Англосаксондық Англиядағы Сүссекс Корольдігінің географиясы мен шекаралары

Кіріспе

Англо-саксон Англиясының корольдігі

Жылтыр орманды Уэльд кеңеюді қиындатты, бірақ көршілес мемлекеттердің шапқыншылығынан да қорғаныспен қамтамасыз етті. Сассекс қалған Англиядан оқшауланғандығына баса назар салынғанмен, римдік жолдар Уэльд орманындағы маңызды байланыс артериялары болып қала берді. Уэльд саксон дәуірінде орманды болған Сассекстің жалғыз аймағы емес еді. Мысалы, Сассекстің батыс шетінде Мэнхуд түбегі орналасқан, қазіргі уақытта ол көбінесе ормансыздандырылған, бірақ атауы, бәлкім, «адамдардың орманы» немесе «ортақ орман» деген мағына беретін ежелгі ағылшын тіліндегі «men wudu» сөзінен шыққан. Жағалау бүгінгідей болмаған. Өзен жазығындағы аллювийдің көп бөлігі әлі жиналмаған, ал таяз сулы өзен сағалары ішкі аймаққа қарай созылған. Осы кездегі жағалау жазығы бүгінгіден кем дегенде шақырымға жуық кең болған болуы мүмкін. Бұл ландшафт патшалық ішіндегі маңызды аймақтық айырмашылықтарға әкелді. Бай жағалау жазығы үлкен иеліктердің негізі болып қала берді, олардың кейбіреулерінің шекаралары жарғылармен бекітілді. Даунс аймағы көбінесе шөл болды. Оңтүстік сакстардың ықпалы Уэльдте ең зор болды. Даунс тауларының солтүстік беткейімен солтүстік шекараларына дейін әртүрлі топырақтарға тең бөлінген жерлері бар шаруашылықтар қатарласып жатты; шаруашылықтар көлемі шамамен бірдей болды. Ерте ортағасырлық кезеңде Сассекс өзендері жергілікті деңгейде маңызды біріктіруші фактор ретінде әрекет еткен болуы мүмкін, жағалау, саға және өзен жағалауындағы қауымдастықтарды байланыстырып, осы аймақтардағы адамдарға өзіндік сананы қалыптастырды. Сассекс патшалығының шекарасы 6 және 7 ғасырларда қалыптасқан. «Domesday Book» Шығыс Гэмпшир/Батыс Сассекс шекарасындағы төрт Марденді тізімдейді. Марденнің ежелгі ағылшынша атауы «Maere dun» болған, ол «шекаралық төмендік» деген мағынаны білдіріп, олардың орналасқан жерін көрсетеді. Эмс өзенінің саласы Стоутоннан оңтүстікке қарай көтеріліп, Солтүстік Марденге дейін солтүстікке қарай ағып, Оңтүстік сакстардың батыс шекарасын толықтырады. Беда Уэссекс патшалығымен батыс шекараны Уайт аралының қарсы жағында деп сипаттады. Шығыс жағында Ромни батпағы және Лимен өзені (қазір Ротер өзені немесе Кент арығы деп аталады) арқылы Сассекс Кент патшалығымен шекаралас болды. Уэльд орманындағы Форст-Риджтің солтүстігінде Суррейдің кіші патшалығы орналасқан, ол кейіннен Уэссекс құрамына енгенге дейін әртүрлі патшалықтардың таласына түскен шекаралық аймаққа айналды. Сассекстің оңтүстігінде Ла-Манш бұғазы жатыр, одан әрі Франция немесе франктар патшалығы орналасқан. 680 жылдарға қарай, христиан діні енгізілген кезде, Селси және Чичестер аудандары патшалықтың саяси орталығы болғанына күмән жоқ, бірақ Чичестердің 9 ғасырға дейін қайтадан иеленгеніне археологиялық дәлелдер аз. 11 ғасырда қалалар көбінесе Альфред Ұлының билігінде құрылған бекінілген қалалардың (бурхтардың) дамуы болды. Сассекстің әртүрлі аймақтарында шошқа жайылымдарына әртүрлі атаулар берілген. Шығыстағы Haestingas аймағында шошқа жайылымдары «денн» деп аталды, орталықта оларды «стиг» (stig) деп атады, ал батыста – «fold». 4 ғасырдың соңында Рим Британиясы бойынша туу көрсеткіші төмендеді; бұл халық санының азаюына Рим билігінің соңғы 30 жылында Британияда жиналған үш үлкен армияның континенттік Еуропаға көшірілуі, сондай-ақ оба және варварлардың шабуылы себеп болды. Саксон дәуірінің аяқталуынан кейін, 1086 жылы «Domesday Book» кезінде Сассекс қалаларының шамамен саны мынадай болуы мүмкін:

