Кіріспе

Субанг-Джая – Малайзияның Селангор штатындағы Петалинг ауданындағы қала. Ол Петалингтің оңтүстік бөлігінің үштен бірін құрайды. SS12-ден SS19-ға дейінгі шағын аудандардан, UEP Subang Jaya (USJ), Putra Heights, Batu Tiga, сондай-ақ Bandar Sunway-дің PJS7, PJS9 және PJS11 бөліктерінен тұрады, соңғыларының бір бөлігі Petaling Jaya аумағында MBPJ басқаруында. Қаланы Субанг-Джая қалалық кеңесі (MBSJ) басқарады, ол Петалинг ауданының Пучонг және Сери Кембуан сияқты басқа да аймақтарын басқарады. Субанг-Джая қалалық кеңесінің мәліметінше,

Тарих

1974 жылға дейін қазіргі Субанг-Джая Кланг ауданының құрамына кіретін. Субанг-Джаяның дамуы 1976 жылғы 21 ақпанда басталды және 1988 жылы Малайзияның Sime Darby конгломератының мүлік дамыту бөлімшесі – Sime UEP Properties Berhad компаниясымен аяқталды. Бұл жер бұрын Петалинг Джая муниципалитетіне қарасты Сифилд Естейт деп аталатын резеңке плантациясы болған. Сол жылы Субанг-Джаяның құрылысы аяқталғаннан кейін Sime UEP USJ дамыту үшін жерді тазарта бастады. 1999 жылы Sime UEP Субанг-Джаяның оңтүстік жағында орналасқан Putra Heights дамуын бастады. 1997 жылы Субанг-Джая муниципалитет мәртебесін алды, Петалинг аудандық кеңесі Субанг-Джая муниципалдық кеңесіне дейін жаңартылды. Муниципалитет бұрынғы Петалинг аудандық кеңесі басқарған аудандарды, сондай-ақ Петалинг Джая, Пучонг және Шах Аламнан берілген бірнеше аудандарды қамтиды. Бұл MPSJ муниципалдығының Субанг-Джая қаласының орталығында ғана емес, сонымен қатар USJ, Putra Heights, Batu Tiga, Bandar Sunway, Puchong, Bandar Kinrara, Seri Kembangan және Balakong аудандарында да жергілікті басқару билігі бар екенін білдіреді. Парламенттік тұрғыдан алғанда, Субанг-Джаяның муниципалдық аумағы Пучонг және Субанг парламенттік округтерін толығымен, ал Putra Heights аймағын қамтитын Кота Раджа округінің бір бөлігін қамтиды. Субанг-Джаяның батыс жағында Бату-Тига Субанг Hi Tech индустриялық паркі, Таман Мутиара Субанг, Таман Субанг Мас және Тропикана Метропарк сияқты аудандар орналасқан. Субанг-Джая қаласының өзі Субанг сайлау округінде, ал Сери Кеманган мен Пучонг Пучонг сайлау округінде жатыр. 2019 жылдың желтоқсанында Субанг-Джая муниципалитетінің 2014 жылы MPSJ берген өтініштен кейін 5 жылдық күтістен соң қалалық кеңеске жаңартылатыны ресми түрде жарияланды.

Басқару

2013 жылдан бері Dewan Rakyat парламенттік сайлау округі (P104, бұрын Келана Джая) Вонг Ченмен, ал Селангор штатының әкімшілік жиналысының Субанг Джая округі Мишель Нг Мей Сземен ұсынылады. Екеуі де Пактан Харапан коалициясының мүшелері – Вонг Чен Халықтық Әділет партиясынан (PKR), ал Мишель Нг Мей Сзе Демократиялық Іс-қимыл партиясынан (DAP).

Демография

2020 жылы Субанг-Джаяда 902 086 адам тұрды, бұл оны Малайзияның халық саны бойынша төртінші қаласы етеді. Субанг-Джая – оның орталық қаласы, және Пучонг, Сери-Кембанан және Сери-Сердан сияқты ірі қалаларды қамтиды. Халықтың көп бөлігі – қытай ұлтынан, одан кейін малайлар, үндістер және басқа ұлт өкілдері тұрады.

