Лют Олсон: Американдық баскетбол жаттықтырушысының өмірі мен мансабы

Кіріспе

Американдық баскетболшы және жаттықтырушы (1934–2020)

Роберт Лютер "Лют" Олсон (22 қыркүйек 1934 – 27 тамыз 2020) – американдық баскетбол жаттықтырушысы, ол Найсмит мемориалдық баскетбол даңқы залына және Ұлттық колледждік баскетбол даңқы залына енгізілді. Ол 25 жыл бойы Аризона штатының "Уайлдкетс" ерлер командасының бас жаттықтырушысы болды. Бұрынғысы Айова Хоукиз командасын тоғыз жыл, ал Лонг Бич 49ers командасын бір маусым бойы басқарды. Ол ойыншыларды дамыту және жақсы ойыншыларды іздеумен танымал болды, оның көптеген бұрынғы ойыншылары НБА-да сәтті мансап жасады. 2008 жылдың 23 қазанында Олсон жаттықтырушылық қызметтен зейнетке шығуын хабарлады. Олсон 2020 жылдың 27 тамызында Аризона штатының Тусон қаласында қайтыс болды. Ол 85 жасқа толып еді.

Ерте өмір

Олсон 1934 жылғы 22 қыркүйекте Солтүстік Дакота штатының Мейвилл қаласынан тыс жердегі шаруа қожалығында дүниеге келді және оның ата-анасы норвегиялық американдықтар еді. 1939 жылы Олсонның әкесі Альберт 47 жасында инсульттан қайтыс болды. Альберт шіркеуге барар алдында сол таңда балаларына шаш шапқандағы естелік сақталып қалған, содан кейін құлап түскен. Люттің анасы Алинда Альберт Бірінші дүниежүзілік соғыстан оралғаннан кейін "басқаша" болғанын айтты, кейбіреулер ол әскери құрылыс батальонында жұмыс істеген кезде улы газдарға ұшыраған болуы мүмкін деп есептеді. Бірнеше ай өткен соң Олсонның үлкен ағасы Амос, Мейвилл мемлекеттік колледжінен отбасылық шаруа қожалығын басқару үшін оралғаннан кейін, шаруа қожалығында трактор апатынан қайтыс болды. Бұл Алинда Олсонды шаруа қожалығынан көшіріп, Мейвилл қаласына көшуге мәжбүр етті. Ол жерде Олсон алғашқы үш жылын Мейвилл орта мектебінде оқыды, содан кейін отбасы тағы бір рет көшкеннен кейін Гранд Форкс орталық орта мектебін бітірді. Олсонды Майвиллде Гарольд Пойер баптап, онда ол 1.90 метрлік (6' 3") биікке жетті. Гранд Форкста Олсон аға сыныпта Фриц Энгель баптыруымен жазғы Америка легионының бейсболы мен баскетбол командаларында ойнады, ал футболмен Боб Пески мен Луис Кинг баптырды. Олсон орта мектепті бітіргеннен кейін Миннеаполистегі Аугсбург университетіне түсті. Ол онда футбол, баскетбол және бір жыл бейсбол ойнады. Олсон 1956 жылы тарих және дене тәрбиесі мамандықтары бойынша екі дипломмен бітірді және "Аугсбургтің құрметті спортшысы" сыйлығымен марапатталды, ол жыл сайын Аугсбургтің үздік ер студент-спортшысына беріледі. Аугсбургте оқып жүргенде ол Боббимен 1953 жылғы Алғыс айту күнінде үйленді. Миннесотадағы қыстарды еске түсіріп, Олсон: "Бала кезімде бәрі жақсы болды, себебі мен нашарды білмедім", - деді. "Солтүстік Дакотадан адамдар қыс айларында оңтүстікке, Миннеаполиске барады".

Лонг Бич қалалық колледжі (1969-1973)