The heavily forested Weald made expansion difficult but also provided some protection from invasion by neighbouring kingdoms. Whilst Sussex's isolation from the rest of Anglo Saxon England has been emphasised, Roman roads must have remained important communication arteries across the forest of the Weald. The Weald was not the only area of Sussex that was forested in Saxon times—for example, at the western end of Sussex is the Manhood Peninsula, which in the modern era is largely deforested, but the name is probably derived from the Old English maene wudu meaning "men's wood" or "common wood" indicating that it was once woodland. The coastline would have looked different from today. Much of the alluvium in the river plains had not yet been deposited and the tidal river estuaries extended much further inland. It is estimated that the coastal plain may have been at least one mile broader than it is today. The landscape gave rise to some key regional differences within the kingdom. The rich coastal plain continued to be the base for the large estates, ruled by their thegns, some of whom had their boundaries confirmed by charters. The Downs were more deserted. South Saxon impact was greatest in the Weald. Along the north scarp of the Downs runs a series of parishes with land evenly distributed across the different soils to their northern boundaries; the parishes were more or less equal in area, around In the early mediaeval period, the rivers of Sussex may have acted locally as a major unifier, linking coastal, estuary and riverside communities and providing people in these areas with a sense of identity. The boundaries of the Kingdom of Sussex probably crystallised around the 6th and 7th centuries. The Domesday Book lists four Mardens on the East Hampshire/ West Sussex border. The Old English for Marden would have been Maere dun meaning "boundary down", reflecting their position. A tributary of the River Ems rises south of Stoughton and travels north to North Marden, completing the western boundary of the South Saxons. Bede described the western boundary with the Kingdom of Wessex as being opposite the Isle of Wight. To the east at Romney Marsh and the River Limen (now called the River Rother or Kent Ditch), Sussex shared a border with the Kingdom of Kent. North of the Forest Ridge in the Wealden forest lay the sub kingdom of Surrey, which became a frontier area disputed by various kingdoms until it later became part of Wessex. To the south of Sussex lay the English Channel, beyond which lay Francia, or the Kingdom of the Franks. By the 680s, when Christianity was being introduced, there is no doubt that the district around Selsey and Chichester had become the political centre of the kingdom, though there is little archaeological evidence for a reoccupation of Chichester itself before the 9th century. By the 11th century the towns were mostly developments of the fortified towns (burhs) founded in the reign of Alfred the Great. Different names existed for the swine pastures in different parts of Sussex. In the territory of the Haestingas in the east, swine pastures were named denns, in the centre they were referred to as "styes" (stig) and in the west, folds. At the end of the 4th century there was a decline in the birth rate across Roman Britain; this population decrease would have been exacerbated by the transfer to Continental Europe of three large armies, recruited in Britain in the last 30 years of Roman rule, as well as plague and barbarian attack. Approximate populations of Sussex towns shortly after the end of the Saxon period in 1086 at the time of the Domesday Book may have been as follows:

{|class="wikitable"
!Ранг
!Қала
!Халық саны
Алайда, Батыс Сассексте Highdown-да, Вортинг пен Apple Down-ның жанында 11 км (7 миль) жерде екі зират бар. Оуз және Кукмир арасындағы аймақ англосаксон жалдамалыларының федеративтік келісімге қол қою орны болған деп саналады. Мысалы, Шығыс Сассекстегі Бишопстондағы Рукери төбесіндегі зираттардың бірін қазу кезінде римдік немесе римдік металл бұйымдары табылды, соның ішінде Квойт брош стиліндегі қаптал, бұл 5 ғасырдың басында осында қоныстануды көрсетеді. Кейінгі қазба жұмыстары саксон ғимараттарының едәуір аумағын ашты. 22 ғимараттың ішінде үш үй жерге батып кеткен, 17-сі жеке бағаналарға негізделген тікбұрышты, біреуі бағаналар арасындағы арқалық ойықтарымен, ал тағы біреуі сегіз үлкен бағанадан тұрады. «Патчинг қазынасы» деп аталған бұл қазынада біздің заманымыздың 470 жылы салынған монета да болды. Осылайша, Highdown зираты сакстар шошқа жайылымын Patching-те жерлеген кезде пайдаланылған. Highdown-ды 5 ғасырда жерлеу орны ретінде пайдаланған қоныс әлі анықталған жоқ, бірақ Уайт Patching пен Highdown арасында байланыс болуы мүмкін деп болжайды, ал Уэлч бұл жерде римдік-британдық қауымдастық орналасқан және олар саксон жалдамалы әскерлерін бақылаған болуы мүмкін деп ұсынады.

Христиандық және тәуелсіздік жоғалту (600860)

