Кіріспе

Аналогты және цифрлық компьютерлердің үйлесімі. Аналогты-цифрлық гибридтік компьютерлер. Гибридтік компьютерлер – аналогты және цифрлық компьютерлердің қасиеттерін біріктіретін компьютерлер. Цифрлық бөлігі әдетте басқарушы ретінде жұмыс істейді және логикалық және сандық операцияларды жүзеге асырады, ал аналогтық бөлігі көбінесе дифференциалдық теңдеулерді және басқа да математикалық тұрғыдан күрделі мәселелерді шешуге қолданылады.

Тарих

Алғашқы гибридтік есептеу жүйесі 1961 жылы Packard Bell компаниясы шығарған Hycomp 250 болды. Тағы бір ерте мысалы – 1963 жылы EAI шығарған интеграцияланған гибридтік компьютер HYDAC 2400. 1980 жылдары Marconi Space and Defense Systems Limited (Peggy Hodges басшылығымен) «Starglow Hybrid Computer» әзірледі, ол үш EAI 8812 аналогтық компьютерінен және EAI 8100 цифрлық компьютеріне қосылған SEL 3200 цифрлық компьютерінен тұрды. 20-ғасырдың соңында цифрлық компьютерлердің, соның ішінде цифрлық сигнал процессорларының мүмкіндіктері артуымен гибридтік компьютерлердің саны азайды. Жалпы, аналогтық компьютерлер өте жылдам, себебі олар математикалық тұрғыдан күрделі теңдеулерді сигналдың тізбек арқылы өту жылдамдығымен шеше алады, бұл көбінесе жарық жылдамдығының елеулі бөлігін құрайды. Алайда, аналогтық компьютерлердің дәлдігі төмен, олар үш, ең көп дегенде төрт таңбалық дәлдікпен шектеледі. Цифрлық компьютерлерді теңдеулерді шешуде шексіз дәлдікке жеткізуге болады, бірақ аналогтық компьютерлермен салыстырғанда бұл өте баяу процеске айналады. Күрделі математикалық теңдеулер көбінесе итеративтік әдістермен жуықталады, бұл итерациялардың саны соңғы мәнге жасалған бастапқы «болжамның» дұрыстығына және қажетті дәлдік деңгейіне байланысты өте көп болуы мүмкін. (Осы бастапқы болжам сандық «тұқым» деп аталады.) 20-ғасырдың көптеген нақты уақыт операциялары үшін мұндай цифрлық есептеулер тым баяу болды (мысалы, өте жоғары жиілікті фазалық антенналық радарлар немесе ауа-райы есептеулері үшін), бірақ аналогтық компьютердің дәлдігі жеткіліксіз болды. Гибридтік компьютерлерді аналогтық компьютердің көмегімен өте жақсы, бірақ салыстырмалы түрде дәл емес «тұқымдық» мәнді алу үшін пайдалануға болады, содан кейін ол цифрлық компьютердің итеративтік процесіне беріліп, қажетті дәлдікке жетеді. Үш немесе төрт таңбалы, жоғары дәлдікке ие сандық тұқымды пайдаланғанда, қажетті дәлдікке жету үшін цифрлық есептеу уақыты күрт қысқарады, себебі итерациялардың саны азаяды. Гибридтік компьютерлердегі ең маңызды техникалық мәселелердің бірі – аналогтық есептеу элементтері мен жерге қосу жүйелеріндегі цифрлық компьютердің шуын азайту болып табылады. Жануарлардың жүйке жүйесі гибридтік компьютердің бір түрі екенін ескеру қажет. Сигналдар бір жүйке жасушасынан екіншісіне химиялық заттардың дискретті (цифрлық) пакеттері түрінде синапстар арқылы беріледі, содан кейін жүйке жасушасында электрхимиялық потенциал құрылып, аналогтық түрде жиналады, оның шегіне жеткенде жасуша разряд болып, келесі жүйке жасушасына цифрлық пакеттерді жібереді. Бұл тәсілдің кемінде үш артықшылығы бар: жүйедегі шу азайтылады (және жиналмайды), ортақ жерге қосу жүйесі қажет емес және сигналдың жол бойындағы жасушалардың белсенділігіндегі айырмашылықтарға қарамастан, сигналдың нашарлауы минималды болады (тек сигналдың кешігуі өзгереді). Жеке жүйке жасушалары аналогтық компьютерлерге, ал синапстар цифрлық компьютерлерге ұқсас. Гибридтік компьютерлер гибридтік жүйелерден өзгеше. Соңғысы кіріс және/немесе шығыс жағынан аналогтық-цифрлық түрлендіргішпен жабдықталған цифрлық компьютер ғана болуы мүмкін, бұл аналогтық сигналдарды кәдімгі цифрлық сигналды өңдеу үшін және керісінше, мысалы, сервомеханизмдер сияқты физикалық басқару жүйелерін басқару үшін түрлендіруге мүмкіндік береді.

VLSI гибридті компьютерлік чип

2015 жылы Колумбия университетінің зерттеушілері 65 нм CMOS технологиясында жасалған шағын гибридтік компьютер туралы мақала жариялады. Бұл 4-ретті VLSI гибридтік компьютері 4 интегратор блогы, 8 көбейтілгіш/күшейтуді реттеу блогы, 8 ток режиміндегі сигналдарды таратуға арналған fanout блогы, 2 АҚТ (ADC), 2 СҚТ (DAC) және 2 SRAM блогынан тұрады. Сыртқы нұсқауларды орындау үшін чипке цифрлық басқару құрылғылары да орнатылған. Мақаладағы роботтық тәжірибе гибридтік есептеу чипін бүгінгі таңдағы жаңа, аз қуатты кіріктірілген қолданбаларда пайдалану мүмкіндігін көрсетеді.