Кіріспе

Әскери мылтықтар отбасы

2004 жылдың басында АҚШ Арнайы операциялар қолбасшылығы (USSOCOM) екі түрлі калибрдегі, бірақ көптеген ортақ бөлшектері мен бірдей эргономикасы бар Арнайы күштер шабуылдық мылтықтарының отбасына қатысты өтініш жариялады, бұл SCAR деп аталды. SCAR жүйесі 2007 жылдың маусым айында төмендетілген өндіріс көлеміндегі бастапқы сынақтарды аяқтады. Кейбір кешігулерден кейін, алғашқы мылтықтар 2009 жылдың сәуір айында операциялық бөлімшелерге беріле бастады, ал АҚШ-тың 75-ші рейнджер полкінің батальоны 2009 жылы 600 мылтықпен соғысқа аттанған алғашқы ірі бөлім болды. Кейіннен АҚШ Арнайы операциялар қолбасшылығы SCAR L сатып алудан бас тарды және 2013 жылға дейін мылтықты қару-жарақ тізімінен шығаруды жоспарлады. Дегенмен, олар SCAR H нұсқасын сатып алуды жалғастырады, сондай-ақ SCAR H үшін 5,56 мм түрлендіру жиынтығын сатып алуды жоспарлап отыр, бұл оған SCAR L-ді алмастыруға мүмкіндік береді.

2022 жылдың соңына қарай SCAR 20-дан астам елде қолданыста болады.

Шолу

SCAR екі негізгі нұсқада өндіріледі: SCAR L ("Жеңіл") және SCAR H ("Ауыр"). SCAR L, STANAG (M16) дүңгіршектерінен 5,56×45 мм НАТО оқтарын атып шығарады. SCAR H, 20 оқтық жеке дүңгіршектерден күштірек 7,62×51 мм НАТО патронын қолданады. Әртүрлі мақсаттарға, мысалы, жақын арадағы шайқасқа немесе ұзақ қашықтықтағы ұрысқа сәйкес келетін әртүрлі ұңғыма ұзындықтары да қол жетімді. Бастапқы тапсырыс SCAR H-тың 7,62×39 мм M43 Калашников патронымен, сондай-ақ 6,8×43 мм Remington SPC патронымен де жабдылуы мүмкін екенін көрсеткен, алайда FN қазіргі уақытта осы конфигурацияны ұсынбайды және модельдер тоқтатылған болуы мүмкін. USSOCOM-ның Mk 16 деп атаған SCAR L, M4A1, Mk 18 CQBR және Mk 12 SPR-ді алмастыру үшін жоспарланған (SOCOM Mk 16 Mod 0 тапсырысын күштен тоқтату туралы шешім қабылдамас бұрын, төменде қараңыз), ал Mk 17 (SCAR H) қолданыстағы M14 және Mk 11 снайперлік мылтықтарын алмастыруға арналған. Дегенмен, қару басқа қаруларға қосымша ғана болады, ал оны беру оператордың қалауына байланысты. Mk 20 Mod 0 Sniper Support Rifle (SSR) тек жартылай автоматты және SCAR H негізінде жасалған. Ол ұзын қабылдағыш, қамшыны азайту және дәлдікті арттыру үшін күшейтілген ұңғыма ұзындығы мен профилі, сондай-ақ бір немесе екі сатылы режимде жұмыс істеуге баптауға болатын жетілдірілген модульдік триггерді қамтиды. SCAR-дың екі қабылдағышы бар: төменгісі полимерден, ал жоғарғысы бір бөліктен жасалған алюминийден. SCAR алюминий қабылдағыштың үстіңгі жағында тұтас, үзіліссіз Пикатини рельсі, екі алынып тасталатын бүйірлік рельстер және MIL STD 1913 стандартына сәйкес кез келген аксессуарларды орнатуға болатын төменгі рельстер бар. Төменгі қабылдағыш M16 пішінмен үйлесімді тұтқамен, кеңейтілген дүңгіршек ұясымен және дүңгіршек пен бұранданы босату түймелерінің айналасындағы көтерілген аймақпен жабдықталған. Алдыңғы көзқарас оптикалық құралдарды және аксессуарларды кедергісіз пайдалану үшін төмен қарай бүгіледі. Мылтық M1 Carbine сияқты "тапетка" типіндегі жабық газ жүйесін пайдаланады, ал бұранда тасымалдағышы көбінесе Stoner 63 немесе Heckler & Koch G36-ға ұқсайды. SCAR АҚШ-тың Оңтүстік Каролина штатындағы Колумбия қаласындағы FN Manufacturing, LLC зауытында өндіріледі. 2008 жылдан бері FN Herstal коммерциялық және құқық қорғау мақсатында SCAR мылтығының жартылай автоматты нұсқаларын ұсынады. Олар 16S (жеңіл) және 17S (ауыр) деп аталады, Бельгияның Херсталь қаласында өндіріледі және FN Herstal компаниясының АҚШ-тағы еншілес компаниясы FN America Вирджиния штатының Фредериксбург қаласынан импорттайды. FN America мылтықтарды сату алдында АҚШ кодексіне сәйкес етуі үшін оларды сәл өзгертеді (АҚШ-та жасалған дүңгіршекпен жабдықтау және дүңгіршек ұясындағы тіреуішті тесу). 7.62×51 мм НАТО патронымен жабдықталған FN SCAR 20S дәлдік мылтығы 2019 жылы ұсынылды. Ол FN Mk 20 SSR-дың тек жартылай автоматты азаматтық нұсқасы. 2020 жылы 6.5 мм Creedmoor патронымен жабдықталған FN SCAR 20S 6.5CM нұсқасы жарияланды. Бұл патрон USSOCOM тарапынан ұзақ қашықтықта қолдану үшін таңдалды.