491 жылдан кейін Суссекс тарихы 607 жылға дейін жазылмаған, онда Вессекстің Кеолвульфы Оңтүстік Саксонға қарсы соғысқандығы туралы хабарлама бар. Уэссекс тарапынан қауіп төндірілген Оңтүстік саксондар Мерсиямен одақтасып, тәуелсіздіктерін сақтауға тырысты. Оңтүстік саксондар үшін Мерсия патшасының ықпалы мен билігі, Батыс саксондарға қарағанда, ыңғайлырақ болды. Эдельваль сондай-ақ Мерсияның қарастырылатын провинциясының ханшайымы Эабеге үйленді. 681 жылы жер аударылған Нортумбриялық киелі Вильфрид Оңтүстік Саксон патшалығына келді және бес жыл бойы елді дінге шақырып, крещение рәсімін өткізді. Киелі Вильфрид келгеннен кейін көп ұзамай патшалық "қанды қырғын мен қиратумен" азапталды, ал Эдельвальгті қуғынға түскен Батыс Саксон князі Кэдвалла өлтірді. Соңғысы Эдельвальгтің мұрагерлері, Берхтун және Андхун есімді екі эалдорменмен қуылды. Уатттың қазіргі Хастингс маңындағы Хастингс тайпасының билеушісі болғаны туралы болжам бар. Нунна 710 жылы британиялық король Герайнтке қарсы шайқасқан Уэссекстің Ине туысы ретінде Англо-Саксон жылнамасында сипатталған. Беданың айтуынша, Суссекс бірнеше жыл Инеге бағынышты болды және Кэдвалла сияқты, Ине де Суссекс халқын көп жыл бойы қаталдықпен қыспақтады. 710 жылы Суссекс әлі де Батыс Саксон билігінде болды, сол кезде Суссекс патшасы Нотхелм Инемен бірге батыста Дюмонияға қарсы жорыққа шықты. Суссекс, әрине, Батыс Саксон билігінен 722 жылға дейін бөлініп шықты, өйткені Ине Суссекске басып кіргені жазылған, ол үш жылдан кейін қайталап, Суссекс пен Суррейдің Уэльд аймақтарына қашқан Эльдберт есімді Батыс Саксондық жер аударылуын өлтірді және Суссесте қолдау табуға тырысқандай көрінеді. Тағы бір жарғыда Арун аңғарындағы қазіргі Бурфам маңындағы жер учаскесінің бірнеше мәмілелері тіркелген. Бұл жерді Нунна Берфритке Пепперингте монастырь салу үшін бергенімен басталады. Берфрит жерді Эоллаға тапсырды, ол оны Вулфхерге сатты. Содан кейін жер Беобаға тиді, ол оны Беорра мен Эккаға берді. Озриктің соңынан ерген басқа куәгерлер - Эдберт пен Эола, екеуі де дін қызметкерлері ретінде танылды. Патша Эдельстан куәлік етті. Біраз уақыттан кейін Эдельберт Суссекс королі болды, бірақ ол тек жарғылардан ғана белгілі. Эдельберттің билік мерзімі 733 жылдан бастап Сельси епискобы Сигеферттің замандасы болғандықтан белгісіз, өйткені Сигеферт Эдельберттің датасы жоқ жарғысына куә болды, онда Эдельберт Этельберт рекс Суссаксон деп аталды. Осыдан кейін 765 жылы Елдвульф есімді патшаның жер беруі туралы хабарламалар Елдвульд пен Ослак есімді тағы екі патшаның куәлігімен жазылды. 765 және 770 жылдары Осмунд патша жер берді, соңғысын кейін Мерсияның Оффасы растады. Суссекс патшалығының тәуелсіздігі 770-ші жылдардың басында аяқталды. Оффа сондай-ақ Эдельберттің екі жарғысын растады және 772 жылы Суссекте жер берді, куә ретінде Суссекс герцогы Освальд болды. Бұл уақытта Оффа Суссекс патшалығын аннексиялаған болуы мүмкін, өйткені бұрын патшалық атақты қолданған Осмунд, Эльфвальд және Ослак сияқты бірнеше адам қазір герцог атағымен қол қояды. Оффа 776-785 жылдар аралығында бақылауын сақтап тұра алмаса да, кейіннен оны қалпына келтірген көрінеді. Оңтүстік саксондар Уэссекстің Эггбертына мойынсұнды және осы уақыттан бастап Батыс Саксон әулетіне бағынышты болды. Хизер Эдвардстың Оксфорд ұлттық биография сөздігінде жазған мәліметтеріне сәйкес, Суссекс 827 жылға дейін Вессекспен қосылмаған болуы мүмкін. Кейіннен Суссекс графтығы кейде Кент графтығымен біріктірілген көрінеді. 855 жылы Уэссекс патшасы Этельберт Суссекс пен басқа оңтүстік-шығыс патшалықтарын биледі және ағасы король Этельбальд қайтыс болғаннан кейін Уэссекс патшалығына ие болды, осылайша Суссекс толығымен Уэссекс тағына бағынды.

After 491 the written history of Sussex goes blank until 607, when the annals report that Ceolwulf of Wessex fought against the South Saxons. Threatened by Wessex, the South Saxons sought to secure their independence by alliance with Mercia. To the South Saxons, the more distant influence and control of a king from Mercia is likely to have been preferable to that of the West Saxons. Æðelwealh also married Eabe, a princess of the Hwicce, a Mercian satellite province. In 681, the exiled St Wilfrid of Northumbria arrived in the kingdom of the South Saxons and remained there for five years evangelising and baptising the people. Shortly after the arrival of St Wilfrid, the kingdom was ravaged with "fierce slaughter and devastation" and Æðelwealh was slain by an exiled West Saxon prince Cædwalla. The latter was eventually expelled, by Æðelwealh's successors, two Ealdormen named Berhthun and Andhun. There is a theory that Watt may have been a sub king who ruled over a tribe of people centred around modern day Hastings, known as the Haestingas and Nunna is described, in the Anglo Saxon Chronicle, as the kinsman of Ine of Wessex who fought with him against Geraint, King of the Britons, in 710. According to Bede, Sussex was subject to Ine for a number of years and like Cædwalla, Ine also oppressed the people of Sussex in the same harsh way for many years. In 710 Sussex was still under West Saxon domination when King Nothhelm of Sussex is recorded as having campaigned with Ine in the west against Dumnonia. Sussex evidently broke away from West Saxon domination some time before 722 when Ine is recorded as invading Sussex, which he repeated three years later, killing a West Saxon exile named Ealdberht who had fled to the Weald of Sussex and Surrey and appears to have attempted to find support in Sussex. There is another charter, that is thought to be genuine, that records a series of transactions of a piece of land near modern day Burpham in the Arun Valley. It starts off with a grant of land, at Peppering, by Nunna to Berhfrith probably for the foundation of a minster. Berhfrith transferred the land to Eolla, who in turn sold it to Wulfhere. The land then went to Beoba who passed it on to Beorra and Ecca. The other witnesses who followed Osric were Eadberht and Eolla, both who can be identified as ecclesiastics. is witnessed by a King Æðelstan. A little later, Æðelberht was King of Sussex, but he is known only from charters. The dates of Æðelberht's reign are unknown beyond the fact that he was a contemporary of Sigeferth, Bishop of Selsey from 733, as Sigeferth witnessed an undated charter of Æðelberht in which Æðelberht is styled Ethelbertus rex Sussaxonum. After this we hear nothing more until about 765, when a grant of land is made by a king named Ealdwulf, with two other kings, Ælfwald and Oslac, as witnesses. In 765 and 770 grants are made by a King Osmund, the latter one was later confirmed by Offa of Mercia. The independent existence of the Kingdom of Sussex came to an end in the early 770s. Offa also confirmed two charters of Æðelberht, and in 772 he grants land himself in Sussex, with Oswald, dux Suðsax, as a witness. It is probable that about this time Offa annexed the kingdom of Sussex, as several persons, Osmund, Ælfwald and Oslac, who had previously used the royal title, now sign with that of dux. Offa may not have been able to maintain control in the period 776–785 but he appears to have re established control afterwards. the South Saxons submitted to Ecgberht of Wessex, and from this time they remained subject to the West Saxon dynasty. According to Heather Edwards in the Oxford Dictionary of National Biography, it is probable that Sussex was not annexed by Wessex until 827. The earldom of Sussex seems later to have been sometimes combined with that of Kent. Æthelberht of Wessex was ruling Sussex and the other south eastern kingdoms by 855, and succeeded to the kingship of Wessex on the death of his brother, King Æthelbald, thus bringing Sussex fully under the crown of Wessex.

Елдормандық және графтық (8601066)

895 жылдан бастап Сассекс даниялықтардың үздірімсіз шабуылдарына ұшырады, содан кейін Годвин және Нормандықтардың екі күшті әулеттерінің пайда болуымен. Годвин, мүмкін, Сассекстің тумасы болған, ал Эдуард Исповедник билігінің соңында графтықтың үштен бір бөлігі оның отбасының иелігінде болды. Сассекстің эльдорманы Эдвиннің қазасы 982 жылы тіркелген, себебі ол Беркширдегі Абингдон аббаттығында жерленген, осы жерде англосаксондық жылнаманың бір нұсқасы жазылған. Аббаттың жазбаларында ол princeps Australium Saxonum, Eadwinus nomine (Оңтүстік саксондардың Едвин басшысы) деп аталған, ол өсиетімен оларға мүлік қалдырған, бірақ құжаттың өзі сақталмаған. Сол жылдың басында ол король Этельредтің жарғысына Eaduuine dux ретінде куә болған. Оның аты 956 жылғы (мүмкін, 976 жылдық қателік) жасалған жалған жарғыға да қосылған. Келесі буында Суссекс тині Уулфнот Силд ағылшын саясатында маңызды рөл атқарды. 1009 жылы оның іс-әрекеті ағылшын флотының жойылуына әкелді, ал 1011 жылы Сассекс, Оңтүстік-Шығыс Англияның көп бөлігімен бірге, даниялықтардың бақылауына өтті. Жергілікті басқару реформасының алғашқы мысалы ретінде, даниялық патшалар англосаксондық эльдормандықтарын жойды және оларды аз санды, бірақ ірі графтықтармен алмастырды. Уулфнот Силд 1020 жылы Уэссекс графы болып тағайындалған Годвиннің әкесі болды. Оның графтығына Сассекс те кірді. 1053 жылы қайтыс болғаннан кейін, Годвиннің орнын оның ұлы Гарольд, бұрын Шығыс Англия графы болған, Уэссекс графтығында (Сассекс кіретін) иеленді. Эдуард Исповедник, өмірінің көп бөлігін Нормандиядағы жер аударында өткізген, нормандықтарды қолдады және Сассексте Фэкамп аббаттығының иесіне Стейнингтегі шіркеуді сыйлады, сондай-ақ Гастингсте, Райде және Винчелсидағы жерлерге жасалған бұрынғы гранттарды растады. Оның капелланы Осборнға, кейін Уильямның Эксетер епископына, Эдуард Бошемдегі порты мен басқа да жерлерді берді. Көптеген саксондық дворяндар қызғанышқа бой алдырды, және 1049 жылдан бастап наразы саксондық дворяндар, король және келген нормандықтар арасында қақтығыс туды. Годвин және оның екінші ұлы Гарольд Бошем мен Певенсиді пайдаланып, қарақшыларды жойды және Сассекс жағалауында бейбітшілікті сақтады. 1066 жылдың 14 қазанында Англияның соңғы саксон патшасы Гарольд II Гастингс шайқасында қаза тапты, ал ағылшын армиясы Жеңімпаз Уильям мен оның әскеріне жеңілді. Суссекстің барлық жауынгерлері шайқаста болған болуы мүмкін, өйткені графтықтың тиндері қырылды, ал аман қалғандарының жерлері тәркіленді.

From 895 Sussex suffered from constant raids by the Danes, till the accession of Canute, after which arose the two great forces of the house of Godwine and of the Normans. Godwine was probably a native of Sussex, and by the end of Edward the Confessor's reign a third part of the county was in the hands of his family. The death of Eadwine, Ealdorman of Sussex, is recorded in 982, because he was buried at Abingdon Abbey in Berkshire, where one version of the Anglo Saxon Chronicle was compiled. According to the abbey's records, in which he was called princeps Australium Saxonum, Eadwinus nomine (Eadwine leader of the South Saxons), he bequeathed estates to them in his will, although the document itself has not survived. Earlier in the same year he witnessed a charter of King Ethelred the Unready as Eaduuine dux. His name was also added to a forged charter dated 956 (possibly an error for 976). In the next generation, Wulfnoth Cild, a Sussex thegn, played a prominent part in English politics. In 1009 his actions resulted in the destruction of the English fleet, and by 1011 Sussex, together with most of South East England, was in the hands of the Danes. In an early example of local government reform, the Anglo Saxon ealdormanries were abolished by the Danish kings and replaced with a smaller number of larger earldoms. Wulfnoth Cild was the father of Godwin, who was made Earl of Wessex in 1020. His earldom included Sussex. When he died in 1053, Godwin was succeeded as Earl of Wessex (including Sussex) by his son Harold, who had previously been Earl of East Anglia. Edward the Confessor, who had spent much of his early life in exile in Normandy, was pro Norman and in Sussex gave to the abbot of Fécamp Abbey the minster church at Steyning, as well as confirming land existing land grants at Hastings, Rye and Winchelsea. To his chaplain, Osborn, later William's Bishop of Exeter, Edward gave the harbour and other land at Bosham. Many of the Saxon nobles grew jealous and from 1049 there was conflict between the disgruntled Saxon nobility, the king and the incoming Normans. Godwine and his second son Harold kept the peace off the Sussex coast by using Bosham and Pevensey to drive away pirates. On 14 October 1066, Harold II, the last Saxon king of England was killed at the Battle of Hastings and the English army defeated, by William the Conqueror and his army. It is likely that all the fighting men of Sussex were at the battle, as the county's thegns were decimated and any that survived had their lands confiscated.