1969 жылғы жазда Олсон Лонг-Бич қалалық колледжінің бас жаттықтырушысы болды. Олсон кейін LBCC-ге ауысуы туралы БАҚ-қа былай деді: "Мен колледжде жұмыс істегім келді және 35 жасымда көп күте алмаймын деп ойладым". Лонг-Бич қалалық колледжіндегі қызметі туралы Олсон: "Мен онда толыққанды қанағаттандым, басқа жаққа баруды жоспарламадым, ол жерді жақсы көріп қалдым. Дел Уокер, керемет адам, спорт директоры болды, және ол мені жұмысқа алғанда, ойыншыларды Лонг-Бич аймағынан ғана іздеуімді қалағанын айтты, мен де солай істедім". Оның жетістіктері Лонг-Бичте байқалды, бұл 1973 жылы NCAA жаттықтырушыларының қатарына енуге мүмкіндік берді. Олсон LBCC-де қалуға дайын болды, бірақ LBSU оны шақырып алды. "Мен онша қызығушылық танытпадым, себебі Лонг-Бич NCAA-дағы үзіліске ұшырауы мүмкін деген қауесет тарады", - деді Олсон. "Мен осыны ойластыру үшін шамамен 10 күн керек екенін айттым. Олар маған сол уақыт ішінде Лонг-Бичтің үзіліске ұшырамайтынын айтты. Мен оларға сендім, бірақ олар шындықты айтпады". Олсон басқарған 49ers командасы жаттықтырушы Джон Вудэннің және ойыншы Билл Уолтонның UCLA командасынан кейін үшінші орынға ие болды, ал соңында NCAA турнирінің чемпионы – Солтүстік Каролина штаты болды. Дегенмен, маусымның соңында #10 рейтингте болған команда, Тарканиан дәуіріндегі рекрутинг ережелерін бұзғандықтан, 3 жылдық үзіліске жіберілді және NCAA турниріне қатысудан шеттетілді. Сол маусымдағы 49ers командасының бес ойыншысы НБА-ға барды. Олар: Клифф Пондекстер (Чикаго), оның інісі Роско Пондекстер (Бостон), барлық американдық Гленн Макдональд (1-ші раунд, Бостон), Леонард Грей (Сиэтл) және бір жылдан кейін Бобби Гросс (Портленд). 24–2 көрсеткіші әлі де мектептегі ең жақсы маусымдық жеңіс көрсеткіші болып табылады. Лонг-Бич штатында бір маусым жұмыс істегеннен кейін Олсон Айова университетінің бас жаттықтырушысы лауазымын қабылдады.

Айова университеті (1974-1983)

Олсон Лонг-Бичтен Айова университетіне кетті және кейін: "Адамдар Лонг-Бичтен Айоваға емес, Айовадан Лонг-Бичке баратын", - деді Олсон. "Мен осы тенденцияны бұзуға шешім қабылдадым. Мүмкіндікті көрдім." "Лонг-Бич штатында да жақсы болдым, бірақ мені алдағандай сезіндім және Айова баскетбол ошағы болмаса да, кетіп қалуға шешім қабылдадым", - деді ол. Олсон Дик Шульц басқарған 8-16 есебіндегі Айова командасын мұра етті, ол Big Ten турнирінде 10-шы орынды иеленді және төрт маусым қатарынан жеңіліске ұшырады. Олсон Айова баскетбол бағдарламасын жаңартты, екінші маусымда 19-10 есебін көрсетті. Айова 1978-1979 жылдары Big Ten конференциясының чемпионы атанды және бес маусым қатарынан NCAA турниріне қатысты. 1979-1980 жылдары Олсон "Хоукиз" командасын 1980 жылғы NCAA I дивизионының ерлер баскетбол турнирінде "Финал төрттігіне" жеткізді. Команда қазіргі 48 командадан тұратын NCAA турниріне 18-8 есебімен (10-8, Big Ten турнирінде 4-ші орын) жарақат алған (тізе) All-American қорғаушысы Ронни Лестерсіз қатысты. Лестердің жоқтығында қорғаушы Кенни Арнольд құрамда қалды және оң қол бармағы сынған күйінде маусым бойы ойнады, команданың ұпайлары мен нәтижелі пас берулер бойынша көшбасшысы болды. Жаңадан келген Бобби Хансен сол қолындағы сүйекті сындырып ойнады, ал тағы бір жаңадан келген Марк Ганнон тізе жарақатынан маусым бойы алаңға шыға алмады. Айова командасынан рекрутинг сапарынан оралғаннан кейін ұшақ апатына ұшыраған көмекші жаттықтырушы Тони МакАндрюс та қатыспады. Ол аман қалды, бірақ ауыр жарақат алды және сол маусымда жаттықтырушылыққа оралмады. Лестер маусымның соңында және турнирде қайтадан ойнады. NCAA турнирінде Айова Шығыс аймағында 5-орынды иеленді. Олар Вирджиния Комонвелл (86-72), Солтүстік Каролина штаты (77-64) және №1 тұқымдық Сиракуз (88-77) командаларын жеңді. Шығыс аймақтық финалында Айова екінші жартысында 14 ұпайға дейін қалып қойды, бірақ Джорджтаунды (81-80) соңғы секундтағы себет және Стив Уэйттің еркін лақтыруымен жеңіп, "Финал төрттігіне" өтті. NCAA жартылай финалында Лестер ойынның басында тізесіне жарақат алды, Айованың алғашқы 12 ұпайының 10-ын соққаннан кейін. Ол қайтадан алаңға шықпады және Айова 80-72 есебімен NCAA чемпионы Луисвиллге есе жіберді. Кейін Олсоннан Айованың Лестер жарақат алмағанда NCAA турнирінде жеңіске жету мүмкіндігі туралы сұрағанда: "Менің ойымша, иә, біз жеңіске жете алатын едік", - деді Олсон. "Бұл жаттықтыруға қызықты команда болды." Жалпы, Лестер толық құрамда болғанда Айова 15-1 есебін көрсетті, ал оның жоқтығында 8-9 есебін көрсетті. Олсонның Айова командасы "Финал төрттігіне" жеткеннен кейін келесі үш NCAA турниріне қатысып, 1983 жылы, Айовадағы соңғы маусымында "Sweet Sixteen"-ге өтті. "Люте салған үй" деп аталған Карвер Хоукей Аренасы, Олсон университет болашағы үшін көзделген нысан, 1983 жылдың 5 қаңтарында Мичиган штатына қарсы ашылды. Айова бұрынғы Айова стадионында ойнаған болатын. Маусымнан кейін Олсон Айовадан Аризона университетіне кетті. Олсон басқарған Аризона ұлттық деңгейде тез дамыды. Екінші жылында ғана "Уайлдкэтс" алты жылдан бері алғашқы жеңіске жетіп, оның басшылығымен 23 рет NCAA турниріне қатысты. Бір жылдан кейін Аризона өзінің алғашқы Pac-10 титулын жеңіп алды. Екі жылдан кейін "Уайлдкэтс" маусымның көп бөлігін №1 орында тұрды және Олсонның екінші "Финал төрттігіне" қатысты. Олсонның Аризона командалары 2000 жылдардың ортасына дейін көптеген жағдайларда Топ-25 құрамында болды. Олсон жеті рет Pac-10 жылдың жаттықтырушысы болып танылды, 5 рет "Финал төрттігіне" қатысты және 1997 жылы Аризонамен NCAA чемпионатында жеңіске жетті, онда оның командасы бір турнирде үш №1 тұқымдық команданы жеңіп, тарихи жетістікке қол жеткізді. Ол сондай-ақ 1986 жылы FIBA әлем чемпионатында АҚШ ұлттық құрамасын жаттықтырды, бұл халықаралық жарыста жеңіске жеткен соңғы АҚШ баскетбол командасы болды. Оның командасы алтын медаль үшін өткен ойында КСРО-ны 87-85 есебімен жеңді, бұл АҚШ-тың 32 жылдан бері әлем чемпионатында алғашқы жеңісі болды.

