Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Базил Льюис Д'Оливейра CBE OIS (4 қазан 1931 – 19 қараша 2011) – 1931-2011 жылдары өмір сүрген Англияның халықаралық крикетшісі, Оңтүстік Африканың аралас нәсілді халық өкілі. 1968-69 жылдарға жоспарланған апартеидтік Оңтүстік Африкаға Англия құрамасының оны шақыруы "Д'Оливейра дауы" деп белгілі болды. "Долли" лақап атымен танылған Д'Оливейра 1964 жылдан 1980 жылға дейін Уорчестершир округтік крикет клубында ойнады және 1966 мен 1972 жылдар аралығында Англия құрамасы сапында 44 тестілік матчта және төрт бір күндік халықаралық матчта қатысты.
English cricketer (1931–2011)
Basil Lewis D'Oliveira CBE OIS (4 October 1931 – 19 November 2011) was an England international cricketer of South African Cape Coloured background, whose potential selection by England for the scheduled 1968–69 tour of apartheid era South Africa caused the D'Oliveira affair. Nicknamed "Dolly", D'Oliveira played county cricket for Worcestershire from 1964 to 1980, and appeared for England in 44 Test matches and four One Day Internationals between 1966 and 1972.
Ерте өмір
Д'Оливейра Кейптаун қаласындағы Сигнал-Хилл ауданында дінге берілген католик отбасында дүниеге келді; оның отбасы Мадейрадан шыққан деп ойлады, ал оның қоғамдағы көптеген адамдар сияқты Малайя немесе Индонезиядан емес, осының себебі оның португалдық тегі екенін түсіндірді. Бала кезінде ол Кейптаун қаласындағы Ньюлендс крикет алаңына барып, ойындарды тамашалау үшін сырттағы ағаштарға шықты.
D'Oliveira was born into a religious Catholic family in Signal Hill, Cape Town; he believed that his family probably came from Madeira, not Malaya or Indonesia like most of his community and this explained his Portuguese surname. As a boy he visited the Newlands Cricket Ground in Cape Town and climbed the trees outside to watch the games.
Мансап
Джон Арлотт пен Кейптаундағы Сент-Огастин крикет клубының мүшелері мен жақтастарының қолдауымен 1960 жылы Англияға көшіп барды, онда журналист Джон Кей оған Миддлтонның Орталық Ланкашир лигасының командасында орын тапты. 1964 жылы Уорстершир округінің крикет клубының бірінші сыныптық командасына қосылды және британдық азамат болды. 1966 жылы ол екінші тестіде Вест-Индия құрамасымен кездесу үшін Англия құрамасына іріктелді. Ол 27 ұпай жинап, 39 оверде 1/24 және 1/46 нәтиже көрсетті. Үшінші тестіде ол 76 және 54 ұпай жинады, ал Трент-Бриджде 2/51 және 2/77 нәтижелерге қол жеткізді. Төртінші тестіде 88 ұпай жинады, бірақ Англия тағы да жеңілді, бір иннинг пен 55 ұпаймен. Д’Оливейра соңғы тестіде тиімді ойын көрсетіп, Англия Вест-Индияға қарсы ойынды бұрып, бір иннинг пен 34 ұпайға жеңіске жетті, бірақ серияны 3–1 есебімен жоғалтты. Индияға қарсы алғашқы тестіде 109 ұпай жинап, Англия 6 қақпамен жеңіске жетті және серияны 3–0 есебімен жеңді. Пәкістанға қарсы бірінші тестіде екі иннингте де 50-ден астам ұпай жинап, Англия 2–0 есебімен жеңіске жетті. 1967 жылы «Висден» журналының «Жылдың үздік крикетшілерінің» бірі атанды. 1968 жылдың басында Вест-Индияға қарсы ойында Д’Оливейра бес матчта да толыққанды өнер танытпады. Ол 27.4 орташа есеппен 137 ұпай жинады. Ол көп доп тастады, бірақ үнемді болғанымен, тек үш қақпа алды. Англияға оралғаннан кейін бес матчтық «Күл» сериясын өткізуге тура келді. Австралиялықтар бірінші тестіде Англияны 159 ұпаймен ұтты, ал екінші иннингте Англия Д’Оливейраның 87 ұпайына қарамастан жеңілді. Кейіннен ол келесі үш тестіден шығарылды. Овалдағы соңғы тестіге шақырылып, Австралияға қарсы алғашқы иннингте 158 ұпай жинады, бұл оның 1968–69 жылғы Оңтүстік Африкаға сапарында ойнауға мүмкіндік берді. Ол өзінің доп тастауы туған елінде тиімді болмайды деген сылтаумен сапарға алынбады. Алайда, кейіннен ол алмастырушы ретінде шақырылды, бірақ сапар жойылды. 1969 жылдың маусым айында Вест-Индияға қарсы үш тестілік серияға қатысты. Одан кейін Жаңа Зеландияға қарсы үш матчтық серияда және Австралияда жеті тестілік «Күл» сериясында 369 ұпай жинады, оның ішінде МКГ-да өткен бесінші тестіде 117 ұпай жинады. Англия одан кейін Жаңа Зеландияға екі тестілік матчқа барды, біріншісінде Д’Оливейра 100 ұпай жинады, ал екіншісінде 58 ұпай мен 5 қақпа алды. Пакистан 1971 жылы Англияға келді, ал Д’Оливейра ұпай жинауда жақсы өнер көрсетіп, 60.25 орташа есеппен 241 ұпай жинады. Ол Үндістанға қарсы үш тестілік серияда нашар ойнады, бірақ 1972 жылдың маусымында Австралияға сапары үшін жақсы формада болды. Д’Оливейра 41 тестілік матчта ойнап, ойыншы карьерасын аяқтады. Ол 5 жүздік және 15 жартылай жүздік жинап, 40.06 орташа есеппен 2484 ұпай жинады. Сондай-ақ, ол 39.55 орташа есеппен 47 қақпа алды. Бірінші сыныптық крикеттен зейнетке шыққаннан кейін Д’Оливейра 1980 жылдан 1990 жылға дейін Уорстерширдің жаттықтырушысы болды.
