Colt AR-15 мылтығының құрылысы мен жұмыс принципі

Кіріспе

Colt өндірген қару

Colt AR 15 – жеңіл, дүрыл қабылдағышты, газбен жұмыс істейтін жартылай автоматты мылтық. Бұл АҚШ-та азаматтық және құқық қорғау нарықтарына сатылатын M16 мылтығының жартылай автоматты нұсқасы. AR 15-тегі AR – 1950 жылдары оны жасаған ArmaLite компаниясының атауын білдіреді. Colt's Manufacturing Company қазіргі таңдағыда AR 15 сауда белгісіне ие, ол тек жартылай автоматты AR 15 мылтықтарының өнімдері үшін ғана қолданылады.

Жұмыс істеу механизмі

артықшылықты AR 15-те қолданылатын циклдық механизмді сипаттайды. Бұранда тасымалдағышы жылжымалы цилиндр ретінде, ал бұранданың өзі поршень ретінде әрекет етеді. Бұл механизм көбінесе «тікелей газ соққысы» деп аталады, бірақ қазір бұл қате түсінік деп есептеледі. Механизм енді «ішкі газ поршендік жүйесі» деп аталады. Оқ оқпаннан шыққанда, газ оқпанның алдыңғы көзқарасының астында орналасқан газ портына түседі. Газ портқа кеңейеді және баррельдің үстінде орналасқан газ түтігі арқылы өтеді, ол алдыңғы көзқарас негізінен AR 15-тің жоғарғы қабылдағышына дейін созылады. Мұнда газ түтігі «газ кілтіне» (бұранда тасымалдағыш кілті) шығып, газды қабылдап, оны бұранда тасымалдағышына бағыттайды. Осы кезде бұранданы ілгіштермен ұзартуға бекітіледі, сондықтан кеңейген газ бұранда тасымалдағышын қысқа қашықтыққа кері итеруге мәжбүр етеді. Бұранда тасымалдағышы мылтықтың артқы бөлігіне қарай жылғанда, бұранда тасымалдағышындағы ойыққа орналасқан бұранданың кескіш тірегі бұранданы айналдырып, осылайша оны ұзартудан босатады. Бұранда толық ашылғаннан кейін, ол бұранда тасымалдағышымен бірге кері қозғала бастайды. Бұранданың кері қозғалысы камерадан бос оқпан корпусын шығарады. Оқпанның мойны ұзартудан шыққаннан кейін, бұранданың серіпті шығаруышы оны жоғарғы қабылдағыштың жағындағы шығару портынан шығарады. Бұранда тасымалдағышының артында кері серіппеге сәйкес келетін пластикалық немесе металл буфер орналасқан. Буфер серіппесі жеткілікті қысылғаннан кейін бұранда тасымалдағышы мен бұранданы кері, камераға қарай итеруді бастайды. Жоғарғы қабылдағыштағы ойық бұранданың кескіш тірегін бағыттайды және оның айналуына және жабық күйге түсуіне жол бермейді. Бұранданың ілгіш тіректері бұранда алға жылғанда жаңа оқтың мазмұнынан шығарады. Оқ камераға бағытталуы үшін беру пандустары қолданылады. Бұранданың ілгіш тіректері ұзарту арқылы өтетін кезде кескіш тірегі жоғарғы қабылдағыштағы ойыққа бұрылады. Бұл бұралу әрекеті тасымалдағыштағы ойықты қадағалайды және бұранданы бұрауға және ұзартуға «бекітуге» мәжбүр етеді.

