Шөл игуанасы (Dipsosaurus dorsalis) – АҚШ және Мексика шөлдерінде кездесетін кесіртке түрі. Сипаттамасы, атының мағынасы, және ерекшеліктері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеңірдектің жойылған туысы
Species of lizard
the extinct genus
Шөл игуанасы (Dipsosaurus dorsalis) – Сонора және Мохаве шөлдерінде, АҚШ-тың оңтүстік-батысында және Мексиканың солтүстік-батысында, сондай-ақ Калифорния шығанағындағы бірнеше аралдарда таралған игуана түрі.
The desert iguana (Dipsosaurus dorsalis) is an iguana species found in the Sonoran and Mojave Deserts of the Southwestern United States and northwestern Mexico, as well as on several Gulf of California islands.
Таксономия
Бұл түрді алғаш рет 1852 жылы Спенсер Фуллертон Берд пен Чарльз Фредерик Жирар Филадельфия Табиғи ғылымдар академиясының басылымдарында Crotaphytus dorsalis деп сипаттады. Екі жылдан кейін Эдвард Холлоуэлл оны Dipsosaurus dorsalis деп қайта жіктеді. Туыстың атауы екі грек сөзінен құралған, олар "сусаған бақа" дегенді білдіреді: "дипса" (δίψα) – "сусаған" және "саврос" (σαῦρος) – "бақа". "Dorsalis" деген түрлік атау латын тіліндегі "dorsum" сөзінен шыққан, ол "тікен" деген мағынаны білдіреді, және бақаның арқасының ортасындағы үлкейтілген тікенді қабықшалардың қатарына сілтеме жасайды, олар құйрыққа жуық жерге дейін созылатын қырлы жүйе құрайды. Dipsosaurus туысына екі түр жатады: D. dorsalis және D. catalinensis. Гендік деректер Dipsosaurus-тың Iguanidae отбасының ең алғашқы қазіргі кездегі өкілі екенін көрсетеді, ол шамамен 38 миллион жыл бұрын, Эоценнің соңында бөлініп шықты. Шөл игуанасының екі жартыаралық және бір құрлықтағы түршесі бар.
The species was first described in the Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia, by Spencer Fullerton Baird and Charles Frédéric Girard, in 1852 as Crotaphytus dorsalis. It was reclassified two years later as Dipsosaurus dorsalis by Edward Hallowell. The generic name comes from a combination of two Greek words meaning "thirsty lizard": "Dipsa" (δίψα) for "thirsty", and "sauros" (σαῦρος) for "lizard". The specific name, "dorsalis", comes from the Latin word dorsum meaning "spike", in reference to a row of enlarged spiked scales on the middle of the lizard's back which form a crest that extends almost to the tip of its vent. Dipsosaurus contains two species, D. dorsalis, and D. catalinensis. Genetic evidence supports Dipsosaurus being the most basal extant member of Iguanidae, diverging during the late Eocene, about 38 million years ago. There are two peninsular and one continental subspecies of the desert iguana.
Сипаттама
Шөл игуанасы – орташа мөлшердегі кескелеспек, жалпы ұзындығы шамамен 30-45 см, бірақ құйрығын қоса есептегенде 60 см-ге дейін жете алады. Олардың денесі ақшыл сұрдан крем түсіне дейін болады, ал арқасы мен бүйірлерінде ашық қоңыр түсті торлы өрнек кездеседі. Арқасының ортасынан бойымен сәл ірі, қабыршақты арқалық қабықшалардың қатары өтеді, олар арқаның төменгі жағына қарай сәл үлкейеді. Торлы өрнек артқы аяқтарға жақын жерде қоңыр дақтарға айналады, ал құйрығында жолақтар пайда болады. Құйрығының ұзындығы, әдетте, мұрынынан шанағына дейінгі дене ұзындығынан 1,5 есе артық. Құрсақ бөлігі ақшыл болады. Көбелек шағылыс маусымында екі жыныстың да бүйірлері қызғылт түске боялады.
The desert iguana is a medium sized lizard which averages in total length but can grow to a maximum of including the tail. They are pale gray tan to cream in color with a light brown reticulated pattern on their backs and sides. Down the center of the back is a row of slightly enlarged, keeled dorsal scales that become slightly larger farther down the back. The reticulated pattern gives way to brown spots near the back legs, turning into stripes along the tail. The tail is usually around 1½ times longer than the body from snout to vent. The belly is pale. During the breeding season, the sides become pinkish in both sexes.
Тіршілік ету ортасы
Олардың сүйікті мекені көбінесе креозота бұталарының ареалында, негізінен құрғақ, құмды шөлді бұталы жерлерде, 3300 футтан (1006 м) төмен орналасқан. Олар Сонора және Мохаве шөлдерінде кең таралған. Сондай-ақ, 1000 м биіктікке дейінгі тасты арналарда кездеседі. Ареалдың оңтүстік бөлігінде бұл кесірткелер құрғақ субтропикалық бұталы жерлерде және тропикалық жапырақты орманды аймақтарда тіршілік етеді. Бұл кесірткелер жоғары температураға төтеп бере алады және басқа кесірткелер тығыннан жасырылғаннан кейін де белсенді болады. Дене температурасы 40 градусқа (Цельсий) жеткен кезде көлеңке іздейді, ал дене температурасы 45 градусқа (Цельсий) жеткенде қорғану үшін ұяға тығынады. Олар көптеген жерлерде шұңқыр қазып, қауіп сезгенде бұтаға шапқылап, тез арада шұңқырға түседі. Олардың ұялары көбінесе креозота сияқты бұталардың астындағы құмға қазылады. Сонымен қатар, олар құс түлкілері мен шөл далалық тасбақалардың ұяларын да пайдаланады. Бұл кесірткелердің қайда таралғандығына көбею процесі де әсер етеді. Жоғары температураның жұмыртқалардың сәтті жарылуына көмектесетіні айтылады. Жұмыртқалар көбінесе 28-38 градус Цельсий температурасында жарылады.
Their preferred habitat is largely contained within the range of the creosote bush, mainly dry, sandy desert scrubland below 3300 feet (1006 m). They have a significant presence in the Sonoran and Mojave deserts. They can also be found in rocky streambeds up to 1,000 m. In the southern portion of its range, these lizards lives in areas of arid subtropical scrub and tropical deciduous forest. These lizards can withstand high temperatures and are out and about after other lizards have retreated into their burrows. They seek shade when their body temperature is in the low forties (Celsius), and seek the protection of a burrow when their body temperature reaches the mid forties (Celsius). They burrow extensively and if threatened will scamper into a shrub and go quickly down a burrow. Their burrows are usually dug in the sand under bushes like the creosote. They also often use burrows of kit foxes and desert tortoises. Reproduction also plays a role in where these lizards are found. It is believed that the high temperature environment helps with successful hatching of eggs. The eggs often hatch between temperatures of 28 and 38 degrees Celsius.
Тамақ және өсімдіктер
Жұптасу мамыр-маусым айларында жүзеге асады. Жыл сайын тек бір рет 3-тен 8-ге дейін жұмыртқа туады. Балапандар қыркүйек айында шайқалады. Бұл игуаналардың және олардың жұмыртқаларының кәсіпқойлары – жыртқыш құстар, түлкілер, егеуқұйрықтар, ұзын құйрықты мысықтар және жыландар.
Mating takes place around May–June. Only one clutch of eggs is laid each year, with each clutch having 3 8 eggs. The hatchlings emerge around September. Predators of these iguanas and their eggs are birds of prey, foxes, rats, long tailed weasels, and snakes.