Кіріспе

Тринидадтық Олимпиадалық спринтер және саясаткер Ато Жабари Болдон (Ato Jabari Boldon) (1973 жылдың 30 желтоқсанында туған) – Тринидад пен Тобагоның бұрынғы жеңіл атлетика спортымен айналысушысы, саясаткер және төрт дүркін Олимпиада жүлдегері. Ол 50, 60 және 200 метрлік қашықтықтарда тиісінше 5.64, 6.49 және 19.77 секундтық уақытпен Тринидад пен Тобагоның ұлттық рекордтарын, сондай-ақ 100 метрлік қашықтықта Ұлттар Достастығы ойындарының рекордын иеленеді. Ол 100 метрлік қашықтықтағы ұлттық рекордты 9.86 секундпен ұстаған, бірақ Ричард Томпсон 2011 жылдың 13 тамызында 9.85 секунд көрсеткенге дейін оны төрт рет жаңартқан. Жеңіл атлетика спортындағы карьерасын аяқтағаннан кейін Болдон 2006-2007 жылдар аралығында Тринидад пен Тобаго Парламентінің оппозициялық сенаторы болып, Біріккен Ұлттық Конгресс партиясын өкілдік етті. Болдон қазір NBC Sports телеарнасында жеңіл атлетика спорты бойынша сарапшы ретінде жұмыс істейді.

Ерте өмір және жас мансап

Болдон Тринидад және Тобагоның Порт-оф-Испания қаласында туды. Оның анасы ямайкалық, әкесі – тринидадтық, Хоуп пен Гай Болдон. Ол Тринидадтағы Фатима колледжін (орта мектеп) бітірген соң 14 жасында АҚШ-қа кетті. 1989 жылдың желтоқсанында Нью-Йорк қаласының Куинс ауданындағы Ямайка орта мектебінде футболшы болып ойнағанда, жеңіл атлетиканың бас жаттықтырушысы Джо Трупиано футбол жаттығуы барысында оның спринтке қабілетін байқады. 16 жасында өткен алғашқы жеңіл атлетика маусымында Болдон 200 метрді 21,20 секундқа, 400 метрді 48,40 секундқа жүгіріп, 1990 жылы Куинс округінің чемпионатында екі мәрте жеңіске жетіп, үздік ойыншы атағын иеленді. Оқуын аяқтау үшін Ямайка орта мектебінен Калифорния штатының Сан-Хосе қаласындағы Пьемонт-Хиллс орта мектебіне ауысқаннан кейін, Болдон «San Jose Mercury News» газетінің «Santa Clara» округінің футбол құрамасына ілікті. Ол спринтпен де айналысып, 1991 жылы CIF California State Meet-те 200 метрде үшінші орын алды. Жеңіл атлетика оның басты мақсатына айналды және сол жазда Солтүстік Каролина штатының Дарем қаласында өткен жасөспірімдер Олимпиадасында 200 метрде жеңіске жетті. 18 жасында Болдон 1992 жылғы Барселонада өткен жазғы Олимпиада ойындарында Тринидад пен Тобаго атынан 100 метр және 200 метрге қатысты, бірақ екі жарыстың да алғашқы турында қатысуға құқық алған жоқ. Болдон жасөспірімдер турниріне оралып, Оңтүстік Кореяның Сеул қаласында өткен IAAF жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатында 100 метр және 200 метрде жеңімпаз атанды, соның арқасында жасөспірімдер әлем чемпионаттары тарихында екі спринттік жарыста жеңіске жеткен алғашқы спортшы болды. Болдон 1995 жылы Лос-Анджелестегі Калифорния университетінде (UCLA) социология мамандығын оқып, 200 метрде NCAA чемпионы атанды. 1996 жылы ол колледж карьерасының соңғы жарысында Орегон штатының Юджин қаласында NCAA 100 метрлік чемпионатын жеңіп алды, сондай-ақ NCAA турнирінің рекордын 9,92 секундқа жеткізді. Болдон 1996 жылдан бастап 100 метрдегі колледж рекордын 9,90 секундпен ұстап тұрды, бірақ 2008 жылы 9,89 секунд көрсеткен Трэвис Пэдгет бұл рекордыны жаңартты. Кейін Нонгидзаше Макуша 2011 жылы Айова штатының Де-Мойн қаласында өткен NCAA чемпионатында осы рекордыны қайталады.

