Оңтүстік Секстердің тарихи аймағы

Кіріспе

Англияның мәдени және тарихи аймағы, Англиядағы тарихи графтық.

Сассекс (/ˈsʌsɪks/; көне ағылшын тілінде Sūþsēaxe; сөздермен түсіндіргенде – «Оңтүстік саксонтар») – Англияның оңтүстік-шығысындағы аймақ, бұл аймақ тарихи тұрғыдан корольдік, кейін графтық болған. Оған Шығыс Сассекс және Батыс Сассекс әкімшілік округтері кіреді. Аймақ оңтүстігінде Ла-Манш бұғазымен, солтүстігінде Суррей, солтүстік-шығысында Кент, батысында Гэмпшир графтықтарымен шектеседі. Сассекс құрамында Брайтон және Хоув қаласы және оның үлкен қалалық аймағы, сондай-ақ Оңтүстік Даунс ұлттық паркі және Жоғарғы Уэлд және Чичестер портының ұлттық ландшафттары бар. Оның жағалау сызығының ұзындығы 220 шақырымды құрайды. Сассекс патшалығы 5-ші ғасырда пайда болды; Рим Британиясы кезінде бұл аймақты Регни тайпасы мекендеген. Шамамен 827 жылы, Элендун шайқасынан кейін, Сассекс Уэссекспен соғысып, жаулап алынды. 860 жылдан бастап оны Уэссекс патшалары басқарды, ал 927 жылы Англия патшалығының құрамына енді. Нормандық кезеңде Сассекс алты әкімшілік аймаққа бөлінді, олар өз кезегінде жүзге бөлінді. 16-шы ғасырда шығыс үш аймақ және батыс үш аймақ сот отырыстары үшін біріктірілді, бұл бөліну 1889 жылы Шығыс Сассекс және Батыс Сассекс әкімшілік округтері құрылғанда нығайтылды. Кейінгі жергілікті басқару реформалары шығыс және батысқа бөлінуді сақтап қалды. 1974 жылға дейін графтықта бір лорд-лейтенант және шериф болды, содан кейін олар Шығыс және Батыс Сассекс үшін жеке лауазымдармен ауыстырылды және Сассекс әкімшілік графтық мәртебесін жоғалтты. Сассекс полициясы, Сассекс жабайы табиғат қоры және Сассекс графтығының крикет клубы сияқты кейбір ұйымдар Сассексті әлі де біртұтас құрылым ретінде қарастыруда. 2007 жылы графтықтың мәдениеті мен тарихын тойлау үшін Сассекс күні құрылды.

Топонимика

"Сассекс" атауы орта ағылшын тіліндегі Suth sæxe сөзінен шыққан, ал ол көне ағылшын тіліндегі Suth Seaxe сөзінен туындаған, яғни "Оңтүстік саксондардың жері немесе халқы" (мысалы, Эссекс, Миддлсекс және Уэссекс). Оңтүстік саксондар – 5-ші және 6-шы ғасырларда Солтүстік Германия жазығынан осы аймаққа қоныс аударған германдық тайпа. "Оңтүстік саксондар" (латын тілінде Australes Saxones) терминінің ең ерте белгілі қолданылуы 689 жылғы патшалық грамотада кездеседі, бірақ бұл термин одан бұрын да қолданылған болуы мүмкін. Басқынды жазған монах-тарихшы күндерді шатастырған болуы керек; қазіргі ғалымдар оның мерзімді шамамен ширек ғасырға қате жібергенін айтады. АҚШ-тың үш округі (Делавэр, Нью-Джерси және Вирджиния штаттарында) және Батыс Австралияның бұрынғы округі/жер бөлігі Сассекс атымен аталады.

Таңбалар

Сассекс туы көк түс фонға алты алтын шұңқырдан немесе геральдикалық қарлығаштардан тұрады, көк түс, алты шұңқыр немесе алтын. 2011 жылғы 20 мамырда Ту институты мойындаған оның дизайны Сассекс гербінің негізінде жасалған. Бұл эмблеманың округті бейнелеу үшін қолданылғаны туралы алғашқы жазба 1611 жылы картограф Джон Спид оны Оңтүстік Саксония Корольдігін бейнелеу үшін қолданған кезде тіркелген. Алайда, Спид бұл қауымдастықтың авторы емес, бұрынғы эмблема мен округ арасындағы байланысты қайталады сияқты. Қазір округтың эмблемасы 14-ғасырлық графтық рыцары сэр Джон де Радинденнің қару-жарағынан шыққан және алынған деп есептеледі. Сассекстің алты шұңқыры бүгінде округтың дәстүрлі алты бөлігін бейнелейді. "Sussex by the Sea" Сассекстің ресми емес әнұраны болып саналады; оны Уильям Уорд Хиггс 1907 жылы жазған, мүмкін Рудьярд Киплингтің "Сассекс" атты өлеңінің сөздерінен шабыттанған. Корольдік Сассекс полкі қабылдап, Бірінші дүниежүзілік соғыста танымал болған бұл ән бүкіл округта, соның ішінде Льюс-Бонфайрдағы мерекелерде, Брайтон мен Хоув Альбион футбол клубы мен Сассекс округтік крикет клубының матчтарында орындалады. Округ күні, Сассекс күні, жыл сайын 16 маусымда, Сассекстің қасиетті әулиесі Чичестердің Ричардының мерекесінде тойланады, оның Чичестер соборындағы қасиетті орны орта ғасырларда маңызды саяхат ортасы болған. Сассекстің ұраны, "We wunt be druv", Сассекс диалектісінде "бізді күшпен итермеуге болады" дегенді білдіреді және Сассекс ерлері мен әйелдерінің дәстүрлі тәуелсіз мінезін көрсетеді. Дөңгелек басты рампан, сондай-ақ "Сассекс мақтанышы" деп белгілі, 2002 жылы Сассекс округінің гүлі ретінде қабылданды.

Климат

Сассекс пен Хэмпширдің жағалау курорттары Ұлыбританиядағы ең күнге толы аймақтар болып табылады. Күн сәулесінің орташа мөлшері жылына шамамен 1900 сағатты құрайды, бұл Ұлыбританияның орташа көрсеткішінен (жылына 1340 сағат) әлдеқайда жоғары. Сассекстің көп бөлігі 8-ші қаттылық аймағында орналасқан, бірақ Брайтонның батысындағы жағалау жазығы одан да жұмсақ 9-шы аймаