Кіріспе
Венгриядағы университет Будапешт технология және экономика университеті (Budapesti Műszaki és Gazdaságtudományi Egyetem немесе қысқаша Műegyetem), ресми аббревиатурасы BME, Венгрияның Будапешт қаласында орналасқан мемлекеттік зерттеу университеті. Бұл елдегі ең маңызды технологиялық университет және әлемдегі университет деңгейі мен құрылымы бар ең көне технологиялық институт саналады. Ол 1782 жылы құрылған. Университет құрамында сегіз факультетте 110-нан астам кафедра мен институт жұмыс істейді. Будапешт технология және экономика университетінде 1100-ге жуық оқытушы, 400 зерттеуші, басқа да ғылыми дәреже иегерлері және көптеген шақырылған оқытушылар мен тәжірибелі мамандар білім беру және зерттеу жұмыстарына қатысады. Университеттегі 21 171 студенттің шамамен 1381-і – 50 елден келген шетелдік студенттер. Будапешт технология және экономика университеті Венгрияның инженерлік мамандықтары бойынша дипломдардың шамамен 70% -ын береді. Университеттің 34 профессоры/зерттеушісі Венгрия Ғылым академиясының мүшесі болып табылады. Оқу курстары бес тілде жүргізіледі: венгр, ағылшын, неміс, француз және орыс тілдерінде. ECTS кредиттік жүйесі 1995 жылы енгізілді. Бұл студенттерге Еуропалық Одақтың студенттер алмасу бағдарламасы – «Сократ» (сонымен қатар «Эразм» деп те аталады) бағдарламасына қатысуға және «Еуропа үшін үздік өндірістік менеджерлер» желісі арқылы екі диплом алуға мүмкіндік береді.
The Budapest University of Technology and Economics (Budapesti Műszaki és Gazdaságtudományi Egyetem or in short Műegyetem), official abbreviation BME, is a public research university located in Budapest, Hungary. It is the most significant university of technology in the country and is considered the world's oldest institute of technology which has university rank and structure. It was founded in 1782. More than 110 departments and institutes operate within the structure of eight faculties. About 1100 lecturers, 400 researchers and other degree holders and numerous invited lecturers and practising expert specialists participate in education and research at the Budapest University of Technology and Economics. Approximately 1381 of the university's 21,171 students are foreigners, coming from 50 countries. The Budapest University of Technology and Economics issues about 70% of Hungary's engineering degrees. 34 professors/researchers of the university are members of the Hungarian Academy of Sciences. Training courses are provided in five languages: Hungarian, English, German, French and Russian. The ECTS credit system was introduced in 1995. This helps students to enroll in the student exchange program of the European Union, the Socrates (also known as Erasmus), and earn a double degree through the Top Industrial Managers for Europe network.
Қабылдаулар
Мажарстанның орта мектептерінің матурасын жеткілікті балдармен аяқтаған барлық мажарстандықтар, сондай-ақ Халықаралық бакалавриат дипломы бар (де, жеткілікті балдармен) кез келген адам қабылдауға құқылы. Венгрияның барлық университеттері сияқты, венгр тіліндегі бағдарлама үшін әр семестрде шамамен 1000 доллар оқу ақысы төленуі тиіс. Бұл университет олардың алғашқы жоғары оқу орны болса, 13 семестрден аспаған жағдайда мажарстандық студенттерден қосымша ақы алынбайды. Университет барлық факультеттерінде, оқудың барлық деңгейінде (Дайындық курсы, Бакалавр, Магистр, Доктор) ағылшын тіліндегі кең ауқымды бағдарламаларды ұсынады. Оқу ақысы семестрлік төлем бойынша 2000 € мен 4500 € аралығында. Барлық студенттердің 6%-ы әлемнің әртүрлі елдерінен, елуден астам елден келген студенттерді құрайды; ағылшын тілінде оқитын студенттердің көп бөлігі Әзірбайжан, Қытай, Пәкістан, Қазақстан және Иорданиядан келген, сондай-ақ түлектердің арасында Малайзия, Эквадор және Сауд Арабиясынан келген студенттер де бар.
