Кіріспе
Абердин университетінің Король колледжі (Абердин университеті және Король колледжі) – 1495 жылы құрылған, бұрын тәуелсіз университет, қазір Абердин университетінің бір бөлігі. Оның тарихи ғимараттары Абердин университетінің Ескі Абердин кампусының орталық бөлігін құрайды, көбінесе Король колледжі кампусы деп аталады. Колледждің және ең көне ғимараты – 15 ғасырдың соңында салынған Король колледжінің шіркеуі. Басқа да бірнеше тарихи ғимараттар сақталған, ал кейбіреулері 18 және 19 ғасырларда жаңартылып, қайта салынды. 20 ғасырдың басында университет ғимараттары кеңейді, тарихи колледж ғимараттарының төңірегінде орналасты. 20 ғасырдың соңында университет кеңіне кеңейіп, Ескі Абердинге үстемдік етті және Хай-стриттен бастап бірнеше заманауи ғимараттармен өсті.
King's College in Old Aberdeen, Scotland, the full title of which is The University and King's College of Aberdeen (Collegium Regium Aberdonense), is a formerly independent university founded in 1495 and now an integral part of the University of Aberdeen. Its historic buildings are the centrepiece of the University of Aberdeen's Old Aberdeen campus, often known as the King's or King's College campus. The focal point of the college, as well as its oldest building, is the late 15th century King's College Chapel. A number of other historic buildings remain, with others being subject to renovation and rebuilding in the 18th and 19th centuries. In the early 20th century, a great deal of expansion saw the university buildings increase around the historic college buildings. In the later 20th century, the university expanded dramatically in size, dominating Old Aberdeen and expanding out from the High Street with a number of modern buildings.
Тарих
Король колледжі – Абердиндегі алғашқы университет, Шотландиядағы үшінші және Британ аралдарындағы бесінші университет. 1495 жылы Уильям Эльфинстон, салыстырмалы түрде жаңа тағайындалған Абердин епископы, король Джеймс IV атынан Папа Александр VI-ға өтініш жасады. 1495 жылдың ақпан айында Папалық бұйрық (1494 [е.с.]) университет құру туралы жарияланды; сол жылдың соңында корольдік жарғы Абердиннің мәртебесін Шотландияның Глазго және Сент-Эндрюс қалаларындағы екі университетімен тең деп мойындады. Париж университетінің бұрынғы профессоры ретінде Эльфинстон университетті континенттік Еуропа дәстүріне сүйеніп құрды. Париждегі профессор Гектор Боец жаңа мекеменің бірінші директоры болып тағайындалды. 1509 жылы Эльфинстонның жарғысынан кейін ғана Король колледжінің толыққанды өмірі басталды. Шапельдің құрылысы 1498 жылы басталды; ол 1509 жылы қасиеттендіріліп, Әйелі Марияға арналды. 1514 жылға қарай университетте қызметкерлер мен студенттерден тұратын қырық екі мүше болды. Реформациядан кейін Король колледжі Рим-католик қызметкерлерінен тазартылды, бірақ әдістерін өзгертуге қарсы тұрды. Алайда, бесінші граф Маришал Джордж Кит колледж ішінде жаңғыртушы болды және Питер Рамустың реформалық идеяларын қолдады. Шапель батпақты жерде, үлкен емен ағаштарының тірегімен тұрғызылған. Шапельдің үстінде императорлық тәж – жабық тәж орналасқан, ол шотланд монархиясының императорлық мәртебесіне үміттенгенін көрсетеді. Түпнұсқасы 1633 жылы дауылда жоғалып кетті, ал қазіргі тәж – оның көшірмесі. Король колледжінің шапелі Шотландиядағы басқа шіркеулерге қарағанда ортағасырлық ағаш өнерлерін, соның ішінде хор орындарын және қоршауды жақсы сақтап қалған. Кромвель мұнарасы Англия, Шотландия және Ирландияның одақтастығы кезеңінде, 1650-60 жылдары салынды, бірақ Карл II таққа қайта отырғаннан кейін аяқталды. Ол тұрғын үй ретінде пайдаланылды және үстінде әсем мұнарасы болды. Бүгінгі күнге дейін ол обсерватория ретінде қызмет етеді. 1930 жылы Эльфинстон залының құрылысы бастапқы Король ғимараттарымен байланысты екі төртбұрышты құрылымды жасады. Залдың алдыңғы жағы сыртқа қарайды, ал оның көгалданған алаңы орталық ашық кеңістікті құрайды, қазір ол Ескі Абердиннің Биік көшесімен және 1913 жылы салынған Жаңа ғимаратпен ("Жаңа Король") шектеледі. Король колледжі қазір университеттың негізгі Ескі Абердин кампусының ішінде орналасқан және өзінің бастапқы және тарихи төртбұрышын сақтайды, онда үлкен конференц-орталық және университет шапелі орналасқан. Эльфинстон залы іс-шараларға, тамақтануға және емтиханға пайдаланылады. Король колледжінің артқы жағы қазір спорттық павильон ретінде қолданылады. Ескі колледж ғимараттары қазір университет кампусының орталық нүктесі болып табылады. Жаңа құрылыстар мен аумақтармен салыстырғанда кішкентай болғанымен, ғимараттың маңызы зор.