Olson left Long Beach for the University of Iowa and later remarked, "People didn't go from Long Beach to Iowa, they went from Iowa to Long Beach," Olson said. "I thought, 'well, I'm just going to break that trend.' I saw an opportunity. ""I also liked it at Long Beach State, but I felt I had been lied to and decided to leave even though Iowa wasn't exactly a basketball hotbed," he said. Olson inherited an Iowa team that had gone 8 16 under Dick Schultz, finishing 10th in the Big Ten and suffered four consecutive losing seasons. Olson turned the Iowa Basketball program around, going 19–10 in just his second season. Iowa then won the Big Ten Conference Title in 1978–79, earning the first of five consecutive NCAA Tournament berths. In 1979–1980, Olson led the Hawkeyes to a Final Four appearance in the 1980 NCAA Division I men's basketball tournament. The team made the now 48 team NCAA tournament with an 18–8 record (10 8, 4th in the Big Ten), despite playing a good portion of the season without injured (knee) All American guard Ronnie Lester. With Lester out, Guard Kenny Arnold had stayed in the line up and played the entire season with a broken right thumb, leading the team in total points and assists with the injury. Freshman Bobby Hansen played after breaking a bone in his left hand and fellow freshman Mark Gannon was lost for the season with a knee injury. Iowa was also without Assistant Coach Tony McAndrews, who had been in a plane crash mid season after a recruiting trip. He survived, but was badly injured and did not return to coaching that season. Lester returned for the end of the regular season and the tournament. In the NCAA, Iowa received a #5 seed in the East Regional. They beat Virginia Commonwealth (86 72), North Carolina State (77 64) and #1 seed Syracuse (88–77). In the East Regional Final, Iowa was down by as many in 14 in the second half, before rallying to defeat Georgetown (81 80) on a last second basket and free throw by Steve Waite to advance to the Final Four. In the NCAA Semi Final, Lester injured his knee early in the game, after scoring 10 of Iowa's first 12 points. He did not return and Iowa fell to eventual NCAA champion Louisville 80–72. When Olson was asked years later about Iowa's chances to win the NCAA Tournament had Lester not been injured, "My feeling was yes, I feel we could have won," Olson said. "That was a fun team to coach." Overall, Iowa was 15–1 with Lester fully in the lineup and 8–9 in his absence. After leading the Hawkeyes to the Final Four, Olson's Iowa teams made the next three NCAA Tournaments, advancing to the Sweet Sixteen in 1983, his final season at Iowa. Nicknamed "The House That Lute Built", Carver Hawkeye Arena, a facility Olson had envisioned for the future of the university, opened on January 5, 1983, against Michigan State. Iowa had played in the antiquated Iowa Fieldhouse. After the season, Olson left Iowa for the University of Arizona. Under Olson, Arizona quickly rose to national prominence. In only his second year, the Wildcats notched their first winning season in six years and made the first of what would be 23 consecutive NCAA Tournament appearances under his watch. A year later, Arizona won its first Pac 10 title. Two years later, the Wildcats spent much of the season ranked #1 and made their first (and Olson's second) Final Four. Olson's subsequent Arizona teams would be fixtures in the Top 25 for most of the time until the mid 2000s. Olson was voted Pac 10 Coach of the Year seven times, made 5 Final Four appearances and won the 1997 NCAA championship with Arizona, where his team accomplished the feat of defeating three #1 seeds in the same tournament. He also coached the US national team in the 1986 FIBA World Championship, the last all collegiate US basketball team to win in international competition. His team defeated the USSR 87–85 in the gold medal game, the first time the US had won the world championship in 32 years.