Орналасқан жері
Университет Дунайдың Буда жағында, Сабадсаг көпірі мен Петефи көпірі арасында және Ракоцци көпіріне қарай орналасқан. Осының салдарынан университет кампусы едәуір ұзын және тар: университеттің бір шетінен екінші шетіне дейін 20 минутқа дейін уақыт жұмсалуы мүмкін. Будапешттің ішкі қаласы (Пеш) өзеннен өте жақын, екі көпірдің қайсысымен болса да 10 минуттық жерде.
Спорт
Университетте бір спорт клубы бар, ол 1901 жылғы алғашқы Венгрия лигасында ойнаған «Мүегетеми АФК». Университет қазан айында IFIUS 2008 Дүниежүзілік студенттер аралық ойындарын қабылдады.
Ұлттық техникалық ақпарат орталығы мен кітапхана
Будапешт технология және экономика университетінің Ұлттық техникалық ақпарат орталығы және кітапханасы (BME OMIKK) Венгриядағы екі маңызды кітапхананың жалғасы болып табылады.
BME орталық кітапханасы
Будапешт технология және экономика университетінің (кейіннен Йозеф политехникумы) кітапханасы 1848 жылы дін және халықтық білім министрі барон Йозеф Эотвос кітапхананың тізіміндегі алғашқы бес томдық кітапты сыйға тартқанда ресми түрде құрылды. Кітапхана университеттің бірге 1854 жылы Пешт қаласынан Буда қамалына, ал 1872 жылы қайта Пешт қаласына көшті. 1882 жылы ол Ұлттық музейге жақын кампусқа, қазір Этвеш Лоранд университетінің гуманитарлық факультетінің кампусына көшті. 1909 жылы кітапхана БМЭ жаңа кампусындағы собор тәрізді бөлек ғимаратқа көшірілді. Ғимаратты университеттің сәулет профессоры Саму Печ жобалады. Орталық зал солтүстікке қарай кең оқу залын, батысқа қарай көп қабатты сақтау орнын және оңтүстікке қарай кітапханалық процестердің жұмыс бөлмелерін байланыстырады. Шығыс фасады «Қайғының көпірі» арқылы университеттің орталық ғимаратына қосылған. Бұл архитектуралық тұжырымның уақытқа төздіргіштігі дәлелденді. Кейіннен сақтау сыйымдылығын ықшам сақтау технологиясын енгізу және кампустың бағының астындағы үлкен жер асты сақтау орнын салу арқылы кеңейтті. Бүгінде Будапешт маңындағы алыс сақтау ғимараты да пайдаланылады. Бастапқыда кітапханаға университет профессорлары басшылық етті. Алғашқы толық уақытты директор 1936 жылы тағайындалды. Кітапхана алғашқы жылдары тек профессорларға қызмет көрсетті. Ол 1869 жылы студенттер үшін, ал 1884 жылы жалпы оқырмандар үшін ашылды. 1884 жылы кітапхананың алғашқы жіктеу жүйесі жасалды және кітапхананың алғашқы баспа каталогын Винс Варта жариялады, ол, әрине, құрылыс материалдарымен, газ өндірумен және сумен жабдықтаумен айналысатын қалалық химиялық технологиялар профессоры және екі рет университет ректоры болды. Келесі жылдары баспа каталогының кеңейтілген басылымдары бөлімдерге және елдің басқа да ірі кітапханаларына таратылды. 1936 жылы кітапхана каталогтың картотекалық жүйесін енгізді. Электрондық каталогқа көшу 1980-ші жылдары басталды, ал 1990-шы жылдары біріктірілген кітапхана жүйесі енгізілді. Интернет таралуымен және жолақтың кеңеюімен каталог кез келген жерден қолжетімді болды. Кітапхана коллекциясы сатып алулар және профессорлардың сыйлықтары арқылы толықтырылды. 1872 жылы барон Йозеф Эотвос мұрасын және 1912 жылы инженер және саясаткер Кароли Иероними мұрасын алу арқылы екі маңызды толықтыру жасалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ғимарат пен коллекция зақымдалды. Дегенмен, ол 1945 жылы жұмысын жалғастырды, ал негізгі оқу залы 1949–1950 оқу жылында қайта ашылды. 