Сауда

Субанг Парады, Империя Субанг, Күн жолы пирамидасы, Эон Биг Субанг және SS15 ауласы Субанг Джая қаласының орталығындағы басты сауда орындары болып табылады. Бандар Сунвейдің жанындағы қалашықта Sunway Lagoon ойын-сауық су паркі орналасқан, ол бүкіл елдегі танымал туристік орын. SS15 сауда ауданы Субанг Джаяның орталық ойын-сауық және бизнес аймағы болып есептеледі. Бұл аймақта көптеген халықаралық тағамдарды ұсынатын мекемелер, кафелер, қонақүйлер, бутиктер мен банктер бар. Аймақтың төңірегінде биік кеңселер мен тұрғын үйлер де көптеп салынған. USJ аймағында Да Мен, Main Place, One City, The Summit, The 19 USJ City Mall, Giant USJ және Mydin USJ сияқты сауда орталықтары қосымша сауда мүмкіндіктерін ұсынады. USJ қалашығының негізгі сауда орталығы – USJ Taipan, ол қарбалас бизнес аймағы. USJ аудандарының маңында да көптеген шағын сауда орындары азаматтарға қажетті жағдайлар мен ыңғайлылықты қамтамасыз етеді.

Демалыс

Субанг Джаядағы ең үлкен демалыс паркі – Субанг Риа паркі, ол SS12-де Симе Дарби медициналық орталығының жанында орналасқан. 1990 жылдарығы өркендеген кезінде парк қайықпен жүруге, теннис корты, пейнтбол және го-карт ареналары бар орын болды. 2015 жылы парк негізінен жүгіруге пайдаланылды, бірнеше жылдық күтімсіздіктен кейін парктегі басқа да мүмкіндіктердің жағдайы нашарлаған. Жақында, 2023 жылы Субанг Риа паркі жаңа жабдықтармен жаңартылды. Қалалық парк атмосферасын сезіну үшін Тропикана Метропаркінде кішкентай көл (биофильтрация жүйесімен, маса шаруашылығын болдырмау үшін), жаяу жүргіншілер жолы және ашық ауада тамақтанатын орындар бар орталық парк орналасқан. USJ 5-тегі MBSJ стадионында үлкен футбол алаңы және жеңіл атлетикалық жүгіру жолы бар. Гипермедиа кітапханасы, үй жануарлары бағы және өнер галереясы SS13-тегі 3C MPSJ кешенінде табылады. Субанг-Джаяда көптеген жабық футбол орталықтары, сквош, теннис және бадминтон корлары бар. Гольф клубтарына Субанг Ракет және Гольф клубы, Субанг Ұлттық Гольф клубы, Гленмари Гольф және Контри клубы және Саужана Гольф және Контри клубы кіреді.

Экономика

Субанг-Джая Кланг аңғарындағы жеңіл өнеркәсіп орталығы ретінде белгілі. Қаладағы негізгі өнеркәсіптік аймақтар – Субанг индустриалды паркі SS13, Симе УЕП индустриалды паркі, Субанг Hi Tech индустриалды паркі және USJ 1-ден USJ 8-ге дейін, олар жеңіл және ауыр өнеркәсіп салаларымен айналысады. Протон Холдингс компаниясының Малайзиядағы бас кеңсесі, Excellence орталығы; Lotus Cars, Faber Castell және көптеген басқа да ірі халықаралық компаниялар Sime UEP индустриалды паркінде орналасқан.

Білім

Субанг-Джая көптеген ірі халықаралық жеке колледждер мен университеттерге танымал. Онда 30-дан астам бастауыш және орта мектептер де бар, олардың ішінде жергілікті, жекеменшік және халықаралық мектептер кездеседі.

Денсаулық сақтау

Субанг-Джаяда медициналық қызметтер екі жекеменшік аурухана арқылы жүзеге асырылады. Олар – SS12-де орналасқан Симе Дарби медициналық орталығы Субанг-Джая (бұрын Субанг-Джая медициналық орталығы (СЖМК) деп аталған) және Бандар Сунвейдегі Sunway медициналық орталығы. 9-шы Малайзиялық жоспар аясында Субанг-Джаяда 1 Malaysia Healthcare деп аталатын алғашқы мемлекеттік медициналық пункт ашылды, ол USJ 1-дегі Таман Субанг Мевах ауданында орналасқан. Оның басты мақсаты – төмен және орта табысты азаматтарға қолжетімді медициналық көмек көрсету.

