Кіріспе

Француздық бульпап шабуыл мылтығы
шабуыл мылтығы

FAMAS (французша: Fusil d'Assaut de la Manufacture d'Armes de Saint Étienne, сөз созбен аударғанда "Saint Étienne қару фабрикасы шабуыл мылтығы") – 1978 жылы MAS компаниясы Францияда жобалаған және өндірген бульпап шабуыл мылтығы. Француз әскерлері оны ерекше пішініне байланысты Le Clairon (Бұрғы) деп атайды. FAMAS минутына 900–1100 оқ ату жылдамдығымен танымал.

Тарих

Алғашқы француздық бульпап мылтықтары 1946 және 1950 жылдар аралығында AME (Atelier Mécanique de Mulhouse) және MAS-та әзірленді, .30 US Carbine, 7.92×33mm Kurz, 7.65×38mm (Cartoucherie de Valence өндірген) және басқа да аралық калибрлермен сынақтар жүргізілді. Франция сол кезде Бірінші Индокитай соғысына қатысқандықтан және НАТО-ға екінші ең көп үлес қосушы ел болғандықтан, жаңа қару түрлерін зерттеуге арналған бюджет шектеулі болды және қолданыстағы қаруды жаңғырту және өндіруге басымдық берілді. Дегенмен, 1952 және 1962 жылдар аралығында шамамен қырық түрлі 7.62×51mm НАТО калибрлі мылтық прототипі жасалды, олардың ең танымалдары FA MAS Type 62 болды. Алайда, АҚШ-тың M16 мылтығын және 5.56×45mm патронын қабылдауы француздарды тәсілдерін қайта қарастыруға мәжбүр етті, сондықтан Type 62 қабылданылмады. 1960 жылдары MAS лицензия бойынша Heckler & Koch G3 ұрыс мылтығын, содан кейін Heckler & Koch HK33 шабуыл мылтығын уақытша алмастыру ретінде өндіруді бастады. Сонымен қатар, француздар 5.56 мм автоматты мылтықты жасау идеясын қабылдады. Алайда, неміс жасаған HK33-ті қабылдау француз жоғары командасының көптеген мүшелері үшін қанағаттандырмас болды. Генерал Марсель Бижард шетелдік қаруға тәуелді болуға қарсы болды; Сент-Этьен қару-жарақ фабрикасына барған кезде инженерлерден француздық 5.56 мм автоматты мылтықты жасауды сұрады, нәтижесінде FAMAS құрылып, қабылданылды. FAMAS жобасы 1967 жылы генерал Пол Теллие (1919-2014) басшылығымен басталды және алғашқы прототип 1971 жылы аяқталды, ал француз әскерилері мылтықты 1972 жылы бағалауды бастады. Ресми деректер бойынша, операциялық жағдайларда қарудың жауынгерлік ортада сенімді және тұрақты екені дәлелденді. Француз тілінде сөйлейтін әскерлер оның пішініне байланысты FAMAS-ты «le Clairon» («Бұрыш») деп лақаптайды. Сенегал және Біріккен Араб Әмірліктері Франциядан FAMAS F1 мылтықтарының шағын партиясын алды, бірақ олар оларды қашан алғанын білуге болмайды. Джибути бұл қаруды әскери және жандармерия күштерінде стандартты жаяу әскер қаруы ретінде пайдаланады. Филиппин де шектеулі мөлшерде алды және оны Филиппин Ұлттық Полициясының Арнайы Іс-қимыл күштері қолданады.

Ауыстыру

2017 жылы француз қарулы күштері FAMAS мылтығын Германияда жасалған HK416 пайдасына қолданудан шығара бастады. 2002 жылы Manufacture d'Armes de Saint Etienne (MAS) зауыты жабылғаннан кейін, енді отандық мылтықтар өндіріле алмады. 2002 жылы жасалған FAMAS мылтығының соңғы партиясы 2016 жылға дейін он жылдан астам қарқынды пайдаланылды. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, француз қарулы күштерінің арсеналында әлі де 400 000 FAMAS F1 және G2 мылтығы бар. Әскерилер FAMAS үшін арнайы болаттан жасалған патрондарды да шығаруды тоқтатты. 2016 жылдың тамызында Қорғаныс министрлігі FAMAS мылтығын ауыстыру үшін Heckler and Koch компаниясының HK416 мылтығын жаңа стандартты қызметтік мылтық ретінде таңдады. Француз келісімшарты бойынша, жаңа мылтық HK416F деп аталды, мұндағы "F" әрпі француздық нұсқаны білдіреді. Жыл сайын 16 000 мылтықтан сатып алынады, ал барлығы 90 000-ден 102 000-ға дейін жеткізіледі. Жаңа мылтықтар француз әскерінде кем дегенде 30 жыл қызмет етеді деп күтілуде. FAMAS мылтығы француз Ұлттық гвардиясына және ішкі полиция бөлімшелеріне беріледі, сондай-ақ 2028 жылға дейін резервтік және жауынгерлік емес бөлімдерде қолданыла береді, одан кейін HK416 мылтығымен FAMAS мылтығының қолданудан толық шығарылуы жүзеге асырылады.

