Кіріспе

Оксфорд және Кембридж университеттері

Оксбридж – Ұлыбританиядағы ең көне, ең бай және ең танымал екі университет – Оксфорд және Кембридж университеттерінің атауын біріктіру арқылы жасалған сөз. Бұл термин оларды бірлесіп атау үшін қолданылады, басқа британдық университеттерден ерекшелендіреді, сондай-ақ оларға тән ерекшеліктерді сипаттау үшін де пайдаланылады, көбінесе жоғары әлеуметтік немесе интеллектуалды деңгейді немесе элиталық сипатты білдіреді.

Шығу тегі

Екі университет те сегіз ғасырдан астам бұрын құрылғанмен, «Оксбридж» термині салыстырмалы түрде жаңа. Уильям Макеписс Такеррейдің 1850 жылы жарық көрген «Пенденнис» романында басты кейіпкер ойдан шығарылған Бонифаций колледжіне қабылданады. «Оксфорд ағылшын сөздігіне» сәйкес, бұл сөзді алғаш рет Вирджиния Вульф қолданған, ол Уильям Макеписс Такеррейге сілтеме жасап, 1929 жылғы «Төңкерілген бөлме» эссесінде айтқан. Термин 1957 жылы «Times Educational Supplement» басылымында, ал келесі жылы «Universities Quarterly» журналында пайда болды. Университеттер туралы айтылғанда, олар көбінесе «Оксфорд және Кембридж» деп аталады, бұл олардың құрылған ретіне сәйкес келеді. Бір ерекше жағдай – Токиодағы Кембридж және Оксфорд қоғамы; бұл, әдетте, Кембридж клубының алдымен сол жерде құрылғандығымен және 1905 жылы біріккен кезде Оксфорд клубынан көп мүшесі болғандығымен байланысты.

Сын

Оксбридж сөзі де теріс мағынада қолданылуы мүмкін: әлеуметтік топтың сипаттамасы ретінде (20 ғасырдың басында екі университеттің де қабылдауына басымдық білдірген кәсіби топтарға сілтеме жасау), «Британияның саяси және мәдени құрылымдарын билікке ие болуын жалғастырып келе жатқан» элитаның қысқаша атауы, сондай-ақ «Ұлыбританиядағы жоғары білімді Оксбридж көзімен қарауды әлі де жалғастырып келе жатқан» ата-аналық көзқарас, немесе «өте қабілеттілерді» тартып, кейін оларға қолдау көрсетпейтін «қысымды орта» мәдениетін сипаттау үшін қолданылады. Бұл орта «өздеріне-өздері салған стресске ұшырап, көтере алмайтын» жағдайға түсіп, сонымен қатар мемлекеттік мектептерден келген, «жұмыс жүктемесімен күресуде қиындыққа тап болып, өмір мен жұмысты теңгермеуге тырысатын» және «өздерін ортада шатаң сезінетін» студенттерге де әсер етеді. Саттон қоры Оксфорд және Кембридж университеттерінің сегіз мектептен (Вестминстер мектебі, Итон колледжі, Хиллс Роуд 6-шы форма колледжі, Сент-Пол мектебі, Питер Саймондс колледжі, Сент-Пол қыздар мектебі, Кингс колледжі мектебі және Магдален колледжі мектебі) пропорционалды емес түрде «қабылдайтынын» мәлімдейді. Олар 2015 жылдан 2017 жылға дейінгі жарияланған қабылдау деректерін зерттеді және үш жыл ішінде сегіз мектеп 1310 Оксбридж орынын алса, 2900 басқа мектеп 1220 орын алғанын анықтады.

Қатынасты терминдер

Басқа портмантолар да пайда болды, олар «Оксбридж» терминін кеңейтеді, әртүрлі деңгейде танылуға ие. «Локсбридж» термині Лондон, Оксфорд және Кембридждің «алтын үшбұрышын» білдіреді. Бұл термин сондай-ақ қазіргі «AMPAH» деп аталатын ежелгі тарих конференциясының атауы ретінде қабылданды. «Доксбридж» – Дарем, Оксфорд және Кембридж университеттерін білдіретін тағы бір мысал. «Доксбридж» Дарем, Оксфорд, Кембридж және Йорк колледждері арасындағы жыл сайынғы спорт турнирі үшін де қолданылды. «Воксбридж» – Уорвик, Оксфорд және Кембридж бизнес мектептері арасындағы жыл сайынғы конференцияның атауы. «The Guardian» басылымының 2023 жылғы Ұлыбритания университеттері рейтингісінде Сент-Эндрюс университеті көшбасшы болғанда, алғашқы үш оқу орны жаңа тәртіпті көрсету үшін «Stoxbridge» деп аталды. Теккерейдің «Пенденнис» романы «Оксбридж» терминін енгізгенмен, университет атауларының тағы бір біріктірілімі ретінде «Кэмфорд» терминін де ұсынды – «ол Кэмфордтық болды және ағылшын сыйлығының өлеңіне ие болуға жақын болды», – деген сөз бар. Бірақ бұл термин «Оксбридж» сияқты кеңінен қолданылмады. Дегенмен, «Кэмфорд» Шерлок Холмс әңгімесі «Жырқыраған адам» (1923) ішіндегі ойдан шығарылған университет қаласының атауы ретінде қолданылады.