Кіріспе
Көпір түрі
Пластиналы арқалықты көпір – екі немесе одан көп пластиналы арқалықтарға тірелетін көпір.
Шолу
Плиталы арқалық көпірінде пластиналы арқалықтар әдетте I-тұлғалы болып келеді және жеке конструкциялық болат пластиналардан (бір бөліктен жасалған қима емес) құралады. Бұл пластиналар дәнекерленеді немесе, ескі көпірлерде болса, бұрандаланады немесе қадаланады, осылайша арқалықтың тік қабырғасы мен көлденең қанаттары жасалады. Кейбір жағдайларда пластиналы арқалықтар I емес, Z пішінде де жасалуы мүмкін. Тұсаулы темірден жасалған алғашқы пластиналы арқалық көпірі 1846-47 жылдары Джеймс Миллхоланд Балтимор және Огайо темір жолы үшін салынған. Плиталы арқалық көпірлер қысқа және орташа аралықтар үшін қолайлы және теміржолдарды, автомагистральдерді немесе басқа да көліктерді ұстап тұруы мүмкін. Плиталы арқалықтар көбінесе заводта дайын күйінде жасалады, ал олардың ұзындығы көбінесе арқалықты көпір цехынан көпір орнына тасымалдауға қолданылатын көлік түрімен шектеледі. Әдетте, арқалықтың тереңдігі аралықтың 1/15-інен кем болмауы керек, ал белгілі бір жүк көтергіштігі үшін аралықтың 1/12-і тереңдігі арқалықтың салмағын азайтады. Аралықтың ортасына жақын жердегі қанаттардағы кернеу аралықтың шетіне жақын жердегіден жоғары болады, сондықтан жоғарғы және төменгі қанат пластиналары көбінесе аралықтың орталық бөлігінде күшейтіледі. Тік қабырғаны қиып-тарту қысымынан бүлінуден қорғау үшін тік бекіткіштер қолданылады. Бұл бекіткіштер әдетте арқалық бойымен бірқалыпты аралықпен орналасады, сондай-ақ тіректерде және көпір шоғырланған жүктемелерді қабылдайтын жерлерде қосымша бекіткіштер орнатылады.
Кемеде орналасқан пластиналы арқалық көпір
Жабық түрдегі көпірде ағаш, болат немесе темір бетоннан жасалған көпір палубасы екі немесе одан көп пластиналық арқалықтардың үстіне орнатылады және олармен бірігіп жұмыс істеуі мүмкін. Теміржол көпірлерінде теміржол тіреулерінің өзі көпір палубасын құрауы мүмкін, немесе палуба рельстер төселген балласты ұстауы мүмкін. Негізгі арқалықтар арасында қосымша арқалықтар орналастырылуы мүмкін, мысалы, сатылы палубалы көпірлерде кездесетіндей. Сондай-ақ, арқалықтарды бүгілуден қорғау үшін қосымша элементтер бекітілуі мүмкін.
Жартылай өтетін пластиналы арқалық көпір
Жартылай көпірде (пони-ферма деп те аталады) көпір палубасы екі пластиналық арқалықтың арасында, көбінесе төменгі сызықтың үстінде орналасады. Бұл жағдайда көпірдің жалпы көлденең қимасы "U" пішінді болады. Көлденең тіреулерді әдетте қосу мүмкін болмайтындықтан, арқалықтардың бүгіліп қалмауы үшін (техникалық тұрғыдан "U-тәрізді жұмыс істеу" деп сипатталады) тік нығайтқыштар қолданылады. Мұндай көпірлер көбінесе теміржолдарда қолданылады, себебі құрылыс биіктігі (көліктің төменгі бөлігі мен көпірдің төменгі бөлігі арасындағы қашықтық) айтарлықтай аз болады. Бұл кедергілерді биіктікті аз өзгерте отырып, асып өтуге мүмкіндік береді.
Көп қабатты пластиналы арқалық көпір
Көп қабатты пластиналы арқалық көпірлер, бір арқалықпен салыстырғанда ұзын аралықтарды көтерудің тиімді жолы болуы мүмкін. Тіректер арасындағы бағандардың арақашықтығы таңдалған пластиналы арқалықтардың мүмкіндіктеріне байланысты. Көпірдің бөліктері арасында кеңею буындары болуы үшін, әрбір екі тіреуге жеке пластиналы арқалық көпірлер орнатылады. Төменгі бағандарға бетон, ал биік көпірлерге болаттан жасалған тіреулер қолданылады.