Кіріспе

Кажанг – Малайзияның Селангор штатындағы Хүлү Лангат ауданындағы қала. Кажанг, Хүлү Лангат ауданының көп бөлігі сияқты, Кажанг муниципалитетінің басқаруында. Кажанг қаласы Лангат өзенінің шығыс жағасында орналасқан. Оны Черас, Семенйи, Банги, Путраджая және Серданг айналып қоршап тұрады. 2020 жылғы халық санауы бойынша, жергілікті билік аймағының халқы (Кажанг, Черас, Балаконг, Банги, Семенйи және Пекан Хулу Лангат кіретін) 1,05 миллион адамды құрайды.

Этимология

Қажанг атауы 17-18 ғасырларда Лангат аңғарында қоныстанған Темуан тайпаларының (Оранг Асли) тілінен пайда болған деп саналады. Олардың тілінде "кажанг" сөзі бұранда немесе панданус жапырақтарын тоқу өнерін білдірген, бұл өнер елдің көп бөлігінде кең таралған. Тағы бір ұқсас теория бойынша, көршілес Сунай Уджонг (Негери Сембилан) аймағынан келген қоныс аударушылар бұл жерде бұранда жапырақтарынан (липат кажанг) жапқан сабан шатыры бар (пондөк) киіз үйлер салған. Сондай-ақ, "кажанг" атауы бүгіс тіліндегі "беркажанг" сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол "лагерь" немесе "жай" деген мағынаны білдіреді.

География және даму

Кажанг Куала-Лумпурдың орталық бизнес ауданынан шамамен 22 км (14 миль), көлікпен жарты сағатқа жуық қашықтықта, негізінен Джалан Черас және Гранд Сага автожолы арқылы орналасқан; екі бағыт та Малайзияның 1-ші федералды тас жолының бөлігі болып табылады. Темір жолмен KL Sentral-дан MRT Kajang желісімен шамамен 40 минуттық сапар. Кажангтың сыртында салынған және дамыған алғашқы жоспарланған қалашық – Бандар Бару Банги, оны алғаш рет 1974 жылы Селангор штатының үкіметі құрды. Кажангтың серіктес қаласы ретінде, кейбір мемлекеттік кеңселер, оның ішінде аудандық жер басқармасы осы қалашықтан жұмыс істей бастады. Кажанг автобус және такси терминалы «Хентиан Кажанг» деп аталады, ол қалашықтың шығыс жағында орналасқан. Соңғы жылдары Кажанг қаласына жақын орналасқан Таман Прима Саужана, Сунгай Чуа және Таман Кажанг Пердана (Кажанг жотасы) сияқты жаңа қалалар дами бастады. Кажангтағы жоғары сапалы құрылыстарға Twin Palms, Sri Banyan, Country Heights, Jade Hills, Saujana Impian, TTDI Grove, Tropicana Heights және Prima Paramount кіреді. Осы қалаларды қоршаған аудандарға SILK экспресс жолы, Kajang Seremban экспресс жолы, Grand Saga экспресс жолы және Солтүстік-Оңтүстік экспресс жолының Оңтүстік бағыты арқылы қол жеткізуге болады.

Географиялық анықтамасы

Көрші Сепанг аймағындағы Кампунг Сундай Мераб, Деса Пинггиран Путра және Кампунг Дато Абу Бакар Багинда сияқты кейбір жақын аудандар, әдетте Кажангтың бір бөлігі деп есептелмесе де, Сепанг қаласынан гөрі Кажангға жақын болғандықтан 43000 пошталық кодына кіреді. Бандар-Сери-Путра және Букит-Махкота елді мекендері Банги-Ламаға (Банги ескі қаласы) жақын орналасқан болса да, Кажангтың пошталық кодынан пайдаланады. Банги Лама, Бандар-Сери-Путра және Букит-Махкота Муким-Кажанг аумағында орналасқан.

Тарих

Оранг-Асли тайпалары қазіргі Кажанг аумағында 16 ғасырда қоныстар құрған, бірақ алғашқы жазбадағы қоныс 1709 жылы Кланг аңғарынан көшіп келген қосымша Оранг-Асли қоныс салушыларымен табылды. Кажанг қаласы қазіргі түрінде 1870 жылдары, Кланг соғысынан кейін құрылды. Бастапқыда, сол кездегі Голландиялық Шығыс Үндістандағы Суматрадан келген мандайлингтер мен минангкабау халқы, содан кейін қытай қалайы кеншілері қоныстанды. Селангордың басқа қалалары сияқты, Кажангтың қазіргі заманғы қала ретінде дамуы, әсіресе 1890 жылдары ашылған қалайы кен орындары мен плантацияларына байланысты. Белгілі кофе шаруашылығы – Киндерсли ағайындары басқарған Инч Кеннет Естейт, олар елде алғашқы коммерциялық резеңке плантациясын құрғандардың қатарында болды. Жапон шабуылы кезінде Кажанг 1942 жылдың 12 қаңтарында, Куала-Лумпурдың түсуінен кейін бір күн өткен соң бомбаға түсті. Теміржол станциясына бағытталған бомбалар нысанадан жаңылып, жақын жердегі шіркеуге тиді. 1948 жылы Малайяда британдық күштерге және олардың одақтастарына қарсы коммунистік көтеріліс басталды, бұл Малайядағы төтенше жағдайға әкелді, және шайқас тез арада Кажангға тарады. Партизандық көшбасшы Лау Ю 1948 жылдың шілдесінде Кажангдың сыртындағы шайқаста қаза тапты; британдық күштер оның денесін суретке түсіріп, суретті Кажанг аймағында тарату үшін жапырақшаларға басып шығарды. Кажангқа 1997 жылдың 1 қаңтарында муниципалитет мәртебесі берілді. Бұрын ол Хүлү Лангат аудандық кеңесінің (Маджлис Даерах Хүлү Лангат, MDHL) қарауында болды. Кажанг 1992 жылы Бандар-Бару Бангиге көшірілгенге дейін Хүлү Лангат аймағының әкімшілік орталығы болды.

Демография

2020 жылғы халық санағы бойынша Кажанг муниципалды кеңесінде 1,05 миллион адам тұрады, бұл оны Куала-Лумпурдан кейін Малайзияның ең көп халқы бар екінші жергілікті билігі етеді. Кажанг қаласының өзінде және оның жақын маңында 350 000-нан астам адам тұрады. Кажангтың негізгі халық шоғырланған жерлері: Сг. Секамат, Таман Саужана Импиан, Сг. Кантан, Сг. Елок, Сг. Рамал, Сунгай Чуа, Джалан Реко, Джалан Букит, Таман Женарис, Таман Прима Саужана, Таман Кантан Пермай, Таман Кажанг Пердана, Таман Шри Рамал, Таман Букит Мева, Кажанг Прима, Бандар Технологи Кажанг, Хиллпарк және Бандар Бару Банги.

Көрнекті орындар

Кажанг қаласының орталық бөлігі – Кажанг МТР станциясының жанындағы отаршылдық аудан, оған Мендалин, Стадиум, Сұлайман және Ража Харун көшелері кіреді. Аймақтағы ғимараттар 1900-1930 жылдар аралығында салынған. Бұл дүкен үйлердің архитектурасы дәстүрлі қытай және еуропалық стильдердің үйлесімділігінен тұрады. Бірінші қабат көбінесе коммерциялық қызмет үшін, ал екінші қабат отбасының тұруына арналған. Кажангтың маңызды нысандарының бірі – қаланың ортасында орналасқан Кажанг стадионы. Стадионға 5000-ға дейін адам сыяды және жыл бойы жергілікті футбол турнирлері өткізіледі. Тағы бір маңызды нысан – жарқын сары фасадымен танылатын Кажанг Джамек мешіті.

Көлік

Кажангқа ақылы жылдам бағдарламалар мен федералды тас жолдар желісі қызмет көрсетеді. Малайзия түбегінің басты солтүстік-оңтүстік федералды тас жолы – 1-федералды жол, Кажанг қаласының орталығы арқылы Черастан Сунгай Джернихке және Кажанг стадионына дейін Jalan Cheras ретінде өтеді, содан кейін Кажанг стадионынан Семенгихке дейін Jalan Semenyih ретінде оңтүстікке қарай, Беранг және көршілес Серембан, Негери Сембиланға дейін жалғасады, ал қалған бөлігі Жохор Бахруда аяқталады – бағыттың оңтүстік нүктесі. 1-федералды жол бойынша Кажанг Куала-Лумпурдан 22 км, Семенгихтен 8 км және Серембаннан 43 км қашықтықта орналасқан. 1-федералды жолдың бір бөлігі Таман Коннаут пен Букит Дукунг арасындағы Черас-Кажанг ақылы жолымен (Grand Saga Expressway) бірге жүреді. SILK Expressway Сердангтан басталып, Балаконг арқылы өтеді, содан кейін Бандар Бару Бангиге дейін аяқталмас бұрын Кажанг қаласының ортасында белдеулік жолды құрайды. Бұл Кажангтың басты айналма жолы. PLUS Expressway-дің 210-шы шығуы (Kajang Interchange) Кажанг және Банги аудандарына қызмет көрсетеді. Ол сондай-ақ жылдам бағдарламаны SILK Expressway және SKVE Expressway-мен, сондай-ақ B11-мен байланыстырады, ол SKVE-нің Сери Кембанғандағы Серданг шығуынан Kajang-дағы Сунгай Чуа шығуына дейін SILK және SKVE-мен бірге жүреді, содан кейін шығудан кейін SILK-тан бұрылып өтеді. B11 өз бағыты бойынша жалғасады, оның соңғы нүктесі Кажанг стадионында Jalan Cheras, Jalan Semenyih және Jalan Reko қиылысынан бұрын орналасқан. Ампанг Джаядан Кажангқа B62 және B52 мемлекеттік тас жолдарымен жетуге болады.

Қоғамдық көлік

Кажанг теміржол станциясы – Кажанг қаласының басты теміржол станциясы. Бұл MRT Kajang Line, KTM Seremban Line және KTM ETS желілерінің тоғысқан станциясы. Станция MRT желісінің оңтүстік терминалы болып табылады. Кажанг станциясы, атымен белгіленгенімен, тікелей Кажанг қаласының орталық бөлігіне қызмет көрсетпейді; нағыз қала орталығында «Стадион Кажанг» MRT және «Сунгай Джерних» MRT станциялары орналасқан.

Тамақ және туризм

Кажанг өзінің сатайымен, яғни тіске қадаулы, тоңдау етпен әйгілі. Халық арасында Кажанг Сатай қаласы деп белгілі.

Үкімет және инфрақұрылым

Малайзияның Кажанг түрме кешені (Kompleks Penjara Kajang), Малайзияның түрмелер департаментінің штаб-квартирасы Кажанг қаласында орналасқан.

Сауда-саттық

Кажангта бірнеше сауда орталықтары бар, соның ішінде бұрын Кажанг қаласында орналасқан, бірақ қазір Бандар Технология Кажангға көшірілген "Billion" сауда орталығы бар. Кажангда орналасқан басқа сауда орталықтары: "Плаза Метро Кажанг", "Метро Пойнт" және "Комплекс Кота Кажанг". "Metro Avenue" – SMJK Yu Hua Kajang және Kajang орта мектебінің қарсы бетінде жайласқан жаңа сауда ауданы.

Құрылыстар мен жайлылықтар

Кажанг ауруханасы қаланың басты мемлекеттік ауруханасы болып табылады. Жеке медициналық орталықтар тәулік бойы жұмыс істейді, олардың ішінде Poliklinik MUC @ Metro Point, Klinik Mediviron Prima Saujana, Kajang Plaza Medical Centre (KPMC) және KPJ Kajang Specialist Hospital сияқты мекемелер бар. Хулу Лангат аудандық полиция бас штабы қала орталығында, 1-ші тас жол қиылысынан және пошта бөлімшесінен қарсы жағында орналасқан. Қажаңда филиалдары бар федералдық мемлекеттік органдарға Ұлттық тіркеу департаменті, Иммиграция департаменті, Көлік департаменті және Хулу Лангат білім басқармасы кіреді.

Саясат

Кажанг – Селангор мемлекеттік заң шығарушы ассамблеясының мандаттық округі және Парламенттің Деван Раяхтындағы Банги парламенттік округінің үш мандаттық округінің бірі, қалғандары – Балаконг және Сунги Рамал. Банги парламенттік округі 2022 жылдан бері «Пакатан Харапан» (PH) партиясының депутаты (MP) Шахредзан Йохан, ал Кажанг мандатын 2023 жылдан бері PH партиясының заң шығарушы жиналысының депутаты (MLA) Дэвид Чонг Киан Янг өкілдік етеді. Бұрын Кажанг Олу Лангат парламенттік округінің мандаттық округіне, Семенйи және Дусун Туамен бірге кіретін.