Аризонада дамыған ойыншылар

Тоқсан және 2000-шы жылдары Ольсон басшылығымен Аризона штаты НБА-ға қатысты түлектерінің саны бойынша ең көп талантты ойыншы дамытқан штаттардың бірі болды. Осы ойыншылардың көптегені (Стив Керр, Майк Бибби, Джейсон Терри және Гилберт Аренас сияқты) мектепте ұлттық деңгейде аса танылмағанмен, Ольсонның жүйесінде өркендеп, кейіннен колледж жұлдыздары мен нәтижелі НБА ойыншыларына айналды. Аризонадағы баскетбол бағдарламасы осы позицияда өте жақсы ойнаған көптеген ойыншыларды тәрбиелегендіктен "Плеймейкерлер университеті" деп аталды, олардың ішінде Деймон Стоудамир, Керр, Бибби және Терри бар. Сонымен қатар, Реджи Гири және Мэтт Отик екеуі де НБА-да қысқа ғана уақыт ойнады, ал Кенни Лофтон Үлкен Бейсбол Лигасында "All-Star" орта алаң қорғаушысы болды. 2003 жылы бітірген "All-American" Джейсон Гарднер, 1984 жылы Стив Керрден бұрын, соңғы жылдары Мустафа Шакур мен Крис Роджерс пайда болғанға дейін, НБА-да бірде-бір минут ойнамаған Аризонаның бастапқы плеймейкері болды. Осы беделге қарамастан, Ольсон басшылығымен Аризона көптеген керемет шабуылшылар мен әмбебап ойыншыларды дамытты: Шон Эллиотт, Гилберт Аренас, Джуд Бухлер, Халид Ривз, Майлз Симон, Майкл Дикерсон, Крис Миллс, Ричард Джефферсон, Люк Уолтон, Андре Игуодала, Салим Стоудамир, Майкл Райт, Рей Оуэс және Хасан Адамс – барлығы "Wildcats" командасында өте жақсы өнер көрсетті, ал көптегені НБА-да жұлдызды мансапқа ие болды.

Жеке өмір

Олсон 1953 жылы Роберта "Бобби" Расселге үйленді. Олар 47 жыл бірге өмір сүріп, бес бала тәрбиеледі. Бобби Олсон 2001 жылдың 1 қаңтарында 65 жасында жұмыртқалық бездің қатерлі ісігінен қайтыс болды. UA баскетбол алаңы оның құрметіне Lute және Bobbi Olson алаңы деп аталды. 2003 жылы Олсон Кристин Джек Тореттиге үйленді. 2007 жылдың 6 желтоқсанында Олсон одан ажырасуға өтініш берді. Олсон 2010 жылдың сәуір айында үшінші әйеліне үйленді. 2005 жылдың 15 наурызында Олсонның немересі Джули Брейз WNBA-да бапкер болып жұмыс істейді. Олсонның немересі Мэтт Брейз 2003-2005 жылдары Аризона штатында баскетболмен айналысты және қазір Филадельфия 76ers командасының көмекші бапкері.

Қайшылықтар мен жұмыстан кетулер

Олсонның мінез-құлқы 2007 жылы, 2007 жылғы сәуір айында 27 жылдық көмекші бапкер Джим Росбороның жұмыстан босатылуынан бастап өзгерді. Олсон зейнеткерлікке шыққан кезде Росбороға бас бапкер лауазымын уәде еткені кеңінен танылды. Олсон Росбороның орнына бұрынғы «Торонто Рапторс» бас бапкері Кевин О’Ниллді тағайындады. 2007 жылдың 4 қарашасында Олсон «Уайлдкэтс» командасының маусым алдындағы бірінші ойынына қатыспады. Ойын басталар алдында 10 минут бұрын ол белгісіз мерзімге демалысқа шығатыны туралы хабарланды. Ол кезде университет бұл денсаулық жағдайымен байланысты емес деді. О’Нилл демалыс кезеңінде бас бапкер міндетін уақытша атқарды. 2007 жылдың 6 желтоқсанында Олсонның 2007–2008 маусымын толығымен өткізіп жіберетіні хабарланды. Келесі күні Олсон төрт жыл бірге тұрған әйелі Кристиннен ажырасуға өтініш бергені хабарланды. Кевин О’Нилл әлі де Лют Олсонның ізбасары болу уәдесіне сенедінін және 2008–2009 маусымда UA-ға көмекші бапкер ретінде оралатынын ашық айтты. Алайда, 2008 жылдың сәуірінде өткен баспасөз конференциясында ол журналистерге көңілінің қалғанын және қорғанысқа түскенін көрсетті. Олсон О’Ниллдің Аризона университетінде ешқашан бапкер болмайтынын мәлімдеді. Бұл Олсонның Джим Росбороны жұмыстан босатып, көмекші бапкерді жоғарылатуға берген уәдесін бір жылдың ішінде екінші рет бұзғаны еді. О’Нилл кейіннен НБА-ның «Мемфис Гризлиз» командасында көмекші бапкер лауазымына қабылданды, содан кейін USC-де бас бапкер болды. Аризонаның спорт директоры Джим Ливенгуд көмекші және бұрынғы «Уайлдкэтс» ойыншысы Майлз Саймон (Олсонның 1997 жылғы ұлттық чемпионат командасының маңызды ойыншысы) енді бапкерлік қызмет атқармайтынын мәлімдеді.