Аға спортшылар

Болдон өзінің алғашқы халықаралық ересектер деңгейіндегі медалін 1995 жылғы әлем чемпионаттарында жеңіп алды, 100 метрде қола жүлдесін иеленді. Ол сол кезде 21 жасында осы жарыста медаль ұтқан ең жас спортшы болды. Келесі жылы, 1996 жылғы жазғы Олимпиадада, ол 100 м және 200 м қашықтықтарында үшінші орын алды, екеуі де әлемдік рекордтардан кейін қалды. 1997 жылы Грекияның Афины қаласында өткен әлем чемпионаттарында 200 метрде жеңіске жетті; бұл оның елінің жеңіл атлетика әлем чемпионаттарындағы алғашқы әлемдік титулы болды. Осы жетістігімен ол жасөспірімдер және ересектер арасындағы әлем чемпионаттарында жеңіске жеткен сирек спринтерлердің біріне айналды. Келесі жылы Болдон мансабының шыңына жетіп, 100 метрде 9.86 секундтік жеке және ұлттық рекордты орнатты. Бұл көрсеткіш 19 сәуірде Калифорния штатының Уолнат қаласында өткен Mt. SAC эстафетасында тіркелді және 17 маусымда Афиныда қайталанды. 1999 жылы Болдон 100 метрде екі рет 9.86 секунд көрсетті, бірақ содан кейін күйдіргіш бұлшық етіне ауыр жарақат алды, ол Севильядағы әлем чемпионатына қатысудан бас тартуға мәжбүр етті – бұл жарақаттан басқа, оның мансабындағы жалғыз чемпионат болды. 2000 жылғы жазғы Олимпиадада Болдон 100 метрде күміс және 200 метрде қола медальдар жеңіп алды, бұл оның жеке жеңісі болды, өйткені ол өткен жылы мансабына қауіп төндірген жарақаттан жазылып қайтқан еді. Бұл жеңіс оны Тринидад пен Тобагодан Олимпиадада ең табысты жеке жүлдегер етіп, төрт Олимпиада медалін иелендірді. 2001 жылы Болдон маусымның басындағы эстафета жарысында эфедрин стимуляторына оң сынақ берді, оған ескерту жасалды, бірақ ол дисквалификацияланбады немесе санкцияланбады, өйткені эфедрин көптеген рецептсіз дәрілерде кездеседі және Болдон суық тигенді емдеп жатқан еді. "Бұл жағдайда кінә спортшыға жатпайды", - деді IAAF бас хатшысы Истван Гюлай оң нәтиже туралы. Сондай-ақ 2001 жылы Эдмонтон қаласында өткен әлем чемпионаттарында Болдон 100 метрде 9,98 секундпен төртінші орынды иеленді, содан кейін елдің 4 x 100 метрлік эстафетасының екінші кезеңін сүріп, финалда үшінші орынды жеңіп алды. Бұл Тринидад пен Тобагоның әлемдік немесе Олимпиадалық жарыста 4x100 м эстафетасы бойынша алғашқы медалі болды және Болдон осы жас жігіттердің командасымен (оның командаластарының орташа жасы 19 болған) ұлттық тарих жасауы өзінің мансабындағы ең үлкен жетістігі болғанын мәлімдеді. 2001 жылғы әлем чемпионатында ол алған медальдердің түсі 2005 жылы өзгерді, өйткені оның екі орны да жақсарды – ол 100 метрде қола медаль алды, ал қола эстафеталық медальдар американдық спринтер Тим Монтгомеридің (100 метрде екінші орын алған және АҚШ командасымен 4 x 100 метрді жеңіп алған) барлық нәтижелері мен көрсеткіштері допинг бұзушылықтарына байланысты жойылғаннан кейін күміс медальдарға жаңартылды. Бұл Болдонның мансабындағы төрт әлем чемпионаттарының медальдерінің санын оның төрт Олимпиада медалімен теңестірді. Болдон 2002 жылдың шілдесінде Тринидад пен Тобагодағы Баратариада мас күйдегі жүргізушімен соқтығысып, ауыр жарақат алды және 100 метрде он секундтан төмен немесе 200 метрде жиырма секундтан төмен жүгіре алмады, бұл көрсеткішті ол 2002 жылға дейін 37 рет көрсеткен еді. 2006 жылы Тринидадтағы судья Болдонның апатқа кінәсіз екенін анықтады және оған үлкен өтемақы төленді. Сол оқиғадан кейін Болдонның жамбасы ауыр жарақат алды және ол бұрынғы спринтерлік деңгейіне жете алмады. 2004 жылы Афина Олимпиадасында ол 100 метрлік жарыстың алғашқы кезеңінен өте алмады, бірақ елдің 4 x 100 метрлік эстафета командасының капитаны болды, олар Олимпиада тарихында алғаш рет финалға өтті, онда жетінші орынды иеленді. Болдон Олимпиадада Тринидад пен Тобаго үшін медаль жеңген сегізінші адам және қазіргі уақытта 100 метрде 10 секундтан төмен көрсеткен 28 ресми нәтижесімен үшінші орында тұр, бұрынғы жаттықтырушы әріптесі Морис Грин 52 нәтижемен және Ямайканың бұрынғы 100 метрлік әлемдік рекордсмені Асафа Пауэлл 97 нәтижемен көш бастап тұр. 2008 жылдың 20 сәуірінде "The Observer" газеті Болдонның бұрынғы жаттықтырушысы Джон Смитқа жазған хат мазмұнын жариялады, онда ол Смит пен Морис Гриннің оның білімінен тысқары есірткі қолдануға итермелегенін, Гриннің допингсіз жарысқа қатысқаны туралы жалған мәлімдеме жасағанын және оның мансабына зиян келтіргенін айыптады. Бірақ бұл мәселе бойынша HellenicAthletes.com сайтына берген сұхбатынан басқа, Болдон бұл туралы ресми мәлімдеме жасаған жоқ.