With the support of John Arlott, and the members and supporters of St Augustine's Cricket Club in Cape Town, he emigrated to England in 1960, where the journalist John Kay found him a place in the Central Lancashire League team of Middleton. He joined the first class county team Worcestershire County Cricket Club in 1964, and became a British citizen. In 1966, he was selected for the England cricket team as an all rounder to face the West Indians in the second Test. He made a solid debut, scoring 27 before being run out, and returning bowling figures of 1 for 24 and 1 for 46 in 39 overs. In the third Test he scored 76 and 54, while capturing 2 wickets for 51 and 2 for 77 at Trent Bridge; though the West Indies cantered to a 139 run victory. He contributed a fighting 88 in the fourth Test at Headingley, although England once again lost, by an innings and 55 runs. D'Oliveira was quietly efficient in the final Test as England turned the tables on the West Indies, winning by an innings and 34 runs to lose the series 3–1. Against India he hit 109 in the first Test where England won by six wickets and went on to win the series 3–0. Facing Pakistan he hit fifties in both innings of the first Test, in a series that England won 2–0. He was one of the Wisden Cricketers of the Year for 1967. In the away series against the West Indies, early in 1968, D'Oliveira was not at his best in the five matches. He scored only 137 runs at an average of 27.4. He bowled extensively, but picked up only three wickets, even though he was economical. Once back in England, it was time for a five Test Ashes series. The Aussies crushed England by 159 runs in the first Test as England crumbled in their second innings, despite D'Oliveira's top scoring effort of 87 not out. He was then dropped for the subsequent three Tests. He was recalled for the final Test at the Oval, and 158 runs in the first innings against Australia seemed to have guaranteed his place in the side to play the 1968–69 Test series in South Africa. He was left out of the touring party under the pretext that his bowling would not be effective in his native country. However, he was later called up as a replacement and the tour was cancelled. He was selected in June 1969 to face the West Indies, this time in a three Test series. He followed that with a three match series against New Zealand and then a seven Test Ashes series in Australia, in which he scored 369 runs at an average of 36.9, including 117 in the fifth Test at the MCG. England then went to New Zealand for two Tests, with D'Oliveira scoring 100 in the first one and 58 and five in the second. Pakistan next visited England in 1971, and D'Oliveira enjoyed a fine series with the bat, making 241 runs at an average of 60.25. He was below par in the three Test series against India that followed, but was in better form for the visit of Australia in June 1972. D'Oliveira completed his playing career having played 41 Tests. He scored 2484 runs at an average of 40.06, with five centuries and 15 fifties. He also captured 47 wickets at 39.55. After his retirement from first class cricket D’Oliveira was the Worcestershire coach from 1980 to 1990.
Ойын стилі мен тұлғасы
Д'Оливейра төмен серпілісті және күшті соққылармен сәтті соққышы болды. Халықаралық крикетте ойнауды қалаған Д'Оливейра туған күнін ашуға келгенде сақтық танытты. Оның қайтысынан кейін, оның өмірбаянымен бірге жұмыс істеген журналист Пэт Мерфи былай деді:
D'Oliveira was a successful batsman with a low backlift and powerful strokes. Wanting to play international cricket, D'Oliveira was somewhat cagey about his date of birth. After his death, journalist Pat Murphy with whom he collaborated on his autobiography stated:
"Д'Оливейра ісі Оңтүстік Африкадағы апартеид режиміне қарсы халықаралық қоғамдық пікірді өзгертуге зор әсер етті. Бұл оқиға Оңтүстік Африка спортында, содан кейін қоғамда өзгерістерге алып келді. 1968 жылғы оқиғалар 2009 жылдың сәуір айында BBC Radio 4 арнасында Кристофер Дугластың "Долли" атты пьесасында сахналандырылды."