describes the cycling mechanism used in the original AR 15. The bolt carrier acts as a movable cylinder and the bolt itself acts as a piston. This mechanism is often called "direct gas impingement", although that is now considered to be a misconception. The mechanism is now referred to as an "internal gas piston operating system". Gas is tapped from the barrel as the bullet moves past a gas port located above the rifle's front sight base. The gas expands into the port and down a gas tube, located above the barrel that runs from the front sight base into the AR 15's upper receiver. Here, the gas tube protrudes into a "gas key" (bolt carrier key), which accepts the gas and funnels it into the bolt carrier. At this point, the bolt is locked into the barrel extension by locking lugs, so the expanding gas forces the bolt carrier backward a short distance. As the bolt carrier moves toward the butt of the gun, the bolt cam pin, riding in a slot on the bolt carrier, forces the bolt to rotate and thus unlocks it from the barrel extension. Once the bolt is fully unlocked, it begins its rearward movement along with the bolt carrier. The bolt's rearward motion extracts the empty cartridge case from the chamber. As soon as the neck of the case clears the barrel extension, the bolt's spring loaded ejector forces it out the ejection port in the side of the upper receiver. Behind the bolt carrier is a plastic or metal buffer, which rests in line with a return spring. The buffer spring begins to push the bolt carrier and bolt back toward the chamber once it is compressed sufficiently. A groove machined into the upper receiver guides the bolt cam pin and prevents it and the bolt from rotating into a closed position. The bolt's locking lugs push a fresh round from the magazine as the bolt moves forward. The round is guided by feed ramps into the chamber. As the bolt's locking lugs move past the barrel extension, the cam pin twists into a pocket milled into the upper receiver. This twisting action follows the groove cut into the carrier and forces the bolt to twist and "lock" into the barrel extension.

Жоғарғы қабылдағыштар

Жоғарғы қабылдағышта қолды қорғау, зарядтау тұтқасы, алдыңғы көмек, газды басқару жүйесі, түтік, бұранда және бұранда тасымалдаушы жиынтығы бар. AR-15 мылтықтары модульдік конструкцияны қолданады. Сондықтан бір жоғарғы қабылдағышты екіншісімен жылдам және оңай ауыстыруға болады. Жоғарғы қабылдағыштар әртүрлі салмақ, ұзындық, калибр және әр түрлі көздеу құралдары мен аксессуарларға ие рельстік жүйелермен қол жетімді. Стандартты AR-15 мылтығы түтікпен жабдықталған. Дегенмен, қысқа карбин түтіктері мен ұзын нысаналық түтіктері де бар. Алғашқы модельдерде түпнұсқа .223 Remington оқтары үшін 1:12 бұрылу жылдамдығы бар түтіктер болған. Қазіргі модельдерде 5.56×45mm NATO оқтары үшін 1:9 немесе 1:7 бұрылу жылдамдығы бар түтіктер бар.

Төменгі қабылдағыштар

Төменгі қабылдағышта доңғалақ ұясы, тапанша тұтқасы, тұмсық, буфер және буфер серігі бар. Төменгі қабылдағышта сондай-ақ триггер, ажыратқыш, балға және отты таңдау (жинап алғанда, отты басқару тобы деп аталады) орналасқан. Толық өлшемді мылтықтар бекітілген тұмсықты пайдаланады, ал карабиндер көбінесе реттелетін телескопиялық тұмсықты қолданады. Алғашқы SP 1 AR 15 коммерциялық мылтықтары әскери мылтықтардағыдай диаметрлі қабылдағыш штифтерінің жұбын пайдаланды. 1966 жылы компания алдыңғы штифті бұрандалы гайка мен бұрандадан тұратын иілмелі біліспен алмастырды, ол штифтке арналған, бұл атушыларға адаптерсіз әскери немесе бәсекелес мылтықтардың қабылдағыштарын ауыстыруға мүмкіндік бермейді. Олар 1990-шы жылдардың ортасында кішірек және стандартталған 0,250 дюймдік штифтің өндірісін қайта бастады.

Көрікті жерлер

AR 15 ең ерекше эргономикалық ерекшелігі – қабылдағыштың үстіндегі тасымалдағыш тұтқасы мен артқы көздеу құралы. Бұл бастапқы ArmaLite дизайнының бірқатар нәтижесі, онда тасымалдағыш тұтқа зарядтау тұтқасын қорғау үшін қолданылған. Оқ өтетін саңылаудың үстінен көру сызығы өтетіндіктен, AR 15-те параллакс мәселесі бар. Жақын қашықтықта (әдетте 15-20 метрге дейін) атушы, оқты қалаған жерге тигізу үшін жоғарылап нысана алу арқылы түзету жасауы керек. Стандартты AR 15 мылтығында көздеу радиусы бар. AR 15 L типті, ашылатын тесікті артқы көздеуді пайдаланады және оны екі реттегішпен, 0-300 метр және 300-400 метр аралығында реттеуге болады. Алдыңғы көздеу – биіктігін реттеуге арналған тірек. Арқадағы көздеуді жел бағыты бойынша реттеуге болады. Көздеуді оқ ұшымен немесе ұшты құралмен реттеуге болады. AR 15 тасымалдағыш тұтқаға оптикалық көздеу құралын орнатуға да мүмкіндік береді. AR 15A2 үлгісінде жаңа, толыққанды реттелетін артқы көздеу қосылды, ол 300 мен 800 метр аралығындағы нақты қашықтықтарға артқы көздеуді реттеуге және құрал немесе патронсыз желдің бағытын түзетуге мүмкіндік береді. AR 15A4 сияқты қазіргі үлгілерде алынып тасталатын тасымалдағыш тұтқасы және Picatinny рельстері бар, бұл әртүрлі оптикалық көздеу құралдарын және нысана алу құрылғыларын пайдалануға мүмкіндік береді.