Тренерлік қызметтен шығу

Олсон 21 қазанда Аризона штатының жылдық маусымалдық баспасөз күнінде Тусон қаласының медиа өкілдерімен кездесті; сәуір айындағы өзгеше көрінісіне қарағанда, ол көңілді және жағымды көңіл-күймен, 2008 жылы бапкерлік жұмысты бастауға дайын болғандай көрінді. Дегенмен, Олсон 22 қазандағы жаттығуға қатыспады, оны бас бапкердің орынбасары Майк Данлап жүргізді, сондай-ақ ол жылдар бойы жыл сайын қатысқан Тусон қаласындағы Ротари клубының шарасына да қатыспады (бұрынғы «Уайлдкэтс» командасының ойыншысы, қазіргі бапкерлер штабының мүшесі Реджи Гири Олсонның орнына шараға қатысты). 23 қазанда Ливенгуд Олсонның зейнеткерлікке шығуы туралы ресми түрде хабарлады. Ливенгуд Олсонның орнын басатын адамды атамады; көпшілік пікір бойынша, Данлап команданы уақытша баптайтын болар еді. 24 қазанда Ливенгуд уақытша бапкер болып тағайындалған Рас Пеннеллді жариялады, ол 2008 жылдың мамыр айында «Уайлдкэтс» штабына қосылған еді. 2008 жылдың 28 қазанында, Олсон зейнеткерлікке шығу туралы хабарлағаннан кейін бес күн өткен соң, Олсонның жеке дәрігері Стивен Д. Ноуп, Олсонның қыздары мен немересінің қатысуымен Тусон қаласында баспасөз мәслихатын өткізді, ол кейде эмоцияға берілгендей көрінді; Олсонның өзі қатыспады. Ноуп, наурыз айында Олсонға емделуден кейін бапкерлік жұмысын жалғастыруға рұқсат берген болатын, жыл басында Олсонға «алғашқыда диагнозы қойылмаған» инсульт болғанын хабарлады (27 қазанда жасалған МРТ нәтижесімен расталды), бұл ауыр депрессияға және ойлау қабілетінің төмендеуіне әкелді. Сондай-ақ, Олсон бірнеше жыл бойы жүрек аритмиясынан зардап шегіп келген, бұл инсультқа себеп болатын қан қыстыруға әкелуі мүмкін еді. Ноуп «Олсонның мінез-құлқындағы өзгерістерге және оның жұмыс жүктемесін көтерудегі қиындықтарға» алаңдады және Олсонға зейнеткерлікке шығуға кеңес берді: «Менің ойымша, оның мінез-құлқындағы кейбір өзгерістер өзгеше болды», - деді Ноуп. «Мен осы жазда онымен аздап қана сөйлестім. Оның (1 сәуір) баспасөз мәслихатын көріп, оның мінезінің сәл өзгергенін байқадым. Енді команда мен қауым осы жағдайды түсініп, қолдау көрсетсе екенін тілеймін. Оның қауым үшін жасағандары есімізде болсын». Ноуп Олсон МРТ нәтижелері туралы естігенде «қатты ренжіді» және Тусон қаласындағы үйінде қалды; Олсон әзірге өзінің жағдайы туралы ашық пікір білдіруден бас тартты. Бірнеше күннен кейін Ноуп Аризона штатының Daily Star газетіне берген сұхбатында өз ұстанымын түсіндірді: «2007 жылдың қараша айында депрессияның алғашқы кезеңінде Олсон дәрі-дәрмектерге жақсы жауап берді. Ол депрессиядан толыққанды айықты. Ол кезде оның мінез-құлқында ешқандай ерекшелік болған жоқ және МРТ жасау қажеттілігі тумады. Сол кезде жасалған МРТ нәтижесі де қалыпты болған болар еді. Олсонның соңғы депрессиясы, шамамен алты апта бұрын басталған, Олсон терапияға жауап бермеді. Бұл өзгеріс болды. Дәрі-дәрмектердің тиімділігі жоғалды. Сонымен қатар, соңғы айларда оның мінез-құлқындағы өзгерістер, бұрынғыдай болмады. Бұл оның сирек кездесетін маңайлық бөлік синдромымен ауыратындығын көрсететін белгілер болды. Бұл синдромда мінез-құлықтың өзгеруі, дұрыс шешім қабылдамау және күрделі тапсырмаларды орындауда қиындықтар байқалады. Осы белгілер МРТ жасау қажеттігін тудырды (ол инсульт екенін растады)».