Хабар тарату

1999 жылы Испанияның Севилья қаласында өткен әлем чемпионатында Болдон ауыр жарақат алғандықтан қатыса алмады. Британдық телерадиокорпорациясы оны осы чемпионаттарды тікелей эфирде түсіндіруге және талдау жасауға шақырды. Ол көрермендерге ұнады және 2000 жылы Калифорния штатының Сакраменто қаласында өткен АҚШ Олимпиадалық іріктеу жарыстарында BBC үшін жарыс жолындағы сарапшы ретінде қайта шақырылды. 2005 жылдан 2009 жылға дейін Болдон АҚШ телеарнасы CBS-тің NCAA ашық стадиондағы жеңіл атлетика чемпионатының тікелей эфиріндегі комментаторлар тобының құрамында жұмыс істеді. 2007 жылдың маусым айында ол NBC Sports телеарнасында 2007 жылғы АҚШ Ұлттық чемпионатында сарапшы ретінде тұңғыш рет эфирге шықты, сондай-ақ Versus және NBC телеарналарының 2007 жылғы Осака әлем чемпионатының тікелей эфирін қамтуға үлкен үлес қосты. 2008 жылы ол АҚШ Олимпиадалық іріктеу жарыстарында және NBC Sports телеарнасының 2008 жылғы жазғы Олимпиадасында спринт сарапшысы болды. Болдонның NBC-дегі жұмысы баспасөз тарапынан, соның ішінде Los Angeles Times, USA Today және The New York Times газеттері тарапынан жоғары бағаланды. The New York Times оны "NBC-нің ең жақсы сарапшыларының бірі, спорттық білімі, харизмасы, дәл талдауы және тікелейлігінің керемет үйлесімі" деп атады. 2010 жылы Болдон ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген сарапшы Ларри Роусонның кеткенінен кейін, ол бұрын тұрақты қатыспаған жалғыз АҚШ жеңіл атлетикасын тікелей эфирде көрсететін ESPN командасына қосылды. 2012 жылы ол NBC-нің 2012 жылғы жазғы Олимпиадасы үшін жеңіл атлетика сарапшысы ретіндегі қызметін жалғастырды. 2013 жылы 2012 жылғы Лондон Олимпиадасына жасаған түсіндірмелері үшін Болдон АҚШ тарихында алғаш рет және жалғыз жеңіл атлетиканы тікелей эфирде көрсететін хабаршы ретінде Sports Emmy сыйлығына ие болды. Ол "Ең көрнекті спорт қайраткері, спорттық іс-шара сарапшысы" номинациясы бойынша ұсынылған болатын. Оның досы және NBC Sports Sunday Night Football телеарнасының әріптесі Крис Коллинсворт ақырында Эмми сыйлығын жеңіп алды, бұл оның бес рет қатарынан жеңісі болды. Том Фейермен бірге Болдон Pac 12 Network үшін жеңіл атлетика жарыстарында ойын сарапшысы болды. 2017 жылы Болдон NBC телеарнасында NASCAR бағдарламасына ерекше материалдарды дайындаушы ретінде қосылды.

