Кіріспе

Слиппен жабылған қыш ыдыстар – қыш ыдыстар, олардың негізгі әшекейлеу процесі слиптің қолданылуымен сипатталады. Слип, өртеу алдында, былғары тәрізді (жартылай қатайған) қыш денесінің бетіне батыру, бояу немесе шашырату арқылы жағылады. Слип – бұл қыш денесінің сулы ерітіндісі, ол түрлі қыштар мен кварц, фельдшпат және слюда сияқты басқа минералдардың қоспасынан тұрады. Слип дымқыл немесе былғары тәрізді қыш денесінің бетіне әртүрлі техникалар арқылы жағылады, оның ішінде батыру, бояу, құбыр арқылы сығу немесе шашырату бар. Слиппен жабылған ыдыстар – бұл шынылау немесе әшекейлеу үшін слип қолданылған қыш ыдыстар. Слип – сұйық қыш немесе қыш қоспасы, су мен қыш арақатынасы белгіленбеген, ол қыш ыдыстарды қалыпқа құю арқылы біріктіруге, шынылауға немесе бояу немесе батыру арқылы әшекейлеуге қолданылады. Басты техникаларға слиппен бояу кіреді, онда слип бояу сияқты қолданылып, щеткалар немесе басқа құралдармен сурет салынады, сондай-ақ слипті сызу, онда слип, әдетте қою консистенцияда, денеге тамшылатылады, құбыр арқылы сығылады немесе сызылады, көбінесе тортты безендіруге қолданылатын құбырлы қап сияқты құрылғыдан. Француз тілінде слиптің атауы – барботин, және бұл термин екі техниканы да білдіруі мүмкін, бірақ көбінесе әртүрлі кезеңдерде қолданылады. Көбінесе, слиптен ою-өрнек немесе суреттер жасалған қыш ыдыстар ғана слиппен жабылған ыдыстар деп аталады, ал жай ғана слип бүкіл бетке жағылған көптеген түрлерінен (мысалы, ежелгі Рим қыш ыдыстарының көптеген сапалы түрлері, мысалы, Африканың қызыл слиппен жабылған ыдыстары – ескерту: "слиппен жабылған ыдыстар", емес "слип ыдыстар") ерекшеленеді. Әшекейлік слип астыңғы қыштан өзге түспен немесе басқа әшекейлік қасиеттермен ерекшеленуі мүмкін. Түрлі түсті слиптерді қабаттап жағу арқылы боялған керамиканың әсерін тудыруға болады, мысалы, ежелгі грек керамикасының қара силуэтті немесе қызыл силуэтті стильдерінде. Слиппен әшекейлеу – бұл қытай керамикасындағы ежелгі техника, ол 4000 жылдан астам бұрын бүкіл ыдыстарды жабу үшін қолданылған.

Тарих

Көптеген тарихи және тарихи алдындағы мәдениеттер, әсіресе ерте кезеңдерде, өз бұйымдарын безендіру үшін негізгі материал ретінде сырды (slip) пайдаланған. Бұларға Таяу Шығыстың тарихи алдындағы мәдениеттері, кейінірек ислам керамикасы, Африканың көптеген аймақтарындағы мәдениеттер, Америкадағы қыш жасау мәдениеттерінің көпшілігі, ерте жапон (кейінірек Онта керамикасы) және корей керамикасы жатады. Микендік қыш ыдыстардың көп бөлігі, ежелгі грек және ежелгі рим керамикасы сырды қолданған, сондай-ақ Еуропаның көптеген аймақтарындағы, өнеркәсіпке дейінгі қыш құмырашылар да, әсіресе Стаффордширдегі Томас Тофт сияқты шеберлер. Кейінірек қыш құмырашылар көбінесе сырды керамикалық глазурьдермен және пигменттермен біріктірді немесе алмастырды, олар берік жабын мен кең түс спектрін ұсынды. Бірақ түрлі сырлы техникалар 19-шы ғасырдан бастап студиялық керамика қозғалыстарының әртүрлі өкілдерімен қайта жаңғыртылды. Англияда Бернард Лич, ал Америкада Мэри Луиза Маклафлин осы жаңғырулардың алға қойғандары болды.

Техникалар

Ақ немесе түсті шликермен қаптау (кейде американдық ағылшын тілінде француз тілінен алынған энгоб деп аталады) бұйымның бүкіл бетіне немесе тек бір бөлігіне, мысалы, кесе немесе құмыраның сыртына немесе ішіне жағылуы мүмкін, осылайша оның сыртқы түрін жақсартуға, кедір-бүдыр бетін тегістеуге, нашар түсті жасыруға немесе сәндік эффект беруге болады. Шликерді бояу техникасымен, жеке-жеке немесе бірнеше қабатта және түрлі түстерде қолдануға болады. Сграффито (немесе "сграффиато") – түрлі түсті шликердің қабатын сызып, астындағы басқа түсті немесе негізгі қыш денесін ашу. Қыш әлі күйдірілмеген кезде бірнеше қабат шликер және/немесе сграффито жасауға болады. Екінші түсті шликерді жағар алдында және сызып немесе кесіп безендіруден бұрын бір түсті шликерді жағуға болады. Бұл негізгі қыш денесі қажетті түске немесе текстураға ие болмаған жағдайда ерекше пайдалы. Қытай қыш ыдыстары да үлгілер, бейнелер немесе каллиграфиялық жазулар жасау үшін, жартылай кепкен шликердің бөлігін кесіп, астындағы төменгі қабатты шликерді немесе контрастты түсті негізгі қыш денесін ашу техникасын қолданды. Соңғысы "кесілген глазурь" техникасы деп аталады. Шликерленген ыдыстардың беткі көрінісін өзгерту үшін оларды оюлап немесе жылтырату арқылы өңдеуге болады. Арнайы шликер рецепттері бірыңғай қышқа жағылып, содан кейін қайта күйдіріледі.

Мысалдар

Слиперлік керамиканың мысалы – Егін жинау ыдысы.