Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеуде рентгенінің проекциясы
Projection X ray of the chest
Кеуде рентгенографиясы, кеуде рентгені (CXR) немесе кеуде суреті – кеуде, оның ішкі мүшелері және жақын орналасқан құрылымдардың ауруларын анықтау үшін қолданылатын кеуде рентгенінің түрі. Кеуде рентгені медицинада ең көп түсірілетін суреттердің бірі болып табылады. Барлық рентген әдістері сияқты, кеуде рентгені кеуде суретін жасау үшін иондаушы сәулелерді, яғни рентген сәулелерін пайдаланады. Ересек адамға кеуде рентгенінен түсетін орташа сәуле дозасы алдыңғы көрініс үшін (PA, немесе артқы-алдыңғы) 0,02 мСв (2 мрем), ал бүйірлік көрініс үшін (LL, немесе бүйірлік) 0,08 мСв (8 мрем) шамасында болады. Бұл шамамен 10 күнге тең табиғи радиацияға ұшыраумен салыстырылады.
A chest radiograph, chest X ray (CXR), or chest film is a projection radiograph of the chest used to diagnose conditions affecting the chest, its contents, and nearby structures. Chest radiographs are the most common film taken in medicine. Like all methods of radiography, chest radiography employs ionizing radiation in the form of X rays to generate images of the chest. The mean radiation dose to an adult from a chest radiograph is around 0.02 mSv (2 mrem) for a front view (PA, or posteroanterior) and 0.08 mSv (8 mrem) for a side view (LL, or latero lateral). Together, this corresponds to a background radiation equivalent time of about 10 days.
Көзқарастар
Дененің салыстырмалы бағытын және рентген сәулесінің бағытын өзгерту арқылы көкіректің әртүрлі көріністерін (оларды проекциялар деп те атайды) алуға болады. Ең көп таралған көріністер – артқы-алдыңғы, алдыңғы-артқы және бүйірлік. Артқы-алдыңғы (АА) көріністе рентген сәулесінің көзі рентген сәулесін көкіректің артқы (арқа) жағынан кіргізіп, алдыңғы (алдыңғы) жағынан шығаруға орналастырылады, онда сәуле анықталады. Бұл көріністі алу үшін науқас рентген детекторының артында орналасқан тегіс бетке қарай тұрады. Сәулелендіру көзі науқастың артында стандартты қашықтықта (көбінесе 6 фут, 1,8 м) орналастырылады және рентген сәулесі науқасқа бағытталады. Алдыңғы-артқы (АП) көріністерде рентген сәулесінің көзі мен детектордың орналасуы кері ауыстырылады: рентген сәулесі кеуде қуысының алдыңғы жағынан кіріп, артқы жағынан шығады. АП көкірек рентгендерін АА рентгендерінен оқу қиын, сондықтан олар пациенттің қалыпты көкірек рентгенін алуы қиын жағдайларда ғана қолданылады, мысалы, науқас төсекке жатқан кезде. Мұндай жағдайда, жатып түскен кездегі көкірек рентгенін (орындықтағы сурет деп те аталады) алу үшін жылдам рентгендік жабдық пайдаланылады. Осының салдарынан, көптеген орындықтағы суреттер де АП болып табылады. Көкіректің бүйірлік көрінісі артқы-алдыңғы көріністерге ұқсас алынады, бірақ бүйірлік көріністе науқас екі қолын жоғары көтеріп, кеуде қуысының сол жағын тегіс бетке баса тұрады.