Қорғаныс және соғыс жүргізу

Сассекске жасалған ең алғашқы викингтердің шабуылы 895 жылы болды және осы кенеттен жасалған шабуылдарға қарсы тұру шашыраңқы фермерлік қоғам үшін өте қиын болды. 895 жылы Чичестер халқы аймақты тонаған жүздеген даниялықтарды өлтірді. Саксон ақсүйегі Эдульф Сассекс қорғанысын ұйымдастыруға тағайындалды, бірақ көп нәрсе жасамас бұрын обадан қайтыс болды. Ең қауіпті шабуылдар 1009 жылы болды, онда викинг әскері қысқы маусымда Уайт аралында бекініп, Суссекс, Гэмпшир және Беркширді қиратты. Чичестердің тікбұрышты көше жоспары қала қабырғаларының маңында өтетін ішкі көшелері бар бекінілген бурхтардан дамыған қалаларға тән; бұл гарнизондық әскерге қаланы қорғауға және ауылдан қашқандардың паналаған үлкен шеткі аймақтарын (хагае) сақтап қалуға мүмкіндік берді. Қазынаға кесілмеген бес импортталған силикуа кірді, сондықтан монета кесілуі сол кезде тоқтаған болуы мүмкін, бірақ монета жүйесі осыдан ондаған жыл бұрын, Британиядағы римдік билік құлағаннан кейін күйреген болуы мүмкін. Х ғасырда ақшалай экономиканың қайта жандануын король Этельстан Англияның монета жүйесін қайта ұйымдастырғаннан кейін көбейген түрлі монеталар көрсетеді. Чичестер, Льюс және Стейнинг қалаларында монета соғу орындары болды. Темір дәуіріндегі Сиссберидегі төбеде де уақытша монета соғу орны болған сияқты, ол Әтелредтің билігі кезінде Дания шапқыншылығы кезінде паналау орны ретінде қайта нығайтылған болуы мүмкін. Нормандтар басып алғанға дейін Арундел, Певенси және Гастингсте де монета соғу орындары болды. Оуз өзені кем дегенде Льюс қаласына дейін кеме жүзуге қолайлы болған. Армстронг Сассекс көптеген ағылшын тәжірибелерінен оқшауланған болса да, бұл Сассекстің Еуропаның басқа аймақтарымен бай сауда байланыстарын жасырмауы керек деп санайды. 1060 жылдары Льюс мал базарын да қолдады. Осы кезде Сассекс қалалық орталықтар желісіне ие болды, сондықтан фермерлер нарықтарға 15-30 км қашықтықта болды. Суссекс жағалауы мен Суссекс төбелерінде егіншілік гүлденген сияқты. Суссекс жағалауы ғасырлар бойы салыстырмалы түрде тығыз қоныстанған, бұл жердің сол кездегі стандартқа қарағанда тиімдірек өңделгенін көрсетеді. Балық шаруашылығы да Суссекс экономикасы үшін маңызды болды. Льюс - шалқан балық өнеркәсібінің маңызды орталығы болды және теңіз балық аулауы үшін 38 500 шалқан балық төлеуге міндетті болды.

The earliest recorded Viking raid on Sussex took place in 895 and it was particularly difficult for a scattered farming community to meet these sudden attacks. In 895 the population of Chichester killed many hundreds of Danes who plundered the area. Eadulf, a Saxon noble, was appointed to organise the defence of Sussex but died from the plague before much could be done. The most serious attacks took place in 1009, when a Viking army took up position over the winter period on the Isle of Wight and ravaged Sussex, Hampshire and Berkshire. The rectilinear street plan of Chichester is typical of the towns which developed from the fortified burhs, which had intramural streets running around the town walls; this allowed garrison troops to defend the town and large peripheral blocks that were left as hedged areas (hagae) into which fugitives from the countryside could flee. The hoard includes five imported siliquae that had not been clipped, so coin clipping had probably ceased by then, although the coinage had probably collapsed decades earlier than this, after Roman rule in Britain collapsed. That a cash economy had returned by the 10th century is suggested by the various mints which became increasingly plentiful after King Æthelstan reorganised England's coinage. There were mints at Chichester, Lewes and Steyning. A new mint also seems to have existed on a temporary basis in the Iron Age hillfort at Cissbury, which may have been refortified as a refuge during the Danish invasions in the reign of Æthelred the Unready. By the eve of the Norman conquest, there were further mints at Arundel, Pevensey and Hastings. The River Ouse would have been navigable at least as far north as Lewes. Armstrong argues that while Sussex was separated from much else of mainstream English experience, this should not hide the rich trade that Sussex had with other parts of Europe. By the 1060s Lewes also supported a cattle market. By this time, Sussex had a network of urban centres such that farmers were within 15 km to 30 km of market facilities. Agriculture seems to have flourished on the Sussex coastal plain and on the Sussex Downs. The fact that the Sussex coast appears to have been relatively densely settled for centuries implies that the land was being more competently farmed than was typical of the standard of the day. Fisheries were also important to the economy of Sussex. Lewes was an important centre of a herring industry and had to pay a rent of 38,500 herrings for its sea fisheries.