Olson met with the Tucson media during Arizona's annual preseason media day on October 21; in contrast to his April appearance, he seemed in relatively upbeat and positive spirits and ready to coach in 2008. However, Olson did not attend the October 22 practice, which was run by associate head coach Mike Dunlap, and missed a Rotary Club function in Tucson which he attended annually for many years (former Wildcat point guard Reggie Geary, by now a member of the coaching staff, attended the event on Olson's behalf). After a day of speculation fueled by initial reports by Dick Vitale of ESPN, Livengood formally announced Olson's retirement the afternoon of October 23. Livengood would not speculate on Olson's permanent replacement; it was widely assumed Dunlap would coach the team on an interim basis. The interim coach was announced by Livengood on October 24 to be Russ Pennell, who joined the Wildcat staff in May 2008. On October 28, 2008, five days after Olson announced his retirement, Olson's personal physician, Steven D. Knope, held a press conference in Tucson alongside Olson's daughters and grandson, in which he showed signs of emotion at times; Olson himself was not in attendance. Knope, who in March had cleared Olson medically to return to coaching after his leave of absence, announced that the coach had an "initially undiagnosed" stroke earlier in the year (confirmed by an MRI scan taken on October 27) which had caused severe depression and impaired judgment. Olson had also apparently suffered from atrial fibrillation for several years, which could have produced a blood clot resulting in the stroke. Knope became concerned about "changes in (Olson's) behavior and trouble handling his increasing workload" and advised Olson to retire as a result:

"I believe some of those personality changes were out of character," Knope said. "I had very little contact with him this summer. I saw his (April 1) press conference and noticed that he was a little out of character What I'm truly hoping for now is that the team and community rally around this now that they understand I hope everyone remembers what he's done for the community." Knope said that Olson was "devastated" upon being informed of the MRI results and remained at home in Tucson; Olson has so far declined to comment publicly on his condition. Knope further clarified his position for the Arizona Daily Star a few days later:

"During his initial bout of depression in November 2007, Olson responded appropriately to medications. He had a complete recovery from his depression. He had no unusual behavior at that time and there was no indication for an MRI. The results of an MRI performed at that time would likely have been normal. During Olson's more recent depression, which began approximately six weeks ago, Olson did not respond to therapy. This was a change. The medications were no longer effective. In addition, there were behaviors in recent months which, in retrospect, were uncharacteristic of the man. These were the clues that suggested he may have a rare frontal lobe syndrome, in which behavioral changes, judgmental errors and difficulty with complex tasks became prominent. These symptoms were the red flags that triggered the need for an MRI (which confirmed the stroke)".

Зейнетақы қызметі

Олсон зейнетке шыққаннан кейін Айова университетінде бірнеше рет болып, оны өзі үшін «ерекше орын» деп атады, себебі ол 2000 жылы Айова Атлетикалық Даңқына енгізілген. Оның сапарларының арасында: 2009 жылдың 26 қазанында Олсон мен 1980 жылғы Final Four командасының мүшелері Айова штатының Кинник стадионында құрметке бөленді және отбасыларымен бірге Final Four демалысын өткізді. 2015 жылдың 9 қыркүйегінде ол ойыншылармен және Айова жаттықтырушысы Фрэн Маккаффримен кездесіп, футбол матчына қатысты және естеліктері туралы қысқаша баспасөз мәслихатын өткізді. 2016 жылдың 8 желтоқсанында Олсон Айованың бұрынғы ойыншысы Ронни Лестермен бірге Айова штатының баскетбол ойынына, Айова қаласындағы Карвер Хоукей Аренада қатысты. Олсон мен Лестер ойын алдында баспасөзге сұхбат беріп, әңгімелер айтты. Уақыт өте келе Олсон, Лестер, Айова командаластары мен жанкүйерлері 1980 жылғы Хоуки Final Four құрамындағы екінші бомбаршыр және нәтижелі пас беруші болған Кенни Арнольдқа көмектесуге атсалысты. Арнольд 1985 жылы ми қатерлі ісігіне шалдыққан, сондықтан оның денсаулығына күтім жасау қажет болды. Бір кезде Олсон Арнольдты Аризонаға ұшақпен апарып, оның әйелі Бобби бір кезде қатерлі ісікпен емделген мекемеде қарап-емдеуге мүмкіндік жасады. Арнольдты командаластары Ронни Лестер мен Майк «Три» Генри сүйемелдеді. Сапар Арнольдтың денсаулығына жағымды әсер еткені анықталды. 2018 жылдың 12 сәуірінде Олсонды Аризона университеті құрметтеп, кампустағы МакКейл орталығының сыртында оның ескерткішін орнатты. Салтанатты ашылуға көптеген бұрынғы Аризона ойыншылары мен Олсонның отбасы мүшелері қатысты. Ескерткіш ашылғанда Олсон: «Шашымды дұрыс көрсетіпті», – деді. Ол сөз сөйлеп, жанкүйерлер мен БАҚ өкілдерінің сұрақтарына жауап берді, «Бұл мен үшін әлемді білдіреді» деді. Аризонадағы үйінде Олсон жақында Аризона баскетбол командасының барлық ойындарына баруға тырысатынын және Калифорния мен UCLA-дағы сыртқы матчтарға сапар шегетінін айтты. Ол сондай-ақ бұрынғы Аризона ойыншылары Стив Керрдің («Golden State Warriors») және Люк Уолтонның («Sacramento Kings») НБА командаларын жаттықтыратын ойындарына қатысады.

