Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Феликс Мари Деластель (2 қаңтар 1840 жылы – 2 сәуір 1902 жылы) – француз криптографы, ең белгілісі бифид шифрын ойлап тапқаны үшін танымал, ол алғаш рет 1895 жылы «Revue du Génie civil» журналында «cryptographie nouvelle» деген атпен жарияланды. Бұл шифр фракциялауды транспозициямен үйлестіреді және шатастыру мен тарату принциптерін қолдану бойынша алғашқы шифрлердің бірі болды. Дэвид Кан оны «криптологияда маңызды жүйе» деп сипаттады. Деластельдің басқа полиграфиялық алмастыру шифрларына трифид және төрт шаршы шифрлары кіреді. Соңғысы – бұрынғы Плейфер шифрының түрі: Деластель Плейфер туралы білмеген болуы мүмкін, бірақ ол 1859 жылы Плиний Чейз сипаттаған фракцияланған шифр туралы оқыған. Оның өмірбаянына қатысты мәліметтер аз. 1843 жылы Феликс Маридің әкесі, кеме жүргізу шебері, теңізде қаза болды. Феликс 1860 жылға дейін Сент-Мало колледжінде оқыды. Мектепті бітіргеннен кейін ол жергілікті портта қырық жыл бойы қоймашы болып жұмыс істеді және криптографиямен хобби ретінде айналысты. 1900 жылы зейнетке шыққаннан кейін ол демалыс үйінде бір бөлме жалдап, 150 беттен тұратын «Traité Élémentaire de Cryptographie» кітабын жазды, оны 1901 жылдың мамырында аяқтады. Ағасының күрт қайтыс болғанын естіген соң, ол 1902 жылдың сәуір айында құлап қайтыс болды. Оның кітабы үш айдан кейін Париждегі Gauthier Villars баспасында жарық көрді. Деластельдің кәсіби әскерилер, дипломаттар және ғалымдар маңызды үлес қосқан дәуірде әуесқой криптограф болғаны ерекше.
Félix Marie Delastelle (2 January 1840 – 2 April 1902) was a French cryptographer, best known for inventing the bifid cipher, first presented in the Revue du Génie civil in 1895 under the name of "cryptographie nouvelle". This cipher combines fractionation with transposition, and was an early cipher to implement the principles of confusion and diffusion. David Kahn described it as a "system of considerable importance in cryptology." Delastelle's other polygraphic substitution ciphers included the trifid and four square ciphers. The last of these is a variant on the earlier Playfair cipher: Delastelle may have been unaware of Playfair, but he had certainly read of the fractionating cipher described by Pliny Chase in 1859. There are few biographical details. Félix Marie's father, a master mariner, was lost at sea in 1843. Félix attended the College of Saint Malo until 1860. After leaving school, he worked in the local port, as a bonded warehouseman, for forty years, and pursued his interest in amateur cryptography as a hobby. Following his retirement in 1900, he rented a single room in a holiday hotel where he wrote a 150 page book Traité Élémentaire de Cryptographie which he completed in May 1901. On hearing news of his brother's sudden death, he collapsed and died in April 1902. His book appeared three months later, published by Gauthier Villars of Paris. Delastelle is unusual for being an amateur cryptographer at a time when significant contributions to the subject were made by professional soldiers, diplomats and academics.