Капитал

Оңтүстік саксондар кезінде Сассексте олардың астанасы болған деп күтілмейді. Археолог Мартин Биддлдің айтуынша, "нормандар басып алғанға дейінгі ағылшын патшаларының тұрақтары мен сапар жолдары туралы біздегі мәліметтер өте аз", ал Фрэнк Стентонның сөзіне қарағанда, "XI ғасырда астана қаласының түсінігі батыста әлі толық қалыптаспаған. Англиядағы үкімет орталығы – патшалардың көшпенді сарайы болды. Патша өз мемлекетінің кез келген жерінде кеңес өткізуге құқылы болды". Рим дәуірінде Чичестер Noviomagus Reginorum деп аталып, Тиберий Клавдий Когидубн басқарған Civitas Reginorum клиенттік патшалығының астанасы болды. Римдіктер кеткеннен кейін, Noviomagus көбінесе тасталып қалған сияқты, ал археологиялық қазбалар бойынша ең ерте саксон жәдісі 8-9 ғасырларға жатқан шағын орта саксон керамикасы болды. Саксондар Чичестерді басып алуынан бұрын, Сассекс 7 ғасырдың ортасында Уэссекс патшалығына қосылған еді. Содан кейін ол Мерсияның билігінде болды, тәуелсіздігін қайта алғаннан кейін 860 жылы Вессекске қосылып, оның құрамына сіңірілді. Англо-саксон жылнамасы Сассекстің Селси және Чичестер аймағында құрылғандығын көрсетеді, бірақ археология бұл тұжырымды қолдамайды. Археология көрсеткендей, Оңтүстік саксондардың алғашқы қонысы Сассекстің шығысындағы Оуза және Кукмир өзендері арасындағы төмендік аймақтарда болды. Одан Оңтүстік саксондар Сассекстің батысына көшіп, 680 жылдары Чичестер мен Селси арасындағы аймақ патшалықтың саяси және діни орталығына айналды, патшалар Оррео Регисте (Кингшамда), Чичестерден оңтүстік-батысқа қарай, ал Уилфридтің діни орталығы Селсиде орналасты. Мартин Уэлчтің айтуынша, "Римдіктер кеткеннен кейін 9 ғасырға дейін Чичестердің қайтадан иеленгендігін көрсететін ешқандай мәлімет жоқ", ол кезде қала қайтадан салынды және Вессекстің Альфред Ұлы бастаған қорғаныс бағдарламасының бір бөлігі ретінде нығайтылды, бұл шара даттардың шабуылдарынан қорғауға бағытталған еді.

At the time of the South Saxons it is unlikely that they would have had a capital in Sussex. The archaeologist Martin Biddle said that "the evidence we have for the residences and itineraries of English kings before the Norman conquest is all too thin" and according to Frank Stenton "In the eleventh century the conception of a capital city had not yet taken a definite shape anywhere in the west. The centre of government in England was the kings' mobile court. The king was free to hold a council at any point in his realm " In Roman times Chichester was known as Noviomagus Reginorum and served as the capital of the Civitas Reginorum, a client kingdom ruled by Tiberius Claudius Cogidubnus. After the departure of the Romans, Noviomagus appears to have been largely abandoned with the earliest Saxon find, by archaeological excavation, being a small amount of mid Saxon pottery dated around 8th 9th century. Before Saxon occupation of Chichester, Sussex had been annexed, by the Kingdom of Wessex, in the middle of the 7th century. It was then ruled by Mercia and after regaining its independence, it was finally annexed and then absorbed, into Wessex, in 860. The Anglo Saxon Chronicle suggests that Sussex was founded in the Selsey and Chichester area, however the archaeology does not support this. What the archaeology does show is that the initial settlement, of the South Saxons, was in the downland areas, between the River Ouse and River Cuckmere to the east of Sussex. From there the South Saxons migrated to the west of Sussex and by the 680s the area between Chichester and Selsey had become the political and ecclesiastical centre of the kingdom with the kings residence in Orreo Regis (Kingsham), south west of Chichester, and Wilfrid's religious centre in Selsey. According to Martin Welch "After the Romans left there is no evidence for the reoccupation of Chichester till the 9th century", when it was rebuilt and fortified as part of a programme of defence, instigated by Alfred the Great, of Wessex, to protect against Danish raids.

Патшалық

Оңтүстік Саксон мемлекеті англосаксондық елдердің арасында ең жұмбақтарының бірі болып қала береді. Сассекс басқа мемлекеттерге қарағанда орталықсыздану деңгейі жоғары болған сияқты. Сассекс мемлекеті Мерсияның Оффа патшасының билігіне дейін тәуелсіздігін сақтап келді. Оффа, гептархияның көптеген мемлекеттерін билеген кезеңінде, жергілікті Оңтүстік Саксон билеушілеріне Оффаның жоғары билігін мойындаған жағдайда, өздерінің билігін сақтауға рұқсат берді, сондай-ақ кейбір жерлер оның тікелей иелігіне өтті деген болжам бар. 9-ғасырда Сассекс Батыс Саксондықтармен билік етті. Уэссекс патшасы Этельвульфтің басты мақсаты – Уэссекс мемлекеті мен Сассекс, Суррей, Кент және Эссекс аймақтарының жеке-жеке мемлекеттерге айналуы, олардың әрқайсысында байланысты, бірақ тәуелсіз патшалық әулеттердің болуы еді. Этельвульфтің алғашқы екі ұлының ерте қайтысы ғана оның үшінші ұлы Уэссекстің Этельбертіне 860 жылы Уэссекс пен шығыс аймақтарын, соның ішінде Сассексті де біріктіруге мүмкіндік берді. Бұл Ательберт өзінің кіші ағалары Этельред пен Альфредтің келісімін алғаннан кейін ғана мүмкін болды. Басқыншылық аймақтарды күтіп өсірудің нәтижесі болғанымен, оңтүстік жағалау бойында орналасқан "Ұлы Уэссекс" мемлекетінің құрылуына көбінесе жай ғана сәйкес келу, ерте қайтыстар және, мүмкін, викингтердің күшейіп келе жатқан қатеріне қарсы бірігу қажеттілігінің артуы себеп болды. Сассекс ешқашан шығыс кіші мемлекетінің бөлігі ретінде қарастырылмады, бірақ ескі Батыс Саксондық провинциялармен де тығыз байланысты болған жоқ. Сассекстің 10-ғасырдың көп бөлігінде өз елдёрманы болған сияқты. Патшалық салықтар мен алымдар көбінесе "патшаның қалалары" деп аталатын елді мекендерде жиналатын, бұл орын патша сол аймақта болғанда тұратын патша сарайынан бөлек болатын. Сассексте батыстан шығысқа қарай, Феррингтегі Кингстон, Теңіз жағасындағы Кингстон (қазір Шорхэм-бай-Сидің бөлігі) және Льюистің жанындағы Кингстон сияқты бірнеше "патшаның қалалары" бар. Англосаксон Англиясындағы патшаның қалалары көбінесе патшаның дауларды шешетін немесе шағымдарды тыңдайтын жиналыс орындары ретінде танымал болды. Англияның алғашқы патшасы Этельстанның айтуынша, оның әжесі Эльфтрит Этелингадендегі (Чичестердің жанындағы Шығыс және Батыс Дин) жерді пайдаланған. Эльфтрит Уэссекстің Этельредінің ұлдары, яғни өзінің немерелерін Этелингаденде тәрбиелеген болуы мүмкін, бұл жер патшалық ұлдар немесе Этелингтер үшін бөлінген жерлердің бірі болуы мүмкін.

