Кіріспе

Lepra (Leprosy Relief Association) – 1924 жылы құрылған, Ұлыбританияда тіркелген халықаралық қайырымдылық ұйымы. Ұйымның мақсаты – жалбары ауруымен ауыратын адамдарды анықтау, емдеу және оңалту. Қазіргі таңда Lepra Үндістан, Бангладеш және Зимбабведе жұмыс істейді. Lepra Халықаралық жалбарыға қарсы қауымдастықтар федерациясының (ILEP) мүшесі болып табылады, бұл федерация жалбарыдан құтырылған әлемді құруға бағытталған халықаралық үкіметтік емес ұйымдарды біріктіреді. Сондай-ақ, Lepra Ұлыбританияның Тропикалық есірткіш ауруларға қарсы коалициясының құрамында, ол тропикалық есірткіш ауруларды бақылау бойынша зерттеулер мен іс-шараларды жүзеге асыратын Ұлыбритания ұйымдарының арасындағы ынтымақтастыққа негізделген. Lepra-ның серіктестеріне LEPRA India, Лондондық гигиена және тропикалық медицина мектебі, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы, BIG Lottery Fund және көптеген корпоративтік серіктестер кіреді.

Тарих

1923 жылы бұрынғы Үндістан медицина қызметінің генерал-майоры сэр Леонард Роджерс, пастор Фрэнк Олдривпен бірлесіп жаңа қауымдастық құруға келісті. Сэр Леонард Роджерс бірнеше жыл бойы хаулмогра майы негізіндегі жалқау ауруына (алапеске) ем іздеп, жақсы нәтижелерге қол жеткізген. 1923 жылғы 12 шілдеде Британ империясының жалқау ауруына (алапеске) қарсы көмек көрсету қауымдастығы (БЭЛРА) Индия кеңсесінде виконт Челмсфорд төрағалығымен өткен отырыста құрылды.

Белра (1924-1964)

1924 жылғы 31 қаңтарда Роджерс пен Олдрив, Калькутталық бизнесмен және меценат сер Фрэнк Картердің қаржылық көмегімен Британ империясының мәйектің алдын алу қауымдастығын (BELRA) ресми түрде құрды. Қауымдастықты Уэльс ханзадасы (кейіннен VIII Эдуард патша) Лондонның The Mansion House-та ашты. Қауымдастық өзінің мақсатын «Империяны мәйектен құтқару» деп белгіледі. Ол медициналық ұйым ретінде құрылды, дәстүрлі (міндетті) оқшаулау әдісінің орнына амбулаториялық жұмысты дамытты. Роджерс өзінің тәжірибесіне сүйене отырып, мәйектің ең ерте сатысында емдеудің маңызды екенін және оқшаулау жүйесі адамдардың ауруды мүмкіндігінше жасыруына себеп болатынын сенді. VI Эдуард патша алғашқы қамқоршы болды. Лепра 1924 жылы құрылды, ол кезде ұйымды ерекшелендірген екі принципке негізделді. Біріншіден, ол мәйектің ырым-жырым мен мифтерге оранып, зардап шеккендерге деген жағдайды нашарлататынын мойындады. Лепра «дәлелдерге негізделген» саясат пен тәжірибе арқылы осы мәселелерді шешуге тырысты. Екіншіден, Лепра барлық діндер мен нанымдарға ашық, ешқайсысын жоғары қоймайтын зайырлы қайырымдылық ұйымы ретінде құрылды. 1929 жылы доктор Роберт Кокрейн Олдривтің орнын басып, BELRA-ның медициналық және бас хатшысы болды. 1931 жылы Манила қаласында өткен Халықаралық мәйектің алдын алу конгресінде BELRA «алғашқы мәйектің алдын алу ұйымы» деп танылды. 1935 жылы BELRA мәйектің ауруханаларында емделіп жатқан балаларға емдеу үшін қаражат жинау мақсатында Бала асырап алу схемасын іске қосты. Бала пациенттер Ұлыбританиялық демеушілермен байланыстырылды. 1947 жылы патшалық отбасы BELRA-ның Бала асырап алу схемасы арқылы бала асырап алды. 1945 жылы BELRA мәйекті емдеу үшін Дапсонды әдістемелік түрде сынап, оның әсерін тіркеген алғашқы ұйымдардың бірі болды. 1951 жылы доктор Роберт Кокрейн Ұлыбритания Денсаулық сақтау министрлігінің мәйект жөніндегі кеңесшісі болды. 1952 жылы Королева BELRA-ның қамқоршысы атанды. 1953 жылы BELRA Шығыс Африкада мәйекті зерттеу орталығын құрды. Шығыс Африка мәйекті зерттеу орталығының орны Кениядағы Итезио мәйектің алдын алу орталығының аумағында таңдалды. 1959 жылы орталықтың атауы Алупе болып өзгертілді. Орталық қазір Жұқпалы және паразиттік ауруларды бақылау жөніндегі орталық (CIPDCR) деп аталады және Кения медициналық зерттеу институтының (KEMRI) 12 орталығының бірі болып табылады. 1957 жылғы жылдық жалпы жиналыста Британ империясының отарсыздандыру процесінен кейін қауымдастық өзінің атын Британдық мәйектің алдын алу қауымдастығына өзгертті, бірақ BELRA аббревиатурасын сақтап қалды. 1961 жылы BELRA клофазиминнің (B663) әзірленуіне көмектесті, ол бүгінгі күнге дейін көп бациллдік мәйекті емдеу үшін қолданылатын көп дәрілік терапияның құрамында бар. 1962 жылы BELRA-ның жұмысын насихаттау үшін жылдам көрме фургоны Ұлыбритания бойынша гастрольдік сапарға шықты.