Король колледжінің шіркеуі
Король колледжінің шіркеуі – Абердин университетінің негізгі шіркеуі. Король колледжінің бастапқы төртбұрышының солтүстік жағын құрайтын шіркеудің құрылысы 1498 жылы басталды және 1509 жылы ғимараттың қасиетке толуымен аяқталды. Шіркеудің ең танымал сәулеттік ерекшелігі – оның Мұнарасы, ол бүкіл университет символына айналды. Шіркеу Ұш Тұрғырға және Құдай ананың тууына арналған, сонымен қатар бірнеше шотланд және британ монархтарын, сондай-ақ университет меценаттары мен негізін қалаушыларын еске алады. Атауы ерекше колледждің бас меценаты – Шотландия королі Джеймс IV-ті еске салады. Шіркеудің ішінде ерекше көзге түсетіні – 1509 жылға дейін салынған хор орындары мен роуд экраны. Бұл Шотландиядағы ең толық сақталған ортағасырлық шіркеу интерьерін құрайды. 1928 жылдан бері алдындағы бөлме университет соғыс ескерткіші ретінде пайдаланылуда: оның қабырғаларында Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда қаза болған университеттің бес жүз жиырма төрт студентінің есімдері жазылған. Колледждің негізін қалаушы Епископ Эльфинстон және оның алғашқы ректоры Гектор Бойс шіркеудің алдындағы бөлігіне жерленген, бірақ Эльфинстонның үлкен мазары колледждің сыртында орналасқан. Дегенмен, шіркеуді кейінірек жаңарту кезінде Епископтың денесі жоқ екені анықталды, оның соңғы тағдыры белгісіз. Шіркеудің дизайны және құрылыс мерзімі Сүлеймен ғибадатханасын еске түсіру үшін жасалған.
Король колледжінің орталығы
Король колледжінің конференц-орталығы – Король колледжі ғимаратында орналасқан конференциялар мен іс-шаралар өткізілетін орын. Ол 1991 жылы бұрынғы университет кітапханасының ғимаратында құрылған, бірақ ғимараттардың көптеген бастапқы ерекшеліктерін сақтап қалды. Конференц-орталық 2002 жылдың 28-30 мамыр аралығында Шотландия Парламентіне орын берді, ал Шотландия Шіркеуінің Бас Ассамблеясы Нью-Колледж, Эдинбургтегі (Холирудтағы жаңа парламент ғимараты салынып жатқан кезде Шотландия Парламентіне уақытша берілген жиналыстар залы) әдеттегі жылдық резиденциясын орнатып алды. Осы кезеңде Ұлыбританияның Алтын юбилейлік туры аясында Ұлыбритания Королевасы Парламент алдында сөз сөйледі.
Қазіргі заманғы кампус
Университет кампустағы жердің және ғимараттардың көп бөлігіне ие, бірақ қалғандары жеке меншікте – жеке үйлер, дүкендер мен кәсіпорындар. Олардың көптегені университет қауымдастығына қызмет көрсетеді. Сонымен қатар, кең көгалдар, ағаштар және әсем гүлзарлар бар. Бұл жасыл кеңістіктер студенттер мен қызметкерлер үшін жазда демалуға танымал орындар. Алғашқы ғимараттар мен Хай-стрит қазіргі кампустың орталық бөлігін құрайды және оқу процесіне, академиялық факультеттерге және басқа да университет қызметіне әлі де пайдаланылуда. 20-шы ғасырда университет осы ғимараттардың төңірегіндегі жерді сатып алып, кеңею үшін жаңаларын салған. Бұл ғимараттар көбінесе сол дәуірдегі архитектуралық стильді көрсетеді. Ең соңғы ғимарат – 2011 жылы құрылысы аяқталған сэр Дункан Райс кітапханасы.