The South Saxon kingdom remains one of the most obscure of the Anglo Saxon polities. Sussex seems to have had a greater degree of decentralisation than other kingdoms. The Kingdom of Sussex was an independent unit until the reign of Offa of Mercia. Under Offa, who ruled over most of the kingdoms of the heptarchy, local South Saxon rulers were allowed to continue provided that they recognised Offa's overriding authority and some estates seem to have come into his direct possession. In the 9th century, Sussex was ruled by the West Saxons. It would appear that the ultimate intention of Æthelwulf of Wessex was for the kingdom of Wessex and the eastern regions of Sussex, Surrey, Kent and Essex to become separate kingdoms, with separate but related royal dynasties. It was only the early deaths of Aethelwulf's first two sons that allowed Æthelbert of Wessex, his third son, to reunite Wessex and the eastern regions, including Sussex, into a single kingdom in 860. This occurred only after Athelberht had secured the consent of his younger brothers, Aethelred and Alfred. Though in part due to the careful cultivation of conquered regions, the establishment of an enduring "Greater Wessex" stretching along the southern coast owed much to chance, early deaths, and perhaps, to the growing recognition of the need for unity in the face of an increasing Viking threat. Sussex was never again treated as part of an eastern subkingdom but was not closely integrated with the old West Saxon provinces either. Sussex seems to have had its own ealdorman for much of the 10th century. Royal tributes and dues were often collected at settlements known as king's tuns, often a separate place from where the royal hall of that the king would stay when in the area. Sussex has several places that are king's tuns including from west to east, Kingston by Ferring, Kingston by Sea, now part of Shoreham by Sea, and Kingston near Lewes. King's tuns in Anglo Saxon England often acted as places of assembly, where the king could settle disputes or hear appeals. According to Æthelstan, the first king of England, his grandmother Ælfthryth had the use of an estate at Æthelingadene (East and West Dean near Chichester). Ælfthryth may have brought up her grandchildren, the sons of Æthelred of Wessex, at Æthelingadene, which may have been one of the estates set aside for the benefit of the royal princes or Æthelings.

Заң

Суссексте түрлі халықтық жиындар өткізілген, мысалы, Дитчлингте. Дюррингтонда "гемот биорх" деген атау бар, ол "жиын орындағы оба" немесе "кездесу орындағы оба" дегенді білдіреді. Ерте жүздіктер көбінесе жергілікті басқарудың кейінгі әрекеттерінің формалдылығынан мүресіз болды: олар көбінесе ашық жерде, ыңғайлы орталық жерде, мысалы, Избейрндегідей, ағашпен белгіленген орында жиналатын. Дилл, яғни жиналыс өткізілетін орын, Суссекстегі жүздіктердің арасындағы сирек кездесетін жайлы орынның бірі болды. 10-ғасырдан бастап жүздік сот ретінде маңызға ие болды, сонымен қатар жергілікті басқару мәселелерін де шешті. Жиын өткізілетін орын көбінесе жүздік ішіндегі көпір (Ротербридж жүздігіндегі батыс Ротер өзенінің үстіндегідей) немесе ерекше ағаш (Типноак жүздігіндегі Типпаның емені сияқты) болатын. Англияның алғашқы патшасы Этельстан және оның кеңесшілері Арун өзенінің жағасындағы Лайминстерде жиналғанда. Этельстанның (924-939) тұсында Суссексте тағы бір Витенгемот өтті, бұл оқиға, әдетте, Льюс маңындағы Уз өзенінің бойындағы Хамсиде болған. Осы кезеңнен Суссекстен сақталған аз ғана дипломдар (белгілі бір жерді беруді немесе иеленуді растайтын құжаттар) бар. 1060 жылдары Льюс Суссекстің құқықтық орталығы болған болуы мүмкін. Саксондық пұтқа табыну мәдениеті христиан дінінің таралуына кері әсер еткен болуы мүмкін. Уилфридтің өмірбаянын жазған автор 666 жылы Уилфридтің кемесі Суссекс жағалауындағы Селсиге жақын жерде жағаға тірелгенін, содан кейін шабуылға ұшырағанын және пұтқа табынушы дін қызметкері биік қорғаннан сиқырлы дұғалар оқуға тырысқанын жазды. Беда сонымен қатар аштық кезінде 40-50 адамның шатқап өлімі туралы айтады. Бұл өз-өзіне қол жұмсаулар Воден құдайының ықыласын ояту үшін жасалған құрбандықтар болған болуы мүмкін. Суссекс патшасы Эдельвеалл крещениеден өткен. Оңтүстік Саксониялық Дамиан 650 жылдары Кент Корольдігіндегі Рочестер епископы болып тағайындалды, бұл VII ғасырдың бірінші жартысындағы миссионерлік жұмыстың белгісі болуы мүмкін. VII ғасырдың соңында немесе VIII ғасырдың басында Чидхамда туған және қайыр сұрауға мәжбүр болған Қасиетті Кутман мүгедек анасымен бірге бір дөңгелекті арбамен үйінен жолға шықты. XI ғасырға жататын Секган қолжазбасының агиографиясына сәйкес, тағы бір қасиетті, Лайминстердің Қасиетті Кутфлэді Лайминстер монастырында немесе оның жанында жерленген. 681 жылы Беда обаның Англияның бір бөлігін, соның ішінде Суссексті де қиратқанын жазды, ал Селси аббаттығының монахтары індет аяқталуын тілеу үшін үш күн ораза ұстап, дұға етті. Обамен ауырған жас бала Сент-Освальдқа дұға етті және оның дұғаларына жауап берілді, балаға Сент-Петр мен Сент-Полдың көрінісі көрсетілді, ол балаға ол соңғы өлген адам болатынын айтты. Стайнингте салынған шіркеу Суссекстегі 50-ге жуық шіркеудің бірі болды және бұл шіркеулер айналасындағы аудандарға көшпелі дін қызметкерлерін жіберді. Басқа мысалдарға Синглтон, Лайминстер, Финдон және Бишопстондағы шіркеулер жатады. Фишердің пікірінше, бұл кезде римдік-британдық текті көптеген адамдар құлдыққа түсуі мүмкін. XI ғасырда Суссекстегі құлдардың саны Англиядағы ең төменгі көрсеткіштердің бірі болды деп есептелді, шамамен 4 пайыз, бұл Глостерширдегі 25 пайызбен, Гэмпширдегі 18 пайызбен және Кенттегі 10 пайызбен салыстырылады.