LEPRA (1964-2013)

1964 жылы Ассоциация өз атын BELRA-дан LEPRA-ға өзгертті. 1965 жылы Малавидің жоғарғы комиссары және LEPRA президенті виконт Бойд Малавидегі жалпақ тері ауруын бақылау пилоттық жобасы туралы келісімді бекітті, ол кейін жұмысын бастады. 1974 жылы LEPRA штаб-пәтерін Лондоннан Колчестерге көшірді, кеңселері бүгінге дейін сол жерде орналасқан. 1975 жылы зерттеулер нәтижесінде LEPRA жалпақ тері ауруын емдеу үшін көп дәрілік терапияны қолданған алғашқы ұйымдардың бірі болды, бұл тиімділікті арттыру және дәріге қарсы тұруды азайтуға мүмкіндік берді. 1998 жылы LEPRA туберкулез және ЖИТС/АИДС-пен ауыратын адамдарға көмек көрсету жұмысын кеңейтті. 2000 жылы LEPRA Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымына, ILEP, эндемикалық елдердің үкіметтеріне және басқа да ірі ұйымдарға жалпақ тері ауруына қарсы глобалдық альянсқа қосылды. 2011 жылы Blue Peter денсаулық сақтау ғылыми-зерттеу орталығының зерттеуі ЖИТС-позитивті адамдарда туберкулезді ерте анықтау үшін жаңа биомаркерлерді анықтады. 2017 жылы Лепра мұражайының ресми ашылуын Сер Фрэнк Картердің шөбересі, Кейт Андерсон жасады, ол Лепраның негіс қалаушыларының бірі болған.

Ауырудың алдын алу

Lepra әр тоқсан сайын Leprosy Review, алапес туралы ағылшын тіліндегі ғылыми журнал жариялайды. Ашық қолжетімді академиялық журналға алапес ауруының барлық аспектілері бойынша түпнұсқалық мақалалар кіреді, оның медициналық, физикалық және әлеуметтік жақтарын зерттеуден бастап, алапеске қарсы күреске қатысты ақпаратқа дейін. Leprosy Review журналының алдында 1928 жылы Leprosy Notes деп аталған журнал жарық көрген. Оның алғашқы санында Ассоциацияның хатшысы Рев. Фрэнк Олдрив, "Британ империясындағы алапеспен күресетін мамандар осы жазбаларды пайдалы табады" деген үмітін білдіреді. Сондай-ақ, ол оқырмандарды "қолданылып жатқан түрлі емдердің нәтижелері туралы" қандай да бір жазбаларын жіберуге шақырады. Leprosy Notes журналының жалпы саны екі жыл ішінде жетіге жетеді. 2004 жылы Leprosy Review журналы Ғылыми ақпарат институтының үздік бес медицина журналының бірі деп танылды. 1928 және 1929 жылдардағы Leprosy Notes, сондай-ақ 1930 жылдан 2001 жылға дейінгі Leprosy Review журналының барлық саны Сан-Паулу қаласы Денсаулық сақтау министрлігінің Лауро де Соуза Лима институты мен Латын Америкасы және Кариб бассейнінің денсаулық сақтау ғылымдары ақпарат орталығы, сонымен қатар "Халықаралық алапес журналы" бірлесіп іске асырған "Толық мәтінді алапес жобасы" арқасында онлайн тегін қолжетімді.

Орналасқан жерлер

2019 жылға қарай Лепра Үндістанда (LEPRA қоғамы ретінде), Бангладеш және Зимбабведе жұмыс істейді. Лепраның халықаралық кеңсесі Англияның Колчестер қаласында орналасқан. Сонымен қатар, Лепра Бразилия, Кения, Малави, Нигерия, Сьерра-Леоне, Уганда және Занзибар сияқты көптеген басқа елдерде де жұмыс істеп келді.