The D'Oliveira Affair had a massive impact in turning international opinion against the apartheid regime in South Africa. It prompted changes in South African sport and eventually in society. The events of 1968 were dramatized on BBC Radio 4 in April 2009 in a play by Christopher Douglas entitled Dolly.
Мұра
2000 жылы Оңтүстік Африка құрамасында ойнамағанына қарамастан, ғасырдың 10 үздік Оңтүстік Африка крикетшісінің бірі деп танылды. 2004 жылы Англия мен Оңтүстік Африка арасындағы тестілік серия үшін Базил Д’Оливейра кубогы деп аталған тұрақты кубок жасалды. 2005 жылы ол 2005 жылғы Королеваның туған күні құрметіне Британ империясы орденінің командирі (CBE) атағымен марапатталды. Сол жылы Ворстердегі Нью-роуд стадионындағы бір трибунаға оның есімі берілді. 1980 жылы ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін ол BBC журналисі Пэт Мерфимен бірлесіп "Time to Declare" атты автобиографиясын жазды. Онда ол алғаш рет 1970 жылы Оңтүстік Африканың Англияға жоспарланған крикет турнесінің қоғамдық наразылықтардан қорқып тоқтатылуына қуанғанын айтты. 2004 жылы журналист Питер Оборн "Базил Д’Оливейра: Крикет және қастандық" атты өмірбаяндық кітап жазды, ол «Жылдың спорт кітабы» (William Hill Sports Book of the Year) сыйлығына ие болды және Пол Юлдің «Крикет емес – қастандық» (Not Cricket—The Basil D'Oliveira Conspiracy) деректі фильмімен бірге таныстырылды, бұл фильм RTS жүлдесіне ие болды. Ол BBC комедиялық сериалы «Фолти Тауэрс» (Fawlty Towers) сериалының бірінші эпизодында (1975 жылдың қыркүйегінде көрсетілді) еске алынды, онда Майор кейіпкері «Д’Оливейра жүз ұрыпты!» деп айқайлады.
In 2000, he was nominated as one of 10 South African cricketers of the century, despite not having played for South Africa. In 2004, a perpetual trophy was struck for the Test series between England and South Africa, and named the Basil D'Oliveira Trophy. In 2005, he was appointed a Commander of the Order of the British Empire (CBE) in the 2005 Queen's Birthday Honours. In the same year, a stand at New Road, Worcester, was named in his honour. In 1980, after the end of his playing career, he wrote an autobiography with the BBC's Pat Murphy, titled Time to Declare. In it, he stated for the first time that he was glad that the proposed South African cricket tour to England in 1970 was called off, for fear of public disturbances. In 2004, journalist Peter Oborne wrote a biography entitled Basil D'Oliveira: Cricket and Conspiracy , which was awarded the William Hill Sports Book of the Year and was accompanied by Paul Yule's RTS award winning documentary Not Cricket—The Basil D'Oliveira Conspiracy. He was namechecked in the first episode of the BBC comedy Fawlty Towers (aired in September 1975) with the character of The Major exclaiming that "D'Oliveira made a hundred! ".
Жеке өмір
Ол Наомиге үйленген, олардың ұлы Дамиан Д'Оливейра да Ворстершир графтығының бірінші сыныптық крикетімен ойнады және ойыннан зейнетке шыққаннан кейін жаттықтырушылар құрамына қосылды. Ол 2011 жылы 19 қарашада Англияда 80 (немесе мүмкін 83) жасында қайтыс болды. Оңтүстік Африканың Ұлттық жоспарлау министрі Тревор Мануэль "Time" журналының 2011 жылғы соңғы санында Д'Оливейраға қоштасу хат жазды. Онда крикетшінің жеке жетістіктерімен қатар, Оңтүстік Африка спортына және қоғамына тигізген әсері де баяндалған. 2012 жылдың 27 қаңтарында Вустер соборында естелік шара өтті, онда сэр Майкл Паркинсон ақтық сөздердің бірін айтты. 2018 жылдың қыркүйегінде қалаға қосқан үлесі үшін ол Вустер қаласының құрметті азаматы атағымен марапатталды. Бұл сыйлықты оның ұлы Шон 2018 жылдың 14 қыркүйегінде Вустердегі Гилдхоллда өткен салтанатты шарада қабылдады.
He was married to Naomi, and their son Damian D'Oliveira also played first class cricket for Worcestershire CCC and joined the coaching staff after his retirement from playing. He died aged 80 (or possibly 83) in England, on 19 November 2011. A farewell for D'Oliveira was written on the last 2011 issue of Time magazine by Trevor Manuel, South Africa's Minister in the Presidency for National Planning. It highlights the personal successes of the cricket player, together with the impact he had on South African sport and society. A memorial service was held in Worcester Cathedral on 27 January 2012; Sir Michael Parkinson gave one of the eulogies. In September 2018, he was posthumously awarded the Freedom of the City of Worcester in recognition of his contribution to the city. The award was accepted by his son Shaun at a ceremony in the Guildhall in Worcester on 14 September 2018.