Құрылғылардың тұмсығы

Colt AR 15 мылтықтарының көпшілігінде 1/2" 28 бұрандалы жиектері бар түбі болады, ол флеш-супрессор, дыбыс-супрессор немесе тұмсық тежегіші сияқты тұмсық құрылғысын орнатуға мүмкіндік береді. Алғашқы нұсқасы, "duckbill" деп аталған, үш тісшесі немесе ұшы бар еді, ол тез сынып, өсімдіктерге ілігіп қалуға бейім болды. Кейіннен бұл мәселенің алдын алу үшін конструкциясы жабық етіп өзгертілді. Соңында, мылтықтың A2 нұсқасында, төменгі тесігі мылтықтың көтерілуін азайту және тік жатқан күйде ату кезінде шаңның көтерілуін болдырмау үшін жабылды. Осы себептерге байланысты АҚШ әскері бұл тұмсық құрылғысын компенсатор деп атады, бірақ ол көбінесе "GI", "A2" немесе "Birdcage" тұмсық құрылғысы ретінде танымал. Стандартты AR15 тұмсық құрылғысы 22 мм мылтық гранаталарын атуға арналған STANAG өлшемдік талаптарына сәйкес келеді.

Журналдар

Colt AR 15 20 немесе 30 оқ сақтайтын, қатар тізілген, алынып тағылатын қорапша журналдарын пайдаланады. Заңдық шектеулерге бағыну үшін, аң ауруға, орындықтан атуға немесе үлкен журнал қолдануға қолайсыз болған жағдайларда 5 немесе 10 оқ сақтайтын журналдар да қолжетімді.

Әскери нұсқалармен салыстыру

Азаматтық жартылай автоматты мылтықтар мен әскери үлгілердің басты айырмашылығы – таңдамалы ату режимі. Әскери мылтықтар жартылай автоматты және толық автоматты немесе кезекпен ату (бір ретте үш оқ ату) режимдерімен жасалған, триггерге басқанда мылтық тізбектей үш оқ атып шығарады. Жартылай автоматты және таңдамалы ату режиміндегі мылтықтардың көптеген бөліктері – дүкендер, көзделгілер, жоғарғы қабылдағыш, ұңғылар және керек-жарақтар – бір-бірімен алмастырылатын. Әскери M4 карабині әдетте ұңғыны пайдаланады. Азаматтық мылтықтардың ұңғылары Ұлттық қару заңнамасына сәйкес келу үшін 16 дюйм не одан ұзын болады. Азаматтық жартылай автоматты AR 15 мылтығын таңдамалы ату жүйесіне оңай түрлендіруге жол бермеу үшін Colt бірнеше ерекшеліктерді өзгертті. Өзгертілген бөліктерге төменгі қабылдағыш, оқ тасушы, балға, ілмек, ажыратқыш және қауіпсіздік/режим таңдағышы кіреді. Жартылай автоматты оқ тасушыда автоматты құлыппен байланыстың алдын алу үшін ұзартылған жеңілдету ойығы бар. Массасы азайғандықтан, серіппе ауырлатылған. Таңдамалы ату режиміндегі балғада қосымша тірек бар, ол автоматты ату таңдалғанда, оқ тасушы толыққанша орналасқанға дейін автоматты құлыпты ұстап тұрады. Таңдамалы ату жүйесінің бөліктерін жартылай автоматты мылтықта пайдалану таңдамалы ату режимін қосуға мүмкіндік бермейді. Colt жобалағандай, төменгі қабылдағыштағы жартылай автоматты ілмек пен балғаны ұстап тұратын штырғылар, жартылай автоматты және таңдамалы ату жүйесінің бөліктерін алмастырудың алдын алу үшін әскери мылтықтардағы штырғылардан ірілеу.