Гренадты іске қосу модулі

2004 жылы қосымша ретінде ұсынылған, Күшейтілген Граната Тастау Модулі (EGLM), ресми түрде FN40GL немесе Mk 13 Mod 0 деп аталады, бұл F2000 үшін жобаланған 'GL1' негізіндегі 40 мм граната тастағыш. FN40GL тиісті SCAR нұсқасына сәйкес орнату үшін L (жеңіл) және H (ауыр) модельдерінде ұсынылады. EGLM жүйесінде екі рет іске қосылатын механизм және ашылатын патрон ұясы бар. Бұл M203 жүйесінен екі артықшылықты ұсынады: біріншіден, граната оқ атпаса, тастағышты қайтадан қайыру қажет емес, екіншіден, ұзын гранаталарды пайдалануға болады. M203 сияқты, FN40GL да Жоғары-Төмен Итеру Жүйесін қолданады. FN40GL үшінші буын граната тастағыш деп есептеледі, яғни ол көп функциялы: оны мылтыққа орнатып немесе жеке жүйе ретінде пайдалануға болады; алюминий, композиттер және полимерлер сияқты әртүрлі материалдардан жасалған; патрон ұясы жанына ашылады, бұл 40 мм-ден ұзын оқтарды, соның ішінде зиянсыз оқтарды қолдануға мүмкіндік береді; және ол арнайы бекіткіштерді қажет етпей, төменгі аксессуар рельсіне орнатылады. FN40GL SCAR мылтықтарына төменгі рельске триггер адаптері және тастағыштағы екі құлыптағыш рычаг арқылы бекітіледі, бұл басқа мылтықтармен интеграциялау мүмкіндігін шектейді. Оқтың ұзындығы көрсетілмеген, бірақ ерекшелігі сол, оқ тиеу үшін оқтың бөлігі солға немесе оңға бұрылуы мүмкін, ал басқа патрон ұясы бар тастағыштар тек бір жаққа ғана бұрылады. Бұл оның екі қолға да ыңғайлы болуын арттырады, сол қолмен оқ тиейтін оператор үшін оқ ату кезінде оқ тиеуді жеңілдетеді. Жеке тұғырлық жиынтықта FN40GL мылтық сияқты төменгі рельске орнатылған, бірақ басқа аксессуарлар үшін 3, 6 және 9 сағаттық рельс позициялары да бар. Бұл негізінен LED шамдар мен лазерлік шағылыстырғыштар сияқты қосымша құрылғыларды орнату үшін зиянсыз қолдану кезінде қолданылады. Триггер пайдаланушының ортаңғы саусағымен жұмыс істеу үшін әдеттегіден төмен орналасқан, ал бас бармақ мылтықты пайдалануға болады. Екі рет іске қосылатын механизм ұзын және ауыр, стресс кезінде кездейсоқ оқ атудың алдын алу үшін. Ол 40 мм-лік Pike басқарылатын оқ-дәрісін атуға қабілетті.