In retirement, Olson has visited the University of Iowa on numerous occasions, calling it "a special place" to him, having been inducted into the Iowa Athletics Hall of Fame in 2000. Among his visits: on October 26, 2009, Olson and members of the 1980 Final Four team were honored at Iowa's Kinnick Stadium and had a Final Four Weekend Reunion together with their families. On September 9, 2015, he visited with players and Iowa Coach Fran McCaffery, attending a football game and holding a brief press conference to talk about his memories. On December 8, 2016, Olson attended the Iowa Iowa State basketball game at Carver Hawkeye Arena in Iowa City, alongside his former Iowa player Ronnie Lester. Olson and Lester spoke with the press before the game and told stories. Over time, Olson, Lester, Iowa teammates and fans have contributed to help Kenny Arnold, who was the second leading scorer and assist leader for the Hawkeye Final Four squad in 1980. Arnold was first diagnosed with brain cancer in 1985 and his healthcare needs have continued. At one point, Olson arranged for Arnold to be flown to Arizona so he could be examined and treated at the facilities where Olson's wife Bobbi had once undergone cancer treatment. Teammates Ronnie Lester and Mike "Tree" Henry accompanied Arnold. The trip was deemed to be beneficial to Arnold's health. On April 12, 2018, Olson was honored by the University of Arizona, who erected a statue of him outside the McKale Center on campus. The unveiling was attended my many former Arizona players as well as Olson's family. When the statue was unveiled, Olson remarked, "They got the hair right." Olson spoke and answered questions from fans and media, stating "This means the world to me." At home in Arizona, Olson recently said he tries to go to all home Arizona basketball games, and travels to road games at California and UCLA. He also attends some NBA games to see his former Arizona players Steve Kerr (Golden State Warriors) and Luke Walton (Sacramento Kings) coach their respective NBA teams.

Мұра

Лют Олсон колледж баскетболы тарихындағы ең ұлы жаттықтырушылардың бірі саналады. Жоғарыда аталған сәтті ойыншылармен қатар, Олсон 46 NCAA турнирінде жеңіске жетті, бұл көрсеткішпен ол Джон Вудэннен бір кем, ал Боб Найттан бір артық. Оның "Wildcat" баскетбол командалары Тусонда, университет студенттерінің арасында және жалпы халық арасында кең танымал болды; Олсон Айова және Аризона университеттеріне, екі спорт бағдарламасы да орташа деңгейде болған кезде, жаңа бедел әкелді. 2007 жылдың қараша айында Олсон "Mascot Books" баспасымен бірлесіп, Аризонаның талсманы кампусты аралап жүрген балалар кітабын шығарды, кітаптың атауы "Hello, Wilbur!" болды. Ол зейнетке шыққаннан кейін көптеген жақтастардан мақтаулар келді. Аризона университетінің президенті Роберт Шелтон: "Лют Олсон UA және Тусонды баскетбол отанына айналдырды. Аризона енді ұлы колледж баскетбол бағдарламаларының қатарында тұр, және біз осының барлығы үшін Лютке алғыс айтамыз. Біз оның бас жаттықтырушы ретіндегі дағдысын қатты сағынамыз, бірақ ол бізге қалдырған мұрасы келешекте де көп жылдар бойы пайдалы болады." Алғашында Олсонның орнын басуға тағайындалған, бірақ кейін "Wildcat" бағдарламасынан кеткен Кевин О'Нилл: "Мен Лют Олсонды өте жоғары бағалаймын. Ол – барлық уақыттағы ең ұлы колледж баскетбол жаттықтырушыларының бірі. Оның мұрасы Аризона университетінде баскетбол болған кездегі стандарт болып қалады. Ол маған берген мүмкіндіктердің барлығы үшін оған ризамын." Флорида университетінің бас баскетбол жаттықтырушысы Билли Донован: "Ол ұзақ жылдар бойы осы салаға қатысып, колледж баскетболының керемет өкілі болды. Оның қиын кезеңдерден өткені анық, мен оның неден өткенін толық білмеймін. Ол Аризонаны ең төменгі деңгейден бастап керемет бағдарламаға айналдырды. Оның денсаулығы мен отбасылық мәселелеріне байланысты, себебі қандай болса да, оның осы қызметін жалғастыруы дұрыс емес. Мен оның қабылдаған шешімімен тыныштықта екенін үміттенемін." "Arizona Daily Star" газетінің мақалашысы және Олсонды ұзақ жылдар бойы сынаған Грег Хансен былай деді: "Бүгінгі күнге дейін Лют Олсон жеңіске жеткен ойындары мен ілінген туларымен бағаланды, бірақ уақыт өтуімен оның ең үлкен сынағы болады. Соңында, оның соңғы жаттықтырған ойынында Пурдьюден жеңілмегені, соңғы рекрутинг класының сәтсіздікке ұшырағаны немесе ең қиын уақытта мектебін екі рет тастап кеткені маңызды емес. Ойындар естеліктерге айналғанда, болашақ оның мақтауға лайық бейнесін жасайды. Соңғы 25 жыл бойы Олсон біздің қаламызды өзін жақсы сезінуге мүмкіндік берді. Ол бізді жеңімпаздар сезіне бастады. Бұны тағы кім жасады? Ол өзімізге деген көзқарасымызды өзгертті." 2000 жылы Олсон Америка жетістіктері академиясының "Алтын тақта" сыйлығын алды. 2012 жылдың 11 ақпанында Олсон Аризона университетінің Гамма Дельта бөлімінде "Pi Kappa Alpha" халықаралық бауырластығына қабылданды. Ол Аризона университетіне деген адалдығы мен ойыншыларына көрсеткен құлшынысы үшін арнайы мүше болып таңдалды. Олсонның есімімен "Лют Олсон" сыйлығы аталды. 2010 жылдан бастап "Лют Олсон" сыйлығы колледж баскетболындағы I дивизионның ең үздік ойыншысына жыл сайын табысталады және оны 30 мүшелі комиссия таңдайды. Жеңімпаз жыл сайын NCAA Final Four орталығында жарияланады. Жеңімпаздар наурыз айында финалистерге дейін таңдалған күзет тізімінен іріктеледі. Олсон 2019 жылғы сыныппен Ұлттық колледж баскетбол даңқы залына қайтадан енгізілді.