Various folkmoots would have been held in Sussex, for instance at Ditchling, There is also a location in Durrington that had the name gemot biorh meaning a moot barrow or meeting barrow, a boundary barrow. The early hundreds often lacked the formality of later attempts of local government: frequently they met in the open, at a convenient central spot, perhaps marked by a tree, as at Easebourne. Dill, meaning the boarded meeting place, was one of the few hundreds in Sussex that provided any accommodation. From the 10th century onwards the hundred became important as a court of justice as well as dealing with matters of local administration. The meeting place was often a point within the hundred such as a bridge (as in the bridge over the western River Rother in Rotherbridge hundred) or a notable tree (such as a tree called Tippa's Oak in Tipnoak hundred). when Æthelstan, the first king of the English, and his councillors gathered at Lyminster by the River Arun. Another Witenagemot took place in Sussex in the reign of Æthelstan (924 939), probably at Hamsey, on the River Ouse near Lewes. A small number of diplomas (documents affirming the grant or tenure of specified land) from Sussex survive from this period. By the 1060s Lewes may have been Sussex's legal centre. The Saxon pagan culture probably caused a reversal of the spread of Christianity. Wilfrid's biographer records that in the year 666 Wilfrid's ship ran aground on the Sussex coast near Selsey where it was attacked and a pagan priest sought to cast magic spells from a high mound. Bede also refers to a mass suicide committed by groups of 40 or 50 men who jumped from cliffs during a time of famine. It is probable that these suicides represented sacrifices to appease the god Woden. Æðelwealh, Sussex's king, had been baptised. Damianus, a South Saxon, was made Bishop of Rochester in the Kingdom of Kent in the 650s and may indicate earlier missionary work in the first half of the 7th century. In the late 7th or early 8th century, St. Cuthman, a shepherd who may have been born in Chidham and had been reduced to begging set out from his home with his disabled mother using a one wheeled cart. According to the hagiography of the 11th century Secgan manuscript, another saint, St Cuthflæd of Lyminster, is buried in or near to Lyminster Priory. In 681, Bede records that an outbreak of the plague had devastated parts of England, including Sussex and the monks at Selsey Abbey fasted and prayed for three days for an end to the outbreak. A young boy with the plague prayed to St Oswald and his prayers were answered, and a vision of St Peter and St Paul was said to have appeared to the boy, telling the boy that he would be the last to die. The church built at Steyning was one of around 50 minster churches across Sussex and these churches supplied itinerant clergy to surrounding districts. Other examples include churches at Singleton, Lyminster, Findon and Bishopstone. Fisher argues that slavery would have been the fate of many people of Romano British descent at this time. By the 11th century it has been estimated that the proportion of slaves in Sussex was very low at around 4 per cent, some of the lowest rates in England; this compares with 25 per cent in Gloucestershire, 18 per cent in Hampshire and 10 per cent in Kent.

Мәдениет

Сассекс патшалығына және көршілес Кент патшалығына франк мәдени ықпалының күшті дәлелдері бар; континенттік еңбектердегі сирек кездесетін сілтемелер франк патшаларының бір кезде Сассекс және басқа оңтүстік-шығыс патшалықтарының халқын саяси тәуелділер деп санаған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Габор Томасқа сәйкес, оңтүстік саксондық қоғамда байлық пен мәртебені көрсету тәсілдері солтүстіктегі англосаксон патшалықтарынан айқын мәдени тұрғысынан ерекшеленеді. Сассекс патшалығында және көршілес Кент патшалығында безендірілген киім аксессуарлары мен металл бұйымдарының ассортименті солтүстік патшалықтардағыдан әлдеқайда қарапайым және шешілген. Дегенмен, жоғары мәртебелі адамдар Сассексте басқаша мәртебе белгілерін кеңінен қолданған. Археологиялық зерттеулер Сассексте құнды тағамдар тұтынылғанын және Бишопстонда қазылған жертөлелі мұнара сияқты әсем архитектуралық құрылыстар салынғанын көрсетеді.

Геральдикалық құрылғы

Сассекс қалқаны немесе эмблемасы, кейде елтаңба деп аталады, көгілдір фонда алтын түсті алты марлеттен тұрады. Бұл қалқан Сассекс патшалығына кейінірек, 1611 жылы Джон Спидтің «Саксон гептархиясы» атты еңбегінде жатқызылды. Суретте Сассекс патшалығының негізін қалаушы және бірінші королі Элла иығына қалқан ұстап тұрған күйі бейнеленген.