1952 жылдан бастап коллекцияның көбінесе ашық сөрелерге оқырмандардың тікелей қолжетімділігі үшін орналастырылды. Бастапқыда тек көркем әдебиет, кейіннен анықтамалықтар, ал қазіргі уақытта оқулықтар мен ағымдағы әдебиеттерді оқу залдарының сөрелерінде табуға болады. 1953 жылы кітапхана сериялық басылымдарды (Будапешт техникалық университетінің орталық кітапханасының әдістемелік еңбектері, ғылым және техника тарихы бойынша басылымдар, ғылыми-техникалық библиографиялар) және 1960-шы жылдары басқа да серияларды шығара бастады. Алтысыншы жылдардың ортасынан бастап кітапхана бірінші курс студенттеріне кітапхананы пайдалану және әдебиеттерді іздеу дағдыларын оқыту бойынша оқытуға қатысады. 1991 жылы кітапханада көбінесе химияға қатысты әдебиеттермен ашық сөрелермен Табиғи ғылымдар зертханасы ашылды. Кітапхана университет кітапханалар желісінің орталығы және математика мен физика бойынша тақырыптық кітапхана болып табылады.
Ұлттық техникалық ақпарат орталығы мен кітапханасы (ОМИКК)
1883 жылы білім министрі Агостон Трефорт Технологиялық мұражайды ашты, оның құрамында "өндіріс саласындағы негізгі венгр және халықаралық әдебиеттерден" тұратын кітапхана болды. 1889 жылы кітапхана көшіріліп, Мемлекеттік политехникалық институтының кітапханасымен біріктірілді. 1921 жылы екі институтты біріктіру нәтижесінде Технологиялық және материалдарды сынау институты құрылды. Осы бірігудің нәтижесінде Технологиялық институттың кітапханасы пайда болды. 1923 жылдан бастап кітапхана Геза Каплань басшылығымен қарқынды дамыды. 1949 жылы Технологиялық кітапхана Техникалық құжаттама орталығымен ресми түрде біріктірілді. Содан бері кітапхана ел бойынша ведомстволық кітапханалар желісін құруды бастады. 1952 жылы кітапхана Ұлттық техникалық кітапхана деп аталды. 1956 жылы кітапхана Ұлттық музейге жақын орналасқан әсем ғимаратқа көшірілді. 1982 жылы электрондық технологиялардың енгізілуімен және халықаралық ынтымақтастықтағы кітапханалардың ақпарат алмасуының дамуымен кітапхана Ұлттық техникалық ақпарат орталығы және кітапханасы болып өзгертілді. Ұйымдық құрылым мен басқарудағы бірнеше өзгерістерден кейін, 2001 жылы білім министрінің шешімімен Ұлттық техникалық ақпарат орталығы мен кітапхананың көптеген функциялары, қызметкерлері және барлық кітап қоры Будапешт Технология және Экономика университетінің кітапханасына қосылды.
BME OMIKK, біріктірілген кітапхана
Екі кітапхана біріктірілгеннен кейін Бас оқу залы жаңартылып, оның ішінде Техникалық және Табиғат ғылымдары оқу залы ашылды, орталық университет ғимаратында үш оқу залы құрылды, сондай-ақ кітапхана ғимаратын жер асты сақтау орнымен және жаңа оқу залдарымен байланыстыратын сервистік туннель салынды. 2011 жылы жаңа оңтүстік (Лагиманоса) кампусында жаңа университет ғимараттары салынысымен, BME OMIKK-тің жаңа қызмет көрсету орны “I” ғимаратында ашылды.
Университет реті
Будапешт технология және экономика университеті QS 2017 әлемдік рейтингінде машина жасау саласында 250-ші орынды иеленді. Ол инженерлік және технологиялық саладағы әлемнің 400 үздік университетінің арасында 322-орында, және Quacquarelli Symonds рейтингінде Венгриядан тіркелген жалғыз университет болып табылады. Times Higher Education 2020 жылғы әлемдік университеттер рейтингінде оны 1001+ деп бағалады.