Кеңес Одағының хоккей құрамасы тарихы

Кіріспе

Кеңес Одағының бұрынғы ерлер ұлттық хоккей құрамасы – Кеңес Одағын ұсынған ерлер хоккей құрамасы. 1954 жылдан бастап команда жыл сайын Мұз Хоккейі Әлем Чемпионатында немесе Олимпиадалық хоккей турнирінде кем дегенде бір медаль жеңіп алды. 1991 жылы таратылғаннан кейін, Кеңес құрамасы 1992 жылғы Қысқы Олимпиадада ТМД құрамасы (Біртұтас команданың бөлігі) ретінде бақ сынасты. Олимпиададан кейін ТМД құрамасы таратылып, 1992 жылғы Әлем Чемпионатында оның орнын Ресей құрамасы басты. Басқа бұрынғы Кеңес Республикалары (Беларусь, Эстония, Қазақстан, Латвия, Литва және Украина) сол жылдың соңында өз ұлттық құрамаларын құрды. Халықаралық Хоккей Федерациясы (IIHF) Ресейдің Мұз Хоккей Федерациясын Кеңес Одағының хоккей федерациясының мұрагері деп мойындады және оның рейтингін Ресейге берді. Басқа ұлттық хоккей құрамалары жаңа құрамалар деп есептелді және C тобында өнер көрсетуге жіберілді.

IIHF 100 жылдық мерекелік жұлдыздар командасына алты ойыншыдан тұратын команданың төрт совет-ресейлік ойыншысы енді: қақпашы Владислав Третьяк, қорғаушы Вячеслав Фетисов және шабуылшылар Валерий Харламов және Сергей Макаров. Олар 1970-ші және 1980-ші жылдарда Кеңес құрамаларында ойнаған және 2008 жылы осы командаға іліккен.

