеп болды, Ричардстың өзіне тән осалдығын ескере отырып, бұл оның сөзіне дейін әңгімеге айналды. Проктер 1982 жылы Оңтүстік Африкаға келген Грэм Гуч басқарған ағылшын көтерілісші XI-ге қарсы үш «тест» және үш «бір күндік халықаралық» матчта ойнаған Спрингбокс командасының капитаны болды. Ол 1980 жылы Англия құрамасына қосылуға жақын болғанын, бірақ мұндай жаңалықтар тарала бастаған кезде денесі шаршағанын айтты. Алайда, ол Англияға шақыру туралы ақпараттың тек болжам ғана екенін және Глостерширдің тағы бір шетелдік ойыншыға қол қоюына мүмкіндік беру үшін жасалған әрекет екенін мәлімдеді. 1971 жылы Родезияның Батыс провинциясына қарсы бірінші сыныптық крикетте ол рекорды бойынша алтыншы рет қатарынан жүзге жетті, ал оның жүзі Родезия 5–2 есебімен қиын жағдайда болғандықтан маңызды болды. Проктер екі ұпай ғана алғанда Батыс провинциясының капитаны Андре Брюинстің жіберген қатесінен пайдаланып, 254 ұпай жинады, бұл оның бірінші сыныптағы ең жоғары көрсеткіші болды. Родезия бұл матчты жеті қақпамен жеңіп алды. Ол Оңтүстік Африка құрамасы үшін бір рет ресми емес «Тест» матчында ойнады және оның капитаны болды. Команда кейде әзіл-қалжыңмен «Проктершир» деп аталды. Оның жылдамдықпен жасалған боулингі Глостерширді 1969 жылы екінші орынға көтерді, ол сол маусымда клуб үшін 100-ден астам қақпа алды. Проктер 1972 жылғы Джон Плейер лигасында Глостерширдің 135/3 есебімен 109 ұпай жинады – A тізіміндегі жүздікке ие болған ең төменгі командалық көрсеткіш. Ол 1977 жылы Вустерширді жеңіп, түскі асқа дейін жүздік соқты және 73 ұпайға 13 қақпа алды. 1979 жылы ол Лестерширге қарсы тағы бір жүздік соқты, маусымның ең жылдам жүздігі үшін Уолтер Лоуренс кубогын жеңіп алды, содан кейін олардың соққы берушілерін хет-трикпен жеңді. Келесі ойында Йоркширге қарсы ол тағы бір хет-трик жасады, барлығы да тізеден бұрылып соқты. 1979 жылдың тамызында ол Сомерсеттің Деннис Брейкуэллдің боулингінен алты қатарынан алтылық соқты, бірақ бір оверде емес. Майк Проктер 1977 жылғы Бенсон және Хеджес кубогының жартылай финалында Глостершир үшін Хэмпширге қарсы матчта 5 доптан 4 қақпа алып, барлығының назарын аударды. Ол Хэмпширдің соққы берушілерінің қатарына оның отандасы Барри Ричардс және Батыс Индияның ашулы ойыншысы Гордон Гриндижді қосты. Капитан ретінде ол 1977 жылы Глостерширді Бенсон және Хеджес кубогына жеңіске жеткізді, ал жаттықтырушы директоры ретінде ол Нортгемптоншир ККК-ні 1989–90 жылдардағы NatWest Trophy финалында жеңіске жеткізді. Оның ерекше әрекеті кейде дұрыс жағдайда ойнатылмауы мүмкін болатын кешке дейін әсер етті. Ол өзінің жас кезінде жоғары жылдамдықпен боулинг ойнаған, бірақ кейінірек карьерасында оның денесінің боулинг теліміне тигізген әсерінен туындаған тізе проблемалары оны спинге ауысуға мәжбүр етті, ол оны меңгерді.