Саясат

Болдон 2006 жылғы 14 ақпанда бұрынғы сенатор Рой Августустың отставкасынан кейін оппозициялық Біріккен Ұлттық Конгресс атынан сенатор ретінде ант берді. Августус 13 ақпанда сол кездегі оппозиция жетекшісі Басдео Пандайдың басшылық стиліне қатысты туындаған дауға байланысты отставкаға кеткен болатын. Болдон 2007 жылғы 11 сәуірде 14 ай сенатор қызметін атқарғаннан кейін, Пандайдың басшылық қабілетіне қатысты мәселелерді айтып, отставкаға кетті.

Медиа

2006 жылы Болдон 73 минуттық «Өмір бойындағы бір рет: Болдон Бахрейнде» деген DVD фильмді жазып, өндіріп, режиссерлік етті. Бұл фильмде ол және басқа жанкүйерлер, сондай-ақ Тринидад және Тобаго азаматтары Бахрейн Корольдігіне жасаған сапары баяндалған. Онда елдің футбол құрамасы – «Soca Warriors» Бахрейнмен 1–0 есебімен жеңіліп, FIFA Әлем Кубогына қатысу үшін ең кішкентай ел ретінде тарихта қаланды, Германиядағы 2006 жылғы турнирге жолдама алды.

Жаттықтыру

Болдон 2012 жыл шамасында Халифа Сент-Фортты жаттықтыруды бастады және бір айдың ішінде оның 100 метрлік нәтижесін 12,3 секундтан 11,5 секундқа дейін жақсартуға көмектесті. Сент-Форт 2015 жылғы жастар арасындағы жеңіл атлетика әлем чемпионатында күміс медальді, ал 2015 жылғы жеңіл атлетика әлем чемпионатында эстафетада қола медальді жеңіп алды.

Жеке өмір

Болдон 1998 жылы үш жылдық таныстықтан кейін ойын-сауық индустриясының директоры/менеджері Кассандра Миллсқа үйленді. Болдон мен Миллс 2007 жылы ажырасып кетті. Олардың ортақ балалары жоқ. Оның бұрынғы қарым-қатынасынан бір қызы бар. 2007 жылы жаңалықтар оқушысы Неки Моханнан қызы дүниеге келді. Олар 2018 жылы ажырасып кетті. Қазір ол Флорида штатында тұрады. Болдон сонымен қатар АҚШ азаматтығын алған. 2000 жылы Болдон Тринидад және Тобаго Республикасының спорт елшісі болып тағайындалып, дипломатиялық паспорт алды. Ол Кариб теңізі тарихындағы ең көрнекті спортшылардың бірі және халықаралық аренадағы ең танымал өкілдердің бірі саналады. 2001 жылы Тринидад және Тобаго футболдан 17 жасқа дейінгі әлем чемпионатын қабылдағанда, турнир үшін салынған жаңа стадиондардың бірі Кува қаласында салынды және оған Ато Болдон стадионы деп ат қойылды. Осылайша Болдон, 1976 жылғы Олимпиада чемпионы Хасли Кроуфордтың (Порт-оф-Испания қаласында орналасқан Хасли Кроуфорд стадионы) есімімен аталған стадионға ие болған сол кездегі екінші аралдық спринтер атанды. Болдон - білікті ұшқыш, ол 2005 жылдың тамызында жеке ұшқыш куәлігін алды. Ол AOPA, Ұшақ иелері мен ұшқыштар қауымдастығының мүшесі.