Тарих

Мұз үстіндегі хоккей 1940-шы жылдарға дейін Кеңес Одағында толыққанды енгізілмеген еді, бірақ үлкен мұз алаңында ойналатын, оған ұқсас ойын елде бұрыннан танымал болды. 1945 жылы «Динамо» (Мәскеу) футбол клубы Ұлыбританияға гастрольдік сапар жасағанда кеңес шенеуніктері алғаш рет шайбалы хоккей бағдарламасын құру туралы ойлады. Олар Лондонда бірнеше көрсету матчтарын тамашалады, ал кейін Ұлттық хоккей лигасының президенті Кларенс Кэмпбелл: «Осы кезде ресейліктер өздерінің хоккей командасын құру идеясын алды. Ресейлік футболшылар футболға қарағанда канадалықтардың хоккей ойнағанын көруге көбірек қызығушылық танытты» деді. 1946 жылы КСРО чемпионаты құрылды, ал жақын арада ұлттық команда құрылып, 1948 жылы ЛТК «Прага» командасына қарсы көрсету матчтары сериясында алғашқы ойындарын өткізді. Кеңес одағы 1953 жылғы әлем чемпионатына команда жіберуді жоспарлаған, бірақ жұлдыз ойыншыларының бірі Всеволод Бобровтың жарақат алғандықтан, шенеуніктер қатысудан бас тартты. Олар 1954 жылы әлем чемпионатында дебют жасады. Хоккей әлемінде көп танылмаған бұл команда финалда Канаданы жеңіп, алтын медальді жеңіп алды. Кеңес одағы 1957 жылы Канадада алғашқы көрсету турнесін өткізді, бұл елдер арасындағы бәсекелестікті күшейтті. 1950-ші жылдардың қалған бөлігінде әлем чемпионатының күміс жүлдесін көбінесе Канада мен КСРО командалары сарапқа салды. Бұл 1960-шы жылдардың басында өзгерді. Канада 1961 жылы алтын медальді жеңіп алды, ал 1962 жылғы турнирге саяси мәселелерге байланысты қатыспағаннан кейін кеңес одағы 1972 жылға дейін жыл сайын алтын медальді жеңіп алды. 1976 жылғы әлем чемпионатында олар ең үлкен жеңіліске ұшырады; қонаққа шақырылған Польшаға қарсы алғашқы матчта кеңес одағы 6:4 есебімен жеңілді. 1972 жылы кеңес одағы Канадамен көрсету сериясында ойнады, онда кеңес ұлттық құрамасы алғаш рет Ұлттық хоккей лигасының (НХЛ) ойыншыларынан құралған командамен кездесті. Олимпиада мен әлем чемпионаты кәсіби хоккейшілерге қатысуға рұқсат бермеді, сондықтан Канаданың ең үздік ойыншылары кеңес одағына қарсы жарыса алмады, және осыған наразылық білдіріп, Канада 1970 жылы халықаралық хоккейден шығып кетті. Бұл серия, «Summit Series» деп белгілі болды, НХЛ ойыншыларының қалай ойнайтынын көруге мүмкіндік берді. Сегіз ойында (төрт Канадада, төрт КСРО-да) командалар шамалас болды, ал сегізінші ойынның соңғы 34 секундына дейін Канада серияны 4:3 есебімен, бір теңдікпен жеңді. 1980 жылғы қысқы Олимпиадада кеңес одағы да ең елеулі жеңіліске ұшырады. Медальдық раундта АҚШ-пен ойнаған кеңес одағы 4:3 есебімен жеңілді. Кейін «Мұздағы ғажайып» деп аталған бұл матчтың ерекшелігі - әлемдегі ең үздік халықаралық команда деп танылған кеңес одағына қарсы американдық команданың құрамында көбінесе университет деңгейіндегі ойыншылар болды. Американдықтар турнирде алтын медальді жеңіп алды, ал кеңес одағы күміс медальмен аяқтады, бұл 1956 жылғы Олимпиададан бері алтын медальді жеңе алмағанынан бері екінші рет болды. 1980-ші жылдардағы кеңес одағындағы реформалар ұлттық командаға кері әсер етті. Өздеріне жасалатын қатыгездікке қарсы сөйлеуден қорықпайтын Вячеслав Фетисов және Игорь Ларионов сияқты ойыншылар жаттықтырушысы Виктор Тихоновтың басқару стилін ашық сынады, оның ішінде жыл бойы әскери стильдегі казармаларда оқшаулануды қамтыды. Олар сонымен қатар Солтүстік Америкаға көшіп, НХЛ-де ойнау мүмкіндігін іздеді, бірақ билік бұған рұқсат беруге қарсы болды. Бұл мәселе бойынша НХЛ-мен келіссөздер 1980-ші жылдардың соңында басталды, ал 1989 жылы бірнеше ойыншыларға, соның ішінде Фетисов пен Ларионовқа кеңес одағынан шығып, НХЛ командаларына қосылуға рұқсат етілді. Юрий Королев 1964 жылдан 1992 жылға дейін ерлер құрамасының ғылыми-зерттеу тобының басшысы болды және команданың 17 рет шайбалы хоккейден әлем чемпионатында және 7 рет қысқы Олимпиада ойындарында алтын медаль жеңіп алуына үлкен үлес қосты. Кеңес журналисі Всеволод Кукушкин ұлттық командамен репортер және ағылшын тілінен орыс тіліне аудармашы ретінде саяхаттады. Ол команданың киім ауыстыратын бөлмесіне кіре алды және ойыншылармен тікелей сөйлесуге және олардың күнделікті өмірінің бір бөлігі болуға мүмкіндік алды. 2016 жылы жарық көрген «Қызыл машина» атты кітабында Кукушкин 1983 жылғы Супер серияда Миннеаполис газетінің «Қызыл машина бізге шабуыл жасады» деген тақырыбында кеңес ұлттық құрамасының лақап аты қолданыла бастағанын хабарлады.

