Кіріспе
Сомптинг – Англияның Батыс Суссекс графтығындағы Адур ауданында орналасқан ауыл. Ол Лансинг пен Вортинг қалаларының арасында, жартылай жайылымдық еңістер мен жартылай дамыған жазықтан тұрады, Оңтүстік Даунс ұлттық паркінің етегінде жатыр. ХХ ғасырғы құрылыстар Лансингтен сәл үлкен аудандармен үйлеседі.
Sompting is a village and civil parish in the coastal Adur District of West Sussex, England between Lancing and Worthing. It is half grassland slopes and half developed plain at the foot of the South Downs National Park. Twentieth century estates dovetail into those of slightly larger Lancing.
Этимология
Ауылдың атауы көне ағылшын тіліндегі *sumpt + ingas сөздерінен шыққан, яғни "батпақты жерде тұратын адамдардың елді мекені" деген мағынаны білдіреді. Оның ең ерте жазылған түрі – 956 жылғы құжаттағы Сунтинга, бірақ "Domesday Book" (1086) кітабында аты Султингес деп көрсетілген, себебі нормандық тілінде сөйлейтін кеңсе қызметкерлері мпт дыбыс тобымен таныс болмаған. Топонимист Адриан Рум атап өткендей, қазіргі таңда онда айқын батпақты жерлер жоқ, бірақ ол теңізге жақын және аласа жатқан жерде орналасқан.
Белгілі орындар мен маңызды ғимараттар
Қасиетті Мария шіркеуі – I дәрежелі ағылшын-саксон және нормандық шіркеуі, 1939 жылдан бері ауыл орталығынан А27 қысқа жолымен бөлініп жатыр. Оның мұнарасының үстінде "Рейн шлемі" – төрт жақты қысқа пирамида тәрізді қақпақ орнатылған, ол Англияда жалғыз ғана. Шіркеуді алғашқыда шамамен 960 жылы сакстар салған, кейін 12 ғасырда Уильям де Брауз, Брамбердің 1-ші лорды Темплер орденіне сыйлаған кезде нормандар қайта жаңартып салған. Шіркеу кейіннен 15 ғасырда Госпитальерлер орденіне өтті. Филип Чарльз Хардвик жобалаған және 1856 жылы аяқталған Сомтинг Эбботс ғимараты – дайындық мектебі. Дегенмен, бұл жер нормандар дәуірінен бері Сомтингтің біріккен үйлерінің бірі болған, ол алғаш Нормандиядағы Фэкамп аббаттығына тиесілі болды, кейін Миддлсекстегі Сион аббаттығына қарады. 1248 жылы Фэкамп аббаттығының ауылында түрме болған. Король Георг IV-нің жұбайы, королева Каролина 1814 жылы Англиядан континентке өтетін кезінде Сомтинг Эбботста тоқтаған. Ескі Сомтинг ректориясы, қазір зейнеткерлер үйі ретінде пайдаланылады, 1791 жылға дейін салынған, бірақ ректорияның тарихы ұзақ, ол бұрын 1154 жылдан Темплерлерге тиесілі болған және Сомтинг шіркеуі сияқты 15 ғасырда Госпитальерлерге өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бастикл-Лейннің батыс жағындағы Ректори фермасының жерінде соғыс тұтқындары лагері салынды. Сомтингтің қауымдық залы 1889 жылы Сомтинг Эбботс поместьесінің иесі Г.П. Крофтс салған оқу залы ретінде салынған: оның Крофтс/Тристрам отбасы 1748 жылдан бері поместьедегі жерлерге иелік етіп, үйлер салып келген, ол Сомтинг поместьесі деп белгілі. Шіркеуде 1887 жылы тіркелген методист миссиялық шіркеуінде де балама христиандық құлшылық өтілген. Сомтинг қауымдық орталығы 1872 жылы бастауыш және кіндік балалар мектебі ретінде салынған. Ол директоры Харриет Финлей Джонсонның еңбегімен, ауыл балаларының білімінде драманы басты орынға қойған инновациялық білім беру орны ретінде танымал болды. Эдвард Трелониге тиесілі үй, авантюрист, жазушы және Перси Биш Шеллидің досы да ауылда орналасқан. Сомтинг еншігіне Беггерс Буш шағылысы, сондай-ақ бұрынғы Үстіңгі Кокехам және Төменгі Кокехам шағылыстары кіреді, олар қазір Сомтинг-Лансинг агломерациясының бөлігі болып табылады. Кокехам – Кокканың үйі (шағылысы). Сомтинг тарихи тұрғыдан батысқа қарай бүгінде Шармандеан-Лейн деп аталатын ежелгі мал төлеу жолына дейін созылған, бірақ 1933 жылы бұл жер көршілес Вортинг қаласына берілді. Сомтингтің Лансингпен шығыс шекарасы тарихи түрде Боундстоун-Лейнмен белгіленген, себебі шекарада шекара тасы орналасқан. Тас қазір Боундстоун балабақшасында сақталады. Солтүстік жағында Парк-Брауда Доунс жотасында қола дәуірінен темір дәуіріне дейін, тіпті римдік кезеңге дейін қоныс болған. Шамамен 270 жылы сакстар немесе франктар шабуыл жасап, ғимараттарды өртеп жібергенге дейін ол тұрған. Тұрғындары осы жерден Сисбери рингтегі төбедегі бекініске көшіп кеткен деген болжам бар.
География
Азаматтық аудандағы ең биік нүкте – Орданс Датумынан (теңіз деңгейінен) жоғары орналасқан Steep Down. Сомтинг ауданының батыс бөлігінде Сомтинг пен Вортингтің арасында орналасқан қорғалатын Сомтинг қабырғасы жатыр. Бұл аймақ бұрын теңіздің құйылысы болған, және осы жерде Бродвотер бұлағы (Сомтинг бұлағы деп те аталады) Бруклендс паркіне, содан кейін теңізге құяды. Төменгі Кокхемдегі Сомтинг қабырғасындағы қамыс аралының бір бөлігі Табиғатты қорғауға маңызды орын деп белгіленген. Сомтинг Вортинг орталығынан солтүстік-шығысқа қарай шамамен орналасқан. Ең жақын теміржол станциясы Лансингте.
Әдебиетте
Жазушы Альфред Лонгли Сомптингте тұрды, ол "Джимми Смэглс" кейіпкерін және оның "Сомптинг трейкл кеніштерін" жасаған, онда "өте еңгеш адамдар жұмыс істеді".
Жыл сайынғы іс-шаралар
Сомтинг Сомтинг ауылының Моррис бишілері қоятын мәмерлер ойынымен де танымал. 2005 жылы шағын топ бірігіп, Сомтинг фестивалін ұйымдастырды, ол алғаш рет 2006 жылдың 2-4 маусымында Адур фестивалінің бастау шараларының бірі ретінде өтті. Осыдан бері ол жыл сайынғы Сомтинг сыра және музыка фестиваліне айналды, ол Сомтинг ойын алаңында, Батыс көшесінде өтеді. Фестивальге Сомтинг ауылының ашық есік күні және бұрынғы Сомтинг ауылдық кеңесінің мүшесі Майк Принс құрастырған, Сомтингтің суреттердегі қызықты тарихын көрсететін «Сомтингтің ескі суреттері» көрмесі кіреді, ол бүкіл әлемнен қызығушылық тудырады.