Комментарийлер

Ол халықаралық крикет комментаторы ретінде де қызмет етті. Оның ең есте қаларлық сәттерінің бірі 1999 жылғы Крикет әлем чемпионатында Австралия мен Оңтүстік Африка арасындағы эпикалық жартылай финалда болды, бұл матч қызықты аяқталды – есеп тең болды, бірақ Оңтүстік Африка командасының соңғы ойыншысы Аллан Дональдтың шалаңдық ойынынан кейін. Проктер мен Билл Лоури матчтың шешуші сәтінде комментаторлар кабинасында тұрғанда, Проктер: "Бұл не үшін соққы? Осы овердің алғашқы екі добы – бам, бам, төрт, төрт. Міне, ал, есеп тең!".

Жарыс төрешісі

Проктер матч төрешісі ретінде мансабында бірнеше даулы оқиғаларға қатысты. Ол 2006 жылдың тамызындағы Овал тест матчын төрешілік етті, онда Пәкістан командасы төрешілердің допқа зиян келтіргені үшін оларды жазалау шешіміне наразылық білдіріп, шайдан кейін алаңға шығудан бас тартты. Бұл шешім кейіннен судья Хансен тарапынан күштен шығарылды. Проктер бірінші тыңдау кезінде судьяның, Рикки Понтингтің және оқиғаға ең жақын болған Сачин Тендулкардың ештеңе естімегенін растады. Бірақ екінші отырыста судья Хансен Тендулкардың Эндрю Саймондс пен Харбхажан арасындағы ыстық пікір-таласты, соның ішінде нақты хинди тіркесін естігенін және Понтингтің "Сачин неге Майк Проктерге бұл туралы бірінші болып айтпағанын түсінбейтінін" анықтады. Проктер бастапқы шешімі үшін сынға ұшырады, ал Сунил Гаваскар оның нәсіліне байланысты Австралия командасына көңіл бөліп-бөлмегенін сұрады.

А.А. Іріктеу комитеті

2008 жылдың желтоқсанында Оңтүстік Африка Крикеті оны Оңтүстік Африка ерлер ұлттық құрамасының бапкерлер кеңесінің төрағасы етіп тағайындады. 2008 жылдың желтоқсанында тағайындалған бапкерлер кеңесінің барлық құрамы (Проктердің бапкерлер кеңесі төрағасы лауазымы да оның ішінде) 2010 жылы Оңтүстік Африка командасының халықаралық крикетте нашар нәтижелер көрсетуіне байланысты Оңтүстік Африка Крикетімен жұмыстан босатылды.

Қайырымдылық

2014 жылы Проктер Оңтүстік Африкада өзінің атын қойып, Майк Проктер қоры деген қайырымдылық ұйымын құрды. Майк Проктер қоры спорт арқылы балалардың өмірін жақсартуға бағытталды. Проктер 2018 жылы Ұлыбританияда қайырымдылық қорын тіркеді, мұның мақсаты – мұқтаж және осал балаларға крикеттен оқыту мүмкіндігін беру.

Өлім

2024 жылдың 12 ақпанында Проктор жүрек тоқтауынан кейін uMhlanga қаласындағы Бусамед Гейтвей жеке ауруханасының жансақтау бөліміне түсті. Оның денсаулығы нашарлай бастағаны және жағдайы әдеттегі операция кезінде асқынуларға байланысты күрделенгені белгілі болды. Ол 2024 жылдың 17 ақпанында uMhlanga қаласында 77 жасында жүрек операциясы кезінде туындаған асқынулар салдарынан жүрек тоқтауынан көз жұмды.

Мұра

Глостершир клубының туы 2024 жылдың 5 сәуірінде басталатын округтік чемпионат маусымының басталуына дейін Проктерге деген құрметтің белгісі ретінде жартылай түсіріледі. Оның Глостерширдегі бұрынғы командаласы Дэвид Грейвени Проктердің ойыншылық карьерасы бойында тізесінде үлкен ауыртпалықпен ойнағанын айтты. Проктер Англияның бұрынғы капитаны Майк Брирлиді, әсіресе оның капитандық шеберлігіне қатты құрметтенетінін жеткізді. Кейін Проктер Брирлидің өзі оны өзінің сүйікті капитандығының бірі деп есептегенін білді.