Ғибадат орындары

Шри Варатраджа Перумал ғибадатханасы мен Гурдвара Сахиб Субанг индуистік ғибадатханасы SS13-те, Кесас тас жолы мен Персиарен Кеваджипан қиылысының жанында орналасқан. Куил Шри Субраманиар Бандар Сунвей - Бандар Сунвейде орналасқан және Субраманиарға (Лорд Муруган) арналған маңызды индуистік ғибадатхана.

СС15-тегі Дарул-Эхсан мешіті Субанг Джаядағы мұсылмандардың басты ғибадат орны болып табылады. Қалада USJ 1, USJ 9 және USJ 17-де орналасқан басқа да мешіттер бар. Сент Томас Мор шіркеуі, Субанг Джая (СТМ) - Рим католик шіркеуі, УЕП Индустриалдық паркі, ЮСЖ-де орналасқан. Шіркеу 2011 жылдың 10 сәуірінде ресми түрде бағышталып, ашылды, бұл шараны Куала-Лумпур архиепископы Мёрфи Пакиам жүргізді. Субанг Джаяның тағы бір маңызды шіркеуі - SS17-дегі Бірінші баптистік шіркеу. Kingdom Life Church International, конфессиялық емес Жаңа Келісім шіркеуі, Jalan USJ Sentral 2, USJ 1 мекенжайында орналасқан. Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуі Субанг Джаядағы үлкен қауымға ие. Summit USJ-де орналасқан Acts Church тағы бір конфессиялық емес шіркеу. Шіркеу 2000 жылы профессор Кеннет Чин тарапынан құрылды. Субанг-Джая буддистік қауымдастығы (СДЖА) 1989 жылдың тамыз айында қызметін бастады және Субанг-Джая мен айналасындағы көптеген буддистер үшін қауымдастық пен рухани орталыққа айналды. Қауымдастықтың ең маңызды жетістіктерінің бірі - Селангор үкіметінен алған жерге 1997 жылы қазіргі Вихараны (Храмды) сәтті салып бітіруі. Вихара осы жылдар бойы тиімді пайдаланылып келеді.

Даму

Қазіргі уақытта Субанг-Джаяда үш ірі аралас коммерциялық жоба дамып жатыр: SJCC Subang, SJ7 Trans City және Tropicana Metropark. SJCC Subang және SJ7 Trans City – Симе Дарби компаниясының екі ірі аралас жобасы, олар жоғары дамыған қоғамдық көлік жүйесімен біріктірілуі тиіс. Da Men және Empire Remix USJ 1-де орналасқан. Da Men – екі блоктан тұратын сервистік пәтерлер, сауда орындары және 6 қабатты сауда орталығын қамтитын, ең жақсы жерде орналасқан аралас коммерциялық жоба. Empire Remix болса, бірнеше кеңсе ғимараттары, сервистік пәтерлер және сауда орталығынан тұратын аралас коммерциялық жоба. Tropicana Metropark – кеңселер, SOHO, кеңсе мұнаралары, бизнес-суиттер, виллалар, дүкендер және сауда орталығын қоса алғанда, 10-нан астам биік ғимараттарды қамтитын кең ауқымды жоба. Ол USJ Heights және Subang Heights тұрғын аудандарына жақын және Федералды тас жолынан стратегиялық түрде қол жетімді жерде орналасқан. Аймақтағы қозғалысты жақсарту мақсатында 2016 жылға дейін Федералды тас жолынан жаңа қосымша жол ашылады. Сонымен қатар, Bandar Raya Developments Bhd (BRDB) компаниясы осы аймақта RM2 миллиард тұратын 24 акрлық кешенді аралас даму жобасын жүзеге асырып жатыр.

