Кіріспе

Британдық керлер және Олимпиада алтын медалінің иегері

Рона Хоуи, MBE (12 қазан 1966 жылы, Айрширде туған), күйеуіне шыққан соң Рона Мартин деген атпен көбірек танымал, 2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарында Ұлыбритания әйелдер командасының капитаны ретінде ең көп танылған британдық керлер. Ол сондай-ақ Әлем және Еуропа чемпионаттарында Шотландияның керлинг командасының капитаны болды.

Ерте мансап

Мартин шотландтық керлинг ортасында ұлттық чемпионаттардың соңғы кезеңінде бірнеше рет жеңіске жете алмағанымен танымал болды, бірақ 1998 жылы маңызды халықаралық чемпионатта өнер көрсету құқығын енді қолға түсірді, онда ол Шотландия құрамасының капитаны ретінде Еуропалық керлинг чемпионатында күміс жүлде жеңіп алды. Құрамдағы маңызды өзгерістерден кейін, ол келесі жылы Шамониде өткен чемпионатта қайта қатысты, бірақ команда медальдық орындардан мүсіркеумен ғана қалып қойды. 2000 жылы Мартиннің төрттігі Шотландия әйелдер керлинг чемпионатында жеңіске жетіп, финалда бұрынғы олимпиадалық капитаны Керсти Хей басқарған команданы ұтты, осылайша сол жылы Глазгода өткен Әлем чемпионатына Шотландия атынан қатысуға лайық болды. Олар Әлем чемпионатына жақсы қатысып, әсіресе жарыстың топтық кезеңінде Келли Лоу басқарған Канада командасын жеңгені ерекше көзге түсті. Алайда, Лоу жартылай финалда Шотландиядан кек алды, Канаданы 10:6 есебімен жеңді. Мартиннің командасы келесі плей-оффта Норвегияның Нордби командасына 10:5 есебімен жеңіліп, медаль мүмкіндігінен айырылғандықтан көңілі тоңды.

2002 жылғы Олимпиада ойындары

Әлем чемпионатында төртінші орын алған команда Ұлыбританияның 2002 жылғы Солт-Лейк-Сити Олимпиадасында өкілдік етуге мүмкіндік алды. Іріктеу, төрт жылдық Олимпиада циклындағы әлем және Еуропа чемпионаттарындағы көрсеткіштерге негізделді. Алайда, команда құрамындағы өзгерістер 1998 жылғы Еуропа чемпионатының күміс медалін есепке алмады, яғни 2001 жылы Лозаннадағы әлем чемпионатында Шотландия атынан қатысқан, бұрынғы әлем чемпионатының жасөсперімдер арасындағы чемпионы Джулия Эварт басқаратын команда іріктеуге түсті. Эварт баяу бастағаннан кейін, керемет жеңіс тізбегін жасады; Шотландия үшін алтын медаль Эварт пен оның командаластарын Олимпиадаға жеткізер еді, ал күміс медаль – іріктеуді шешетін қосымша матчты талап ететін еді. Бірақ, Шотландия жартылай финалда Швецияға еңсесін тіреп, Мартиннің командасы Ұлыбритания атынан Солт-Лейк-Ситиде өнер көрсетті. Аурумен күрескеннен кейін Мартин Солт-Лейк-Ситиге келді, ол және оның команда мүшелері Олимпиадалық деңгейге ерте жетіп, алғашқы жеті турдың бесеуінде жеңіске жетіп, жартылай финалға өтуге жақын келді. Алайда, АҚШ командасы Мартиннің командасын ұтып алып, содан кейін британдық команда айналымдық матчта Германияға еңсесін тіреп қойды. Команданың жоғарылау мүмкіндігі Швейцарияның Германияны жеңуіне байланысты болды. Жарым финалға өту үшін британдық команда Швеция мен Германияға қарсы екі тізбектей жеңіске жеткені жөн болды, және олар мұны істеді. Швециямен жеңіс күтпеген оқиға болды, өйткені Элизабет Густафссон 4 рет әлем чемпионы атанған еді. Жарым финалда британдық команда Келли Лоудың канадалық командасымен кездесті, оған Мартиннің командасының үш мүшесі 2000 жылғы әлем чемпионатының сол кезеңінде Шотландия үшін ойнағанда жеңіліп қалған еді. Мартиннің командасы күтпеген жеңіске жетіп, медальді қамтамасыз етті. Швейцарияның екінші орын алған Лузия Эбнотерге, бұрынғы әлем және Еуропа чемпионатының күміс жүлдегеріне қарсы, Ұлыбритания финалда Мартиннің соңғы тасымен жеңіске жетті, бұл көбінесе қиын теңестіру деп сипатталады. Мартин, Дебби Нокс, Фиона Макдональд және Дженис Ранкин командасы 1984 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарында мұз биінде бірінші орын алған Джейн Торвилл мен Кристофер Диннен кейін Ұлыбританияның Қысқы Олимпиада ойындарында кез келген спорт түрінде алғашқы алтын медалін жеңіп алды. Сол жылы Мартин керлингке қосқан үлесі үшін MBE орденімен марапатталды.

Олимпиададан кейінгі мансап

Мартиннің командасы Шотландия чемпионатының үш ойындық финалында Джеки Локхарттың командасына ұтылып, Шотландияға оралғаннан кейін күндер ішінде өтті. Назар Локхартқа шоғырланды, оның командасы кейіннен Шотландия үшін Әлем чемпионатында жеңіске жетті, ал Локхарт Олимпиадада жеңіске жеткен Мартиннің тасын өз жеңімпаз лақтыруы үшін таңдады. Тас Тағдыр Тасы деп аталды және қазір Шотландияның спорт мұражайында сақталады. 2005 жылы Мартин әлемдік аренаға оралды, оның жұлдызды командасы (Локхарт екінші позицияда болды) Еуропа чемпионатында бесінші орынды иеленді. 2006 жылғы Қысқы Олимпиада алдында Мартиннің мемлекеттік жәрдемге тәуелді өмір сүріп жатқаны және оның қаржылық қиындықтары күйеуінен бөлек тұруға мәжбүр еткені хабарланды. Оның күйеуі Кит компьютер бизнесінде қиындыққа тап болғандықтан, олар мемлекеттік тұрғын үйге көшуге мәжбүр болды. Мартин керлингтен бас тартуды ойлаған, бірақ оның екі баласы оны жалғастыруға ынталандырды. Мартин 2006 жылғы Қысқы Олимпиадада Ұлыбританияның Олимпиада командасын басқарды, бірақ команда турнирдің топтық кезеңінде іріктелмеді. Мартин 2018 жылғы және 2022 жылғы Қысқы Олимпиадаларда керлингтен түсірілімдерге BBC-нің комментаторлар тобына қосылды.

Медальді ұрлау

2014 жылдың мамыр айында Мартиннің Олимпиадалық алтын медалі және басқа Олимпиадалық естелік заттары Дамфристегі мұражайдан ұрланған. 2017 жылдың қыркүйегінде екі адам ұрлық қылды деп танылды, ал үшіншісі 2019 жылы сотталды.