Lute Olson is regarded as one of the greatest coaches in the history of college basketball. Along with the successful players noted above, Olson has 46 NCAA tournament wins, one behind John Wooden and one ahead of Bob Knight. His Wildcat basketball teams were wildly popular in Tucson, among university students as well as the general public; Olson brought a renewed sense of prestige to both the University of Iowa and University of Arizona at a time when both of their sports programs were mediocre. In November 2007, Olson teamed with publisher Mascot Books to release a children's book featuring the Arizona mascot touring the campus, entitled Hello, Wilbur!. Upon his retirement, accolades came in from several sources. Robert Shelton, University of Arizona president, said, "Lute Olson transformed the UA and Tucson into premier basketball country Arizona now stands in the company of great college basketball programs, and we have Lute to thank for that. We will sorely miss his brilliance as our head coach, but we will benefit from the legacy he leaves for decades to come." Kevin O'Neill, the man originally tapped to replace Olson as Arizona head coach, but who later left the Wildcat program, stated: "I have great respect for Lute Olson. He is one of the greatest college basketball coaches of all time His legacy will (be) the standard at the University of Arizona for as long as they have basketball. I appreciate every opportunity he gave me." "He's been involved in the game and been a great ambassador for college basketball for a long time," former University of Florida head basketball coach Billy Donovan said. "There's no question he went through a difficult time and I don't know all that went on. He took over Arizona at rock bottom and built it into an incredible program For him, maybe dealing with health issues and family issues, for whatever reason, it's not right for him to continue on. And I just hope he's at peace with where he's at in his decision." Greg Hansen, columnist and longtime Olson critic for the Arizona Daily Star in Tucson, had this to say: "Until now, Lute Olson has been judged by games won and banners hung, but it is the passage of time that will be his greatest test. Ultimately, it won't matter that he didn't beat Purdue in the last game he ever coached, that his final recruiting class went bust or that he abandoned his school twice at the worst possible time. As the games fade away, the future will paint a flattering portrait of him Across the last quarter century, Olson made our city feel good about itself. He made us feel like winners. Who else has done that? He changed the way we looked at ourselves." In 2000, Olson received the Golden Plate Award of the American Academy of Achievement. On February 11, 2012, Olson was initiated into the Pi Kappa Alpha International Fraternity by Gamma Delta Chapter at the University of Arizona. He was chosen as a special initiate due to his loyalty to the University of Arizona and his dedication he showed to his players. Olson is the namesake of The Lute Olson Award. Beginning in 2010, The Lute Olson Award is presented annually to the nation's top Division I player in College Basketball and is selected by a 30 member committee. The recipient is announced annually at the site on NCAA Final Four. Recipients are selected off a preseason watchlist that is narrowed to finalists in March. Olson would again be re inducted into the National Collegiate Basketball Hall of Fame with the 2019 class.