AR-15 стилідегі мылтық

1977 жылы Colt патентінің мерзімі біткеннен кейін, басқа өндірушілер Colt AR 15 дизайнын көшіре бастады. "AR 15" термині Colt-тің тіркелген тауар таңбасы болып табылады және ол тек жартылай автоматты мылтықтар қатарына сілтеме жасау үшін қолданылады. Басқа өндірушілер AR 15 мылтықтарын басқа атаулармен сатты, олар көбінесе AR 15 деп аталады, сондай-ақ AR 15 дизайнына негізделмеген мылтықтар мен карабиндер де осылай аталады. AR 15 үлгісіндегі мылтықтар көптеген өндірушілерден кең конфигурациялар мен калибрлерде қол жетімді. Бұл конфигурациялар 20 дюймдік стволдары бар стандартты толық өлшемді мылтықтардан бастап, 16 дюймдік стволдары, реттелетін жиектері және оптикалық көзделгіштері бар қысқа карабинге дейін, ал 24 дюймдік стволдары, екіаяқты тұғындары және жоғары қуатты оптикалық көзделгіштері бар ұзақ қашықтыққа арналған нысаналық мылтықтарға дейін жетеді. Бұл мылтықтар AR 15 мылтықтарындағы стандартты тікелей газ жүйесінен айырмалы, қысқа икемді газ поршень жүйесімен де жабдылуы мүмкін. Калибрлерге мысалы, 5.56×45 мм НАТО, 5.7×28 мм, 6.8 мм Remington SPC, .300 Blackout, 9×19 мм Parabellum және .458 SOCOM кіреді.

Заңдық

Colt AR 15 атымен Калифорнияда тыйым салынған, сонымен қатар Kasler v. Lockyer шабуыл қарулары тізімінде AR және AK стиліндегі қосымша атыс қаруларының тізімі бар. Бұл тізім Colt AR 15, сондай-ақ Armalite AR 15, Bushmaster XM 15, DPMS Panther және көптеген басқа да AR үлгідегі мылтықтарды шабуыл қарулары деп санайды, демек Калифорния штатында оларды иелену/қарауына ие болу заңсыз. 1990 жылы Нью-Джерси штаты өз шабуыл қаруына тыйым салу заңын қабылдады, бұл Калифорниядан кейін атыс қаруына тыйым салған екінші штат болды. Нью-Джерси штатының тыйым салуы функционалдық немесе сыртқы түрі жағынан ұқсас кез келген атыс қаруын, сондай-ақ эстетикалық жағынан ұқсас көптеген ойыншықтар мен имитацияларды да қамтыды. 2023 жылғы наурыз айының мәліметі бойынша бұл заң әлі де күшінде (уақыт өте келе тыйым салуға қосымшалар енгізілді). Коннектикут штаты 1993 жылы алғашқы шабуыл қаруына тыйым салу заңын қабылдады, бұл атыс қаруына тыйым салған үшінші штат болды. 1994 жылғы 25 тамызда Конгресс Федералды шабуыл қаруларына тыйым салу заңын қабылдады, ол бұрынғы үш штат деңгейіндегі тыйым салу заңдарының шектеуші аспектілерін көбінесе қайталайды. Бұл Colt AR 15-ті қоса алғанда, көптеген атыс қаруларына 10 жылдық тыйым салу болды. Тыйым салудың күшін жою туралы шарттарына сәйкес (тыйымды жаңару үшін қылмыс деңгейіне оң әсерін растайтын жеткілікті дәлелдер қажет болды), тыйым салу 2004 жылғы 13 қыркүйекте аяқталды. Аталған федералды тыйым күшінде болған кезде, төрт штат өздерінің шабуыл қаруларына тыйым салу заңдарын қабылдады (Мэриленд штаты да олардың қатарында болды). Бір штат бұл заңды федералды тыйым күшін жойғаннан кейін қабылдады. Екі штат атыс қаруына нақты тыйым салмай, меншік құқығына шектеулер енгізді. Вашингтон, округ Колумбияда да Colt AR 15 атыс қаруына ие болуға және оны қару ретінде ұстауға тыйым салынған.