Ice hockey was not properly introduced into the Soviet Union until the 1940s, though bandy, a similar game played on a larger ice field, had long been popular in the country. It was during a tour of FC Dynamo Moscow of the United Kingdom in 1945 that Soviet officials first got the idea of establishing an ice hockey program. They watched several exhibition matches in London, and National Hockey League President Clarence Campbell would later say that "This was the time when the Russians got the idea for their hockey team. The Russian soccer players were more interested in watching Canadian players play hockey than in soccer." The Soviet Championship League was established in 1946, and the national team was formed shortly after, playing their first matches in a series of exhibitions against LTC Praha in 1948. The Soviets planned to send a team to the 1953 World Championships, but due to an injury to Vsevolod Bobrov, one of their star players, officials decided against going. They would make their debut at the 1954 World Championships instead. Largely unknown to the larger hockey world, the team surprised many by winning the gold medal, defeating Canada in the final game. The Soviets played their first exhibition tour in Canada in 1957, which perpetuated a rivalry between the countries. Throughout the rest of the 1950s the World Championships were largely contested between Canada and the Soviet Union. That changed in the early 1960s. Canada won the gold in 1961, and after missing the 1962 tournament due to political issues, the Soviets would win the gold medal every year until 1972. They faced perhaps their greatest upset at the 1976 World Championships; in their opening match against host Poland, the Soviets were defeated 6–4. In 1972 the Soviets played Canada in an exhibition series that saw the Soviet national team play a team composed of National Hockey League (NHL) players for the first time. Both the Olympics and World Championships did not allow professionals, so the best Canadian players were never able to compete against the Soviets, and in protest at this Canada had left international hockey in 1970. This series, known as the Summit Series, was a chance to see how the NHL players would fare. In eight games (four in Canada, four in the USSR), the teams were close, and it took until the final 34 seconds of the eighth game for Canada to win the series, four games to three, with one tie. At the 1980 Winter Olympics, the Soviets also had one of their most notable losses. Playing the United States in the medal round, the Soviets lost 4–3. This match, later dubbed the Miracle on Ice, was notable because it had the Soviets, recognized as the top international team in the world, against an American team composed largely of university level players. The Americans would go on to win the gold medal in the tournament, while the Soviets finished with the silver, only the second time they failed to win gold at the Olympics since their debut in 1956. The reforms of the 1980s in the Soviet Union had a detrimental effect on the national team. No longer afraid to speak out against their treatment, players like Viacheslav Fetisov and Igor Larionov openly critiqued the management style of their coach, Viktor Tikhonov, which included being secluded in a military style barracks for eleven months of the year. They also sought the chance to move to North America and play in the NHL, though the authorities were reluctant to allow this. Negotiations with the NHL began in the late 1980s over this, and in 1989 several players, including both Fetisov and Larionov, were permitted to leave the Soviet Union and join NHL teams. Yuri Korolev was head of the research group for the national men's team from 1964 to 1992, and contributed to the team winning seventeen Ice Hockey World Championships and seven Winter Olympic Games gold medals. Soviet journalist Vsevolod Kukushkin traveled with the national team as both a reporter and an English to Russian translator. He had access to the team's locker room and the opportunity to speak directly with the players and be part of their daily life. In his 2016 book The Red Machine, Kukushkin reported that the nickname for the Soviet national team came into usage during the 1983 Super Series, when a headline in a Minneapolis newspaper headline read "The Red Machine rolled down on us".

Ойыншылардың әуесқойлық мәртебесі

1977 жылға дейін кәсіби хоккейшілер әлем чемпионатына қатыса алмайтын, ал 1988 жылға дейін қысқы Олимпиада ойындарына жол алмайтын. Дегенмен, кеңестік команда әуесқой ойыншылардан тұрды, олар негізінен толық уақытты спортшылар болып, компанияның (ұшақ құрастыру, тамақ өнеркәсібі, трактор жасау) немесе ұйымның (КГБ, Қызыл Армия, Кеңес Әуе күштері) штатты қызметкерлері ретінде жұмысқа алынды. Бұл компаниялар мен ұйымдар өздерінің қызметкерлері үшін сағаттан тыс әлеуметтік спорттық қоғамдық хоккей командасын демеледі, осылайша олардың әуесқой статусын сақтап отырды. 1970 жылдары Канада сияқты бірнеше ұлттық хоккей федерациялары Шығыс блогы командаларының ойыншыларына әуесқой мәртебе беруге наразылық білдіріп, тіпті 1972 және 1976 жылғы қысқы Олимпиадалардан бас тартты.