Жетістіктер

2011 жылдың 4 қарашасында Болдон UCLA спортшылар даңқы залына енгізілді.

Жарыс жазбасы

1992 жылғы Орталық Америка және Кариб теңізі жасөсперімдер чемпионаты (U20)Тегусигальпа, Гондурас1-орын100 м10.4  (0.0 м/с)1-орын200 м21.5  (0.1 м/с)Жасөсперімдер арасындағы әлем чемпионатыСеул, Корея1-орын100 м10.30  (0.0 м/с)1-орын200 м20.63  (0.3 м/с)Олимпиада ойындарыБарселона, Испания45-орын (h)100 м10.77  (−0.3 м/с)47-орын (h)200 м21.65  (0.0 м/с)1993 жылғы әлем чемпионатыШтутгарт, Германия25-орын (qf)100 м10.48  (−0.1 м/с)41-орын (h)200 м21.31  (−1.2 м/с)19-орын (h)4 × 100 м40.241994 жылғы Ұлттар Достығы ойындарыВиктория, Британдық Колумбия, Канада4-орын100 м10.079-орын (sf)200 м20.801995 жылғы әлем чемпионатыГетеборг, Швеция3-орын100 м10.03  (1.0 м/с)29-орын (qf)200 м21.81  (−0.1 м/с)1996 жылғы Олимпиада ойындарыАтланта, АҚШ3-орын100 м9.90  (0.7 м/с)3-орын200 м19.80  (0.4 м/с)1997 жылғы әлем чемпионатыАфина, Греция5-орын100 м10.02  (0.2 м/с)1-орын200 м20.04 w  (2.3 м/с)1998 жылғы Ұлттар Достығы ойындарыКуала-Лумпур, Малайзия1-орын100 м9.88  (−0.1 м/с) GRЖақсы Ниет ОйындарыНью-Йорк, АҚШ2-орын100 м10.001-орын200 м20.152000 жылғы Олимпиада ойындарыСидней, Австралия2-орын100 м9.99  (−0.3 м/с)3-орын200 м20.20  (−0.6 м/с)11-орын (sf)4 × 100 м38.92 NR2001 жылғы әлем чемпионатыЭдмонтон, Канада3-орын100 м9.98  (−0.2 м/с) 2-орын4 × 100 м38.58 NR2003 жылғы әлем чемпионатыПариж, Франция8-орын (sf)100 м10.22  (0.6 м/с)10-орын (sf)4 × 100 м38.842003 жылғы Панамерикалық ойындарСанто-Доминго, Доминикан Республикасы2-орын4 × 100 м38.532004 жылғы Олимпиада ойындарыАфина, Греция44-орын (h)100 м10.41  (−1.1 м/с)7-орын4 × 100 м38.60

Жеке рекордтар

КүнДәуірЖер-жайУақыт (секунд)16 ақпан 200050 метрМадрид, Испания5.64 (Ұлттық рекорд)23 ақпан 199760 метрБирмингем, Ұлыбритания6.49 (Ұлттық рекорд)19 сәуір 1998, 17 маусым 1998, 16 маусым 1999, 2 шілде 1999100 метрWalnut, CA, Афины, Афины және Лозанна9.86 +1.8, −0.4, +0.1 және +0.4 (Ұлттық рекорд)13 шілде 1997200 метрШтутгарт, Германия19.77 (Ұлттық рекорд) Барлық ақпарат IAAF профилінен алынған.