Different views (also known as projections) of the chest can be obtained by changing the relative orientation of the body and the direction of the x ray beam. The most common views are posteroanterior, anteroposterior, and lateral. In a posteroanterior (PA) view, the x ray source is positioned so that the x ray beam enters through the posterior (back) aspect of the chest and exits out of the anterior (front) aspect, where the beam is detected. To obtain this view, the patient stands facing a flat surface behind which is an x ray detector. A radiation source is positioned behind the patient at a standard distance (most often 6 feet, 1,8m), and the x ray beam is fired toward the patient. In anteroposterior (AP) views, the positions of the x ray source and detector are reversed: the x ray beam enters through the anterior aspect and exits through the posterior aspect of the chest. AP chest x rays are harder to read than PA x rays and are therefore generally reserved for situations where it is difficult for the patient to get an ordinary chest x ray, such as when the patient is bedridden. In this situation, mobile X ray equipment is used to obtain a lying down chest x ray (known as a "supine film"). As a result, most supine films are also AP. Lateral views of the chest are obtained in a similar fashion as the posteroanterior views, except in the lateral view, the patient stands with both arms raised and the left side of the chest pressed against a flat surface.
Үлгілі көзқарастар
Қажетті проекциялар елге және ауруханаға байланысты өзгеруі мүмкін, бірақ тік постэроантериорлық (ПА) проекция көбінесе бірінші таңдау болып табылады. Егер мұндай мүмкін болмаса, антеропостериорлық түсірілім жасалады. Әрі қарайғы бейнелеу жергілікті хаттамаларға, аурухана хаттамаларына, басқа бейнелеу мүмкіндіктерінің болуына және суретті түсіндірушінің пікіріне байланысты. Ұлыбританияда стандартты кеуде рентгенографиясы хаттамасы тек тік артқы-алдыңғы көзқарасты қамтиды, ал бүйірлік көзқарас тек радиологтың сұрауы бойынша түсіріледі. АҚШ-та кеуде рентгенографиясы пациент тұрған немесе отырған күйде ПА және бүйірлік проекцияларды қамтиды. Арнайы проекцияларға науқасты тік орналастыру мүмкін болмаған жағдайларда, әсіресе жылдам (тез) сурет алу және портативті құралды пайдалану қажет болғанда АП проекциясы кіреді. Егер тік сурет алу мүмкін болмаса, ауа-сұйықтық деңгейін көру үшін бүйірлік декубитус проекциясы қолданылуы мүмкін. Артқы-алдыңғы (АП) аксиалды лордотикалық проекциялар кіндік сүйекті өкпе алаңдарының үстіне шығарады, бұл өкпе жоғарғы бөліктерін жақсы көруге мүмкіндік береді (бастапқы туберкулезді іздегенде бұл өте пайдалы).
Required projections can vary by country and hospital, although an erect posteroanterior (PA) projection is typically the first preference. If this is not possible, then an anteroposterior view will be taken. Further imaging depends on local protocols which is dependent on the hospital protocols, the availability of other imaging modalities and the preference of the image interpreter. In the UK, the standard chest radiography protocol is to take an erect posteroanterior view only and a lateral one only on request by a radiologist. In the US, chest radiography includes a PA and Lateral with the patient standing or sitting up. Special projections include an AP in cases where the image needs to be obtained stat (immediately) and with a portable device, particularly when a patient cannot be safely positioned upright. Lateral decubitus may be used for visualization of air fluid levels if an upright image cannot be obtained. Anteroposterior (AP) Axial Lordotic projects the clavicles above the lung fields, allowing better visualization of the apices (which is extremely useful when looking for evidence of primary tuberculosis).
Қосымша пікірлер
Decubitus – пациент жатқан кезде, әдетте, қабырға бойында түсіріледі. Плевралық төгілуді консолидациядан (мысалы, пневмония) және плевралық кеңістіктегі локальді төгілуді еркін сұйықтықтан ажыратуға көмектеседі. Төгілулерде сұйықтық қабаттасады (тік тұрған көрініске қарағанда, көбінесе костофрендтік бұрыштарда жиналады). Лордотикалық көрініс – өкпенің жоғарғы бөлігін визуализациялау үшін, Панкост ісігі сияқты аномалияларды анықтау үшін қолданылады. Сыртқы тыныс көрінісі – пневмоторакс диагнозын қоюға көмектеседі. Көлбеу көрініс – қабырғалар мен кеуде сүйегін визуализациялау үшін пайдалы. Бірақ, қолданылатын рентген дозасын тиісінше өзгерту қажет.