FNAC

2007 жылдың шілдесінде АҚШ армиясы M4 карабині, FN SCAR, HK416 және бұрын қолданудан шығарылған HK XM8 арасында шектеулі бәсеке жариялады. Әрбір төрт бәсекелестің 10 данасы қарастырылды. Сынақ кезінде «шектен тыс тозаңды ортада» әрбір карабиннен 6000 оқ атылды. Атыстың мақсаты M4-тің орнын алмастыру емес, болашақ қажеттіліктерді бағалау болды. Сынақ барысында SCAR 226 рет істен шықты. Қарулардың істен шығуының бір бөлігі доңғалақтың (магазиннің) бұзылуына байланысты болғандықтан, FN SCAR, XM8 және HK416 статистикалық тұрғыдан ұқсас нәтижелер көрсетті. FN SCAR 127 рет істен шығып, XM8-ден кейін екінші орын алды, бірақ M4 (882 рет) және HK416 (233 рет) қарағанда аз істен шықты. Бұл сынақ 2006 жылы және 2007 жылдың жазында Абердин полигонында M4 карабині мен M16 мылтығын пайдалана отырып жүргізілген екі алдыңғы жүйелік бағалауларға негізделді, ал үшінші шектеулі бәсеке 2007 жылдың күзінде өтті. 2006 жылғы сынақ тек M4 және M16-ға бағытталған. 2007 жылғы жазғы сынақта тек M4 болды, бірақ майлау деңгейі арттырылды. Екінші сынақтың нәтижесінде майлау деңгейі арттырылғаннан кейін M4 үшін барлығы 307 істен шығу тіркелді, бірақ үшінші сынақта M4 неге 882 рет істен шыққанын түсіндірмеді. SCAR 2008 жылдың 13 қарашасында АҚШ армиясының шенеуніктеріне арналған, шақыру арқылы өткен «Индустрия күнінде» көрсетілген қарулардың бірі болды. «Индустрия күнінің» мақсаты M4 карабиніне болашақта ауыстыру үшін ресми талаптарды жазу алдында қазіргі карабин технологиясын қарап шығу болды. SCAR M4 карабиніне ауыстыру іздеген «Жеке карабин» бәсекесінде бағытталған қарулардың бірі болды. Бәсекеге SCAR-дың FNAC (FN Advanced Carbine) деп аталатын түрі қатысты. Бұл қару SCAR Mk 16 Mod 0-ге ұқсас, бірақ салмақты азайту сияқты өзгерістер енгізілді, нәтижесінде толыққанда салмағы төмендеді, М9 штығына арналған штық ұясы (Mk 16-да жоқ), газ блогына орнатылған көздің орнына рельске орнатылған бүгілетін алдыңғы темір көз және кері инерциясыз зарядтау тұтқасы бар. Жеңімпаз анықталмастан бәсеке тоқтатылды.

HAMR IAR

2008 жылы FN SCAR-дың бір түрі – жылуға бейімделетін модульді мылтық (HAMR) – жаяу әскерінің автоматты мылтығы (IAR) конкурсының төрт финалисінің бірі болды. IAR – АҚШ Теңіз жаяу әскерінің жасақтарда қолдану үшін жеңіл автоматты мылтыққа қойған талабы. FN ұсынған мылтық бұрынғы SCAR үлгілерінен ерекшеленді, себебі ол жабық ұңғылы (жабдықталған оқтан ату) және ашық ұңғылы (ұңғыдан артқа қарай ату, жабдықталған оқ жоқ) режимдерін біріктірді, мылтықтың ұңғысы атыс кезінде қызып келе жатқанда автоматты түрде жабықтан ашыққа ауысты. Бұрын ашық/жабық ұңғылы режимде жұмыс істейтін қарулар болған, бірақ температураға байланысты автоматты режимді өзгерту – жаңалық. IAR конкурсы нәтижесінде Теңіз жаяу әскерінің бес жыл ішінде 6500 автоматты мылтық сатып алуы күтілді, бірақ соңында SCAR түрі Heckler and Koch HK416 мылтығына жеңіліп, кейіннен M27 деп аталды.