Көлік

Субанг-Джая Куала-Лумпур, Шах-Алам қалаларымен және Ара-Дамансара, Кота-Дамансара, Бандар-Утама, Дамансара-Утама және Мутиара-Дамансара сияқты Петалинг-Джая қалаларымен ірі автомобиль жолдары желісі арқылы жақсы байланысқан. Субанг-Джаяға Федералдық тас жолды қосатын үш шығу бар. Екі негізгі шығу жолы Персиаран Кеваджипан арқылы 17,9 км және Персиаран Токитағ арқылы 18,2 км жерде орналасқан, ал баламалы шығу жолы Персиаран Технологи Субанг арқылы Тропикана метропаркімен тікелей алмасу арқылы өтеді. Персиаран Кеваджипан және Персиаран Токитағ Субанг-Джаядағы екі негізгі жол ретінде қызмет етеді. USJ және Субанг-Джаядан Куала-Лумпур мен Петалинг-Джаяға баратын баламалы бағыт - Субанг-Кела-Джая байланысы, ол сонымен қатар Жаңа Пантай автожолының Персиаран Кеваджипан айналмасын Субанг әуежайының жедел жолымен (жол 15) байланыстырады. Субанг-Джаяның қоғамдық көлік жүйесі өте дамыған, 2 жеңіл теміржол транзиті (LRT) желісі, 1 КТМ жолаушылар желісі, 1 BRT желісі, автобус және такси қызметі бар. 2016 жылдың 30 маусымынан бастап, Субанг-Джаядағы әртүрлі аймақтарды Куала-Лумпур қаласының орталығымен және Петалинг-Джаямен байланыстыратын кеңейтілген Келана-Джая желісінің көптеген жаңа ЖЖТ станциялары ашылды. LRT станциялары сауда орталықтарынан, сауда орталықтарынан және тұрғын үй аудандарынан жаяу жүру қашықтығында орналасқан және оларды қоректендіруші автобустар қамтамасыз етеді. Келана-Джая желісі Субанг LRT депосынан, Келана-Джаядағы Dana 1 коммерциялық орталығы арқылы, Келана-Джая орталығы арқылы, содан кейін Субанг Парадеге (КТМ Субанг-Джая қала маңындағы стансамен алмасу) дейін ұзартылды. USJ ішінде LRT желісі SS18-ден USJ 7-ге (Да Мен және Саммит), USJ Тайпан, Вавасанға (USJ 15), USJ 21-ге (Бір қала және Негізгі орын) жалғасады және Putra Heights-тағы негізгі алмасу станциясының хабында аяқталады, ол басқа LRT желісімен, Sri Petaling Line Puchong, Bukit Jalil және Sri Petaling-ке жалғасады. Сонымен қатар, Субанг-Джая қалалық кеңесі аймағының оңтүстік бөлігінде орналасқан МРТ Путраджая желісінің алты станциясы Серь Кеманган және Серданға қызмет көрсетеді. Екінші жағынан, қоғамдық автобустық тасымалдауды екі компания - RapidKL және Metrobus қамтамасыз етеді. Бұл автобустар қала бойынша және Куала-Лумпурға дейін жол ашады. Сонымен қатар, БТЖ желісі бар, ол Сетя Джая Коммутер станциясын Бандар Сунвей арқылы USJ7 LRT станциясына жалғастырады. BRT Sunway Line 2015 жылдың 1 маусымында Малайзияның премьер-министрі Нажиб Разак ресми түрде іске қосқанда жұмыс істей бастады. BRT қызметі - бұл Prasarana және Sunway Group арасындағы мемлекеттік-жекеменшік әріптестік жобасы, оның мақсаты Bandar Sunway және USJ тұрғындарына көтерілген жолдарда экологиялық таза электрлік автобус қызметтерін ұсыну. Субанг Джая қала маңындағы қала маңындағы темір жол желісімен қызмет көрсетеді, ол Порт Кланг пен Куала-Лумпурға дейін көлікпен қамтамасыз етеді. Сұлтан Абдул Азиз Шах әуежайы Субанг қаласында орналасқан. Ол турбовинтті Firefly (Malaysia Airlines компаниясының арзан құндық авиакомпаниясы), Malindo Air және Berjaya Air әуе компанияларының негізгі хабы болып табылады және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы корпоративтік және жеке авиацияның басты хабы болып табылады.

Қоғамдық нысандар

Қаланың 2 мемлекеттік кітапханасы бар, олар Персиаран Путери 1, Бандар Путери, Пучонг және Комплекс 3C, Jln PJS 11/2 мекенжайларында орналасқан. Бату-14, Пучонгта крематорий бар.