Decubitus – taken while the patient is lying down, typically on their side. Useful for differentiating pleural effusions from consolidation (e. g. pneumonia) and loculated effusions from free fluid in the pleural space. In effusions, the fluid layers out (by comparison to an up right view, when it often accumulates in the costophrenic angles). Lordotic view – used to visualize the apex of the lung, to pick up abnormalities such as a Pancoast tumor. Expiratory view – helpful for the diagnosis of pneumothorax. Oblique view – useful for the visualization of the ribs and sternum. Although it is necessary to do the appropriate adaptations to the x ray dosage to be used.
Көрнекті орындар
Орташа адамның диафрагмасы ортаңғы кіндік сызығында 5-7-ші алдыңғы қабырғалармен қиылысуы тиіс, ал қалыпты PA тыныс алу рентген суретінде 9-10-шы артқы қабырғалар көрінуі керек. Көрінетін қабырғалардың санының артуы гиперінфляцияны білдіреді, мысалы, келуші өкпе ауруы немесе шетелдік денелердің жұтылуы сияқты жағдайларда. Азаю гиповентиляцияны білдіреді, бұл шектеуші өкпе ауруы, плевралық эффузия немесе ателектазия кезінде болуы мүмкін. Паренхималық тығыздықтан туындаған интерстициалдық белгілер пайда болуы мүмкін, бұл интерстициалдық өкпе ауруының көрінісін имитациялайды. Оң жақ төменгі өкпе артериясының ұлғаюы өкпелік гипертензияның өзгеруін білдіреді, ерлерде 16 мм-ден жоғары, ал әйелдерде 15 мм-ден жоғары мөлшердегі артерия қалыпты емес саналады. Рентген суретінің жеткілікті мөлшерде түскенін кеуде омыртқаларының және жүректің артындағы өкпе белгілерінің анық көрінуі арқылы бағалауға болады. Оң жақ диафрагма әдетте сол жақ диафрагмадан жоғары орналасқан, ал бауыр оның астында орналасқан. Кішкентай жарық кейде оң жақта бесінші немесе алтыншы қабырға деңгейінде жұқа көлденең сызық түрінде көрінеді. Каринаның кеңеюі орталық медиастинумда ісік немесе процесс немесе сол жақ жүрекшесінің ұлғаюын көрсетеді, оның қалыпты бұрышы шамамен 60 градусқа тең. Оң жақ паратрахеальді жолақты бағалау да маңызды, себебі ол артқы медиастинумдағы процестерді, әсіресе омыртқаны немесе омыртқа жанындағы жұмсақ тіндерді көрсете алады; әдетте оның өлшемі 3 мм немесе одан аз болуы керек. Сол жақ паратрахеальді жолақ өзгермелірек және тек қалыпты пациенттердің 25%-ында ғана көрінеді. Кеуде рентген суретінде зақымданулардың немесе қабыну және инфекциялық процестердің орналасуын анықтау қиын болуы мүмкін, бірақ силуэттеу және жақын орналасқан құрылымдармен гилумның жабысу белгісі арқылы оларды болжауға болады. Мысалы, егер екі жарымжарты диафрагманың біреуі бүркіретін болса, онда зақымдану тиісті төменгі бөлігінде орналасқан дегенді білдіреді. Егер жүректің оң жақ шекарасы бүркіретін болса, онда патология оң жақ орталық бөлігінде болуы мүмкін, бірақ қауыс деформациясы да жақын орналасқан кеуде сүйегінің басуына байланысты оң жақ есту шекарасын бүркіретін ете алады. Егер жүректің сол жақ шекарасы бүркіретін болса, онда бұл тілшедегі процесс екенін білдіреді.