FN SCAR-тің АҚШ әскерінде қабылдануы

2010 жылдың 4 мамырында FN America компаниясының ресми сайтында жарияланған баспасөз хабарламасында SCAR сатып алу шешімі туралы ескертпе 2010 жылдың 14 сәуірінде бекітілгені және SCAR бағдарламасы Milestone C кезеңіне көшкені хабарланды. Бұл SCAR L, SCAR H және жақсартылған граната тастағыш модулінен тұратын қару-жарақтардың толық отбасына берілген келісім болды. Mk 16 минутына 625 оқ ату жылдамдығына ие. SOCOM операторлары Mk 16 автоматтарын қайтарып берді және оларды қару-жарақ тізімінде ұстамай, 5.56 мм оқтарды қолдануға қабілетті етіп, Mk 17 үшін түрлендіру жиынтығын жасауды бастады. "FN America компаниясы мәселенің SCAR-дың, әсіресе бастапқыда тапсырыс берілген Mk 16 нұсқасының, қазіргі таңда қол жетімді ең жақсы қару жүйесі болуында емес екеніне сендіреді – ол бұған дейін дәлелденген, жақында Milestone C кезеңін сәтті өткен және майданға шығуға операциялық тиімділігі мен операциялық сәйкестігі (OE/OS) расталған. Мәселе 5.56 мм қаруды алмастыру қажеттігі клиенттердің шектеулі бюджеті үшін бәсекелес көптеген талаптардан басым түсе ме, жоқ па дегенде. Бұл сұраққа тек клиент жауап бере алады". FN Herstal компаниясы Mk 16 қаруы қару-жарақ тізімінен алынып тасталғанын жоққа шығарды және 5.56 мм нұсқасы SOCOM-да сақталады деп мәлімдеді, сондай-ақ "5.56 мм және 7.62 мм калибрін таңдау бүгінгі шайқас даласындағы нақты міндеттеріне байланысты USSOCOM Бірлескен қолбасшылығының әрбір құрамдас бөлігінің (мысалы, ТМД, Рейнджерлер, Армияның арнайы күштері, MARSOC, AFSOC) қалауынша болады" деді. FN America-ның мәлімдемесі SOCOM-ның ресми хабарламасына қайшы келді және олар өз шешімдерін өзгертпеді. SOCOM 7.62 мм Mk 17 мылтығын, 40 мм Mk 13 граната тастағышын және 7.62 мм Mk 20 снайперлік қолдау мылтығын – FN компаниясы өндіретін Арнайы операциялар күштерінің шабуылдық мылтығының (SCAR) нұсқаларын сатып алуға шешім қабылдады. SOCOM 5.56 мм Mk 16 қаруын сатып алмады. Осы кезде SOCOM-ға (Армияның арнайы операциялар қолбасшылығы, Әскери-теңіз арнайы соғыс қолбасшылығы, Әуе күштері арнайы операциялар қолбасшылығы және Теңіз жаяу әскерлері күштері арнайы операциялар қолбасшылығы) қарастырылатын жеке қызметтік бөлімдер 5.56 мм Mk 16 SCAR қаруын өздерінің әрбір бөлімшелері үшін сатып алуға немесе сатып алмауға құқылы болды, тіпті егер US Special Operations Command жалпы алғанда оны сатып алмаса да.

Mk 17-ді өзгерту

SOCOM 2011 жылдың соңында Mk 16-ны қару-жарақ тізімінен алып тастауды бастады, ал көптеген бөлімшелер 2013 жылдан кейін мылтықты қызметтен шығарды. SCAR-ды кішкентай калибрлі қару ретінде сақтап қалу үшін, 5,56×45 мм оқтарды атқызуға арналған Mk 17 шайқас мылтығына түрлендіру жиынтықтарын сатып алуда. SCAR бағдарламасының алдын ала сұранысы бастапқыда 5,56 мм, 7,62×51 мм және 7,62×39 мм калибрлерін қоса алғанда, бірнеше калибрлерді қолдануға бейімделген бір мылтықты талап еткен. Қажеттіліктер нақтыланғаннан кейін, 5,56×45 мм және 7,62×51 мм қаруларын бөлу туралы шешім қабылданды, себебі орташа калибрлі мылтықты кішкентай калибрлі оқтармен атқызуға түрлендіру M4 карабинінен ауыр шабуылдық мылтықты жасады. Қызметте пайдаланғаннан кейін операторлар бұрынғы шешімді кері қайтарып, калибрлерді өзгерте алатын SCAR-ды сұрады. Mk 17 үлкен 7,62×51 мм оққа арналған қабылдағышы болғандықтан таңдалды, ал 5,56 мм Mk 16 үлкен оқты қолдану үшін үлкейтілмеді. 5,56 мм түрлендіру жиынтығы 2010 жылдың соңында аяқталды және тапсырыстар 2011 жылдың ортасында басталды. 2011 жылдың 9 желтоқсанында Naval Surface Warfare Center Crane Division FN компаниясынан Mk 16 Mod 0 (SCAR L), Mk 17 Mod 0 (SCAR H), Mk 20 Mod 0 (SSR) және Mk 13 Mod 0 (40 мм EGLM) үшін 5 жылдық белгісіз жеткізу/белгісіз көлемді сатып алу туралы хабарлама жариялады. Әскери-теңіз күштерінің арнайы операциялар күштері қару-жарағын SOCOM арқылы сатып алады және MK 16 басқа бөлімшелерге қарағанда көбірек қолданылды.

Үлгілер

FNAC (FN Advanced Carbine) – 5.56 мм НАТО оқ-дәрілі шабуылды қарабын АҚШ Армиясының жеке қарабин сайысына түсті. Сайсы тоқтап, жеңімпаз анықталған жоқ.