Іс-қимыл

FAMAS – бұл bullpup тақымып атқыш мылтығы, онда оқтардың берілуі триггердің (басқыштын) артында жүзеге асырылады. Мылтықтың қабылдағыш корпусы арнайы болат қорытпасынан жасалған, ал мылтық бөліктері шыны талшықтан жасалған. Мылтық рычагпен кешіктірілген кері соққы механизмін қолданады, бұл механизм француздық AA 52 пулеметінің прототиптерінде де қолданылған, ол Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар арасындағы Армия техникалық бөлімінің сынақтары барысында жасалған.

Эргономиялық

Атыс режимі триггер қауіпсіздігіндегі селектор арқылы басқарылады, үш жағдай бар: қауіпсіз (орталық жағдай), жеке ату (оңға қарай) және автоматты ату (солға қарай). Автоматты ату үш оқтың сериясы (рафаль) немесе толық автоматты болып келе алады; бұл корпустың астында және дүңгіршектің артында орналасқан тағы бір селектормен анықталады. FAMAS G2 салмағы… G1 және G2 үлкен, қолғап киген кезде триггерге оңай қол жеткізуге мүмкіндік беретін, Steyr AUG сияқты ұстауға ыңғайлы триггер қауіпсіздігіне ие. FAMAS F1 және G2 модельдерінің екеуінде де жоғарғы қол сақшысына бекітілген екіаяқты тірек бар. FAMAS G2 және кейбір F1 модельдері "әмбебап қол сақшысымен" жабдықталған, ол стандартты НАТО аксессуарлық рельсін қамтиды, бұл түрлі оптикалық көздеу құралдарын, әсіресе қызыл нүктелі көздеуіштер мен түнгі көру құрылғыларын орнатуға мүмкіндік береді.

Қару-жарақ

FAMAS кешіктірілген кері соққы операциялық жүйесін қолданады, ол француз стандартындағы болаттан жасалған корпусты 5.56×45 мм оқ-дәрімен ең жақсы жұмыс істейді. Басқа әскерлер қолданатын стандартты мыс корпусты 5.56×45 мм НАТО оқ-дәрісін пайдалану FAMAS-та оқ шығару кезінде қысымның артуына және корпустың жарылуына әкелуі мүмкін, бұл ауыр бұзушылықтарға соқтыруы мүмкін. Дұрыс жасалмаған оқ-дәрілерді қолдану FAMAS-тан атылған әр миллион оққа шамамен екі шағын жарақатқа себеп болады. FAMAS G2 M16 үлгісіндегі, НАТО стандартына сәйкес 30 оқты STANAG дүңгіршіктерін пайдаланады. FAMAS F1-дегі француз болат корпусты оқ-дәріге арналған кешіктірілген кері соққы механизмі 5.56×45 мм НАТО оқ-дәрісін сенімді пайдалану үшін сәл өңделіп жасалған. FAMAS G2 G1 үлгісінен алынған бірнеше жаңартуларды да қамтиды, мысалы, кеңейтілген доңғалақ сақшысы және пластиктен емес, нығайтылған шыны талшықтан жасалған қол сақшылары, сондай-ақ стандартты мыс корпусты оқ-дәрілерді де, француздық болат корпусты оқ-дәрілерді де қабылдау мүмкіндігі. Француз теңіз күштері 1995 жылы FAMAS G2 сатып алып, оны өздерінің Fusiliers Marins және Commandos Marine бөлімдеріне берді. Дегенмен, француз армиясы G2 сатып алудан бас тартып, FAMAS F1-ді өзінің негізгі мылтығы ретінде пайдалануды жөн көрді.

FAMAS жаяу әскері

FAMAS Infantry – FAMAS F1 мылтығының жетілдірілген нұсқасы, ол қолды қорғаудың үстіңгі бөлігіне қосымша рельс орнату арқылы жасалған. Бұл, ең алдымен, рефлекстік көздегіштерді немесе 4×26.4 SCROME J4 телескопиялық көздегішті орнатуға мүмкіндік береді.

FAMAS Valorisé

FAMAS F1, оның тасымалдау тұтқасы FAMAS Félin үшін жаңа нұсқамен ауыстырылған, төмендетілген және бастапқыда 2 Пикатини рельсімен жабдықталған. Бұған қоса, екі аяқтың қосылысы шамамен он сантиметрге артқа жылжытылды және әрбір аяқ алға қарай 2 нүктеде иілген, соның салдарынан бүктелген кезде бос гильзалардың шығарылуына кедергі келтірмейді.

FAMAS Командасы

FAMAS Commando – халықаралық экспортқа арналған FAMAS G2-нің қысқа ұңғылы нұсқасы болды, ені 285 мм (11.2 дюйм) құрайды, бірақ интеграцияланған екіаяқтысы болмады. Қару прототиптері әртүрлі, әртүрлі атуға арналған көздері мен эргономикалық ерекшеліктері бар. FAMAS халықаралық деңгейде қызығушылық тудырмады және Командоның бастапқы прототиптері ғана Франция Ішкі істер министрлігінде сақтаулы.

MAS .223

1980 жылдардың соңында Century Arms компаниясы АҚШ-қа өте аз мөлшерде жартылай автоматты FAMAS мылтықтарын импорттады. Сату нашар болғандықтан, өндіріс және импорт тоқтатылды, соның салдарынан қазіргі бар мылтықтар өте сирек кездеседі және құны 25 000 долларға жетеді, ал нарықта ең бір қосалқы бөлшек те табылмайды.