In the average person, the diaphragm should be intersected by the 5th to 7th anterior ribs at the mid clavicular line, and 9 to 10 posterior ribs should be viewable on a normal PA inspiratory film. An increase in the number of viewable ribs implies hyperinflation, as can occur, for example, with obstructive lung disease or foreign body aspiration. A decrease implies hypoventilation, as can occur with restrictive lung disease, pleural effusions or atelectasis. Underexpansion can also cause interstitial markings due to parenchymal crowding, which can mimic the appearance of interstitial lung disease. Enlargement of the right descending pulmonary artery can indirectly reflect changes of pulmonary hypertension, with a size greater than 16 mm abnormal in men and 15 mm in women. Appropriate penetration of the film can be assessed by faint visualization of the thoracic spines and lung markings behind the heart. The right diaphragm is usually higher than the left, with the liver being situated beneath it in the abdomen. The minor fissure can sometimes be seen on the right as a thin horizontal line at the level of the fifth or sixth rib. Splaying of the carina can also suggest a tumor or process in the middle mediastinum or enlargement of the left atrium, with a normal angle of approximately 60 degrees. The right paratracheal stripe is also important to assess, as it can reflect a process in the posterior mediastinum, in particular the spine or paraspinal soft tissues; normally it should measure 3 mm or less. The left paratracheal stripe is more variable and only seen in 25% of normal patients on posteroanterior views. Localization of lesions or inflammatory and infectious processes can be difficult to discern on chest radiograph, but can be inferred by silhouetting and the hilum overlay sign with adjacent structures. If either hemidiaphragm is blurred, for example, this suggests the lesion to be from the corresponding lower lobe. If the right heart border is blurred, than the pathology is likely in the right middle lobe, though a cavum deformity can also blur the right heard border due to indentation of the adjacent sternum. If the left heart border is blurred, this implies a process at the lingula.
Плевралық аномалиялар
Өкпе және кеуде қабырғасы арасындағы сұйықтық плевралық төгілу деп аталады. Кеуде қуысының бүйірлік рентген суретінде костофренд бұрышын дөңгелету үшін кемінде 75 мл плевралық сұйықтық, ал артқы-алдыңғы рентген суретінде 200 мл плевралық сұйықтық болуы керек. Жанама жатқан кезде тіпті 50 мл сұйықтық та көрінуі мүмкін. Плевралық төгілулер әдетте тік кеуде рентген суретінде жарты ай (менсиск) пішіндес көрінеді, бірақ локальді төгілулер (мысалы, эмпиема кезінде) линза тәрізді пішінде болуы мүмкін (сұйықтық кеуде қабырғасымен кең бұрыш жасайды). Плевра қалыңдауы костофренд бұрышының дөңгелеуіне себеп болуы мүмкін, бірақ ол плевралық сұйықтықтан өзгеше, тік боймен көтеріліп, қабырғаларға жабысқан сызықтық көлеңке түрінде көрінеді.
Fluid in space between the lung and the chest wall is termed a pleural effusion. There needs to be at least 75 mL of pleural fluid in order to blunt the costophrenic angle on the lateral chest radiograph and 200 mL of pleural fluid in order to blunt the costophrenic angle on the posteroanterior chest radiograph. On a lateral decubitus, amounts as small as 50ml of fluid are possible. Pleural effusions typically have a meniscus visible on an erect chest radiograph, but loculated effusions (as occur with an empyema) may have a lenticular shape (the fluid making an obtuse angle with the chest wall). Pleural thickening may cause blunting of the costophrenic angle, but is distinguished from pleural fluid by the fact that it occurs as a linear shadow ascending vertically and clinging to the ribs.
Шектеулер
Кеуде рентгенограммасы кеуде ауруларын зерттеудің салыстырмалы түрде арзан және қауіпсіз әдісі болғанымен, кейбір ауыр кеуде жағдайлары қалыпты рентген суретінде көрінбейтін болуы мүмкін, сондықтан диагноз қою үшін қосымша зерттеулер қажет болуы мүмкін. Мысалы, жедел миокард инфарктісі бар пациенттің кеуде рентгенограммасы толығымен қалыпты болуы мүмкін.
While chest radiographs are a relatively cheap and safe method of investigating diseases of the chest, there are a number of serious chest conditions that may be associated with a normal chest radiograph and other means of assessment may be necessary to make the diagnosis. For example, a patient with an acute myocardial infarction may have a completely normal chest radiograph.