Бангладеш

2000 жылы Бангладеш үкіметінің өтініші бойынша Лепра Сираджганж және Пабна аудандарындағы мәйектің таралуын бақылау жұмыстарын өз мойнына алды. Лепра мен LEPRA қоғамы басқару және институционалдық құрылымдар арқылы тығыз байланыста болып қала береді және бірыңғай консолидацияланған қайырымдылық ұйымы болып табылады. Лепра, LEPRA қоғамы арқылы, Үндістанның жеті штатында жұмыс істейді: Телангана, Андхра-Прадеш, Жаркханд, Одиша, Мадхья-Прадеш, Бихар және Дели. Лепраның Үндістандағы жобаларына кешенді жолдама орталықтары кіреді, онда ауылдық жерлердегі өзін-өзі қолдау топтары денсаулық сақтау білімі, мүгедектерге арналған арнайы аяқ киім, активті жағдайларды анықтау, тұрмысқа көмектесу, реакциялық емдеу және қолдау, психикалық денсаулық кеңес беру, денсаулық сақтау білімі, реконструктивтік хирургия және оқыту қамтылған. LEPRA Society of India 1989 жылғы 3 тамызда Хайдарабадта алғашқы отырысын өткізді. 1990 жылы LEPRA Үндістанның Одиша штатындағы Сонепур қаласында BOLEP жобасын бастады, ол кезде әлемде мәйектің таралуы ең жоғары болған. Ол жоғары сапалы зерттеулер мен клиникалық практиканың ерекше үйлесімін ұсынады. 2000 жылы LEPRA Үндістанда денсаулық сақтау жөніндегі ағарту машиналарына ие болды. Мәйектің жұқтырылуын анықтаудың тағы бір жолы – терідегі түйінден тері сынағын алу. Алайда, тері сынағы тек көптеген мәйектің таяқшалары болған жағдайда ғана оң нәтиже береді, яғни науқас ауыр жұқтырған. Мәйекті көп дәрілік терапия (MDT) арқылы емдеу жүргізіледі, яғни төмен жұқтырылу деңгейі ("азырақ таяқшалы") жағдайында алты ай бойы Дапсон мен Рифампициннің комбинациясы қолданылады. Жоғары жұқтырылу деңгейі ("көп таяқшалы") болған жағдайда, клофазимин MDT-ге қосылады және емдеу мерзімі 12 айға дейін ұзартылады.

Ерте диагноз қою және белсенді жағдайды анықтау

Лепра созылмалы аурудың ерте сақталғанын анықтаудың маңыздылығын да мойындайды. Олардың белсенді жағдайды іздеу әдісі жұқтырған адамның төңірегіндегі адамдарды тексеруден тұрады. Бұрынғы әдістерде тек созылмалы аурумен ауыратын адаммен бірге тұратын адамдарға назар аударылса, Lepra үй мүшелерімен қатар, индекс жағдайының маңындағы 20-25 үйдің тұрғындарын да тексеріп, эндемикалық деңгейі жоғары деп есептелетін қауымдастықтарда, мектептерде немесе басқа да осындай орындарда жүйелі тексерулер жүргізеді.

Лимфалық филяриаз

Лимфатикалық филяриаз – жұқтырған масаның шағуы арқылы жұғатын паразиттік ауру. Ол дене мүшелерінің ісінуіне және иммундық жүйенің бұзылуына әкеледі. ЛФ-қа ем жоқ болғанымен, Лепра ауруға шалдыққандар үшін жағдайды басқаруға көмектесетін бірнеше стратегияларды іске асырады. Олар шалқары елді мекендерге барып, ісіну мен ауыруды азайту үшін өзін-өзі күту әдістерін үйретеді. Егер аяқтар нашар деформацияланған болса, Лепра адамдарға арнайы жасалған қорғаныш аяқ киімдерін ұсынады. Лепра сондай-ақ денсаулық сақтау жөнінде білім беру мақсатымен мектептерге барады. Бұл білім беруге балаларды безгек симптомдарымен таныстыру кіреді, осылайша олар өздері мен отбасыларында осы ауруды тани алады. Мектепке барулар безгек туралы мифтерді жою және ауруға байланысты стигманы азайту үшін маңызды қадам болып табылады. Денсаулық сақтау жүйесіндегі кемшіліктерді толтыру үшін Лепра сонымен қатар ауру симптомдарын анықтауға оқытылған және өздерінің қауымдастықтарында денсаулық туралы ақпарат таратуға, жағдайларды қадағалауға және күдікті жағдайларды тиісті денсаулық сақтау мекемелеріне жолдауға жұмыс істейтін қоғамдық денсаулық еріктілерімен де жұмыс істейді. Көптеген безгекпен ауырған немесе бұрын ауырған адамдар Үндістан мен Бангладеш елдеріндегі безгек колонияларында өз отбасылары мен қауымдастықтарынан оқшауланған күйде өмір сүруге мәжбүр. Лепра сонымен қатар Мунгер анықтамалық орталығында кеңес беру қызметтерін ұсыну арқылы безгек және басқа да ауруларға шалдыққан адамдарға қолдау көрсетеді. Лепра Үндістан мен Бангладеш бойынша безгекке және мүгедектікке ұшыраған адамдардың ұлттық және штаттық желілерімен заңдық дискриминацияға қарсы күресу үшін белсенді жұмыс істейді. Бұл клиенттерді жер құқықтары, мүгедектік және қарттық зейнетақысы, негізгі адам құқықтары туралы біліммен қамтамасыз етуді және клиенттерге үкімет өкілдерімен және жергілікті билік органдарымен кездесу мүмкіндіктерін табуды қамтиды.

Өзін-өзі қолдау топтары

2012 жылы Лепра Үндістан, Бангладеш және Мозамбикте лимфалық филярия және мәйектің салдарынан зардап шеккендер үшін өзін-өзі қолдау топтарын құрды. Бұл топтар адамдарға денсаулық сақтау және табыс табудың тиімді жолдары туралы кеңес береді. Әр жиында өзін-өзі қолдау тобының мүшелері топтық қорға шағын қаржылық үлес түседі. Бұл қор мүшелерге жергілікті дүкен, ешкі шаруашылығы немесе тігін сияқты кәсіптік бастамаларды қаржыландыру үшін пайызсыз бизнес несие беруге пайдаланылады. Топ мүшелері сондай-ақ топты басқару, өзін-өзі күту немесе әлеуметтік қорғау дағдыларын меңгереді.

Қоғамдық мүгедектерге көмек көрсету және қорғаныш аяқ киім

Лепра адамдарға мүгедектеріне қалай күтім жасау керектігін үйретеді, осылайша олар жұмыс істеуге қабілетсіз қалмайды, сондай-ақ оңай қозғалуына көмектесетін қорғаныш аяқ киімдерін береді. Лепра жергілікті қауымдастықтарда өзін-өзі күту лагерьлерін ұйымдастырады, онда адамдар үйде қолдана алатын тазалау және физиотерапия техникалары арқылы мүгедектерін қалай күтуге болатынын біледі. Мүгедектер инфекцияны қалай болдырмауға және мүгедектерін қаншалықты жеңілдетуге болатынын басқаларға көрсетуге шақырылады. Лепра сонымен қатар адамдарға тегін негізгі өзін-өзі күту жиынтығын ұсынады. Бұл жиынтыққа сабын, бактерияға қарсы жақпа, саңырауқұлақ инфекциясын алдын алатын крем және сүлгі кіреді. Клиникалар мен бағыт беру орталықтарында бірнеше аяқ киім техниктері жұмыс істейді, ал Лепраның Үндістан бойынша шағын аяқ киім машиналары жүріп, жергілікті қауымдарға қызмет көрсетеді.

Анықтама орталықтары

Lepra алғашқы рет жолдама орталықтарын құрған кезде, алапеспен ауыратын адамдарға ауруханаларға кіруге рұқсат берілмеген немесе дәрігерлердің бұл ауруға маманданбауы және қоғамдағы жағымсыз көзқарас салдарынан тиісті ем алмаған. Қазір Lepra-ның жолдама орталықтары денсаулық сақтау мекемелері жетіспейтін немесе алапес сияқты жеңілсіз ауруларды және лимфалық филярияны (ЖЖ) басқара алмайтын аймақтарда қызмет көрсетеді, сондай-ақ олардың салдарынан туындайтын мүгедектіктерге де көмектеседі. Жақындағы зерттеулер алапес қоздырғыштарын белсенді түрде анықтауға, мүгедектікке тап болғандарға көмек құралдарын ұсынуға, диагностикалық құралдарды жетілдіруге және алапеспен ауыратын адамдардың психикалық денсаулығына қатысты мәселелерге бағытталған.

Марапаттар

1998 жылы Лепра Ұлттық лотерея қайырымдылық қорының сыйлығын алды. Сол жылы Лепра "Investors in People" статусын алды. 2003 жылы Мьянманың Янгон қаласында өткен Алапесті жою жөніндегі жаһандық альянстың үшінші отырысында Лепраның алапеске қарсы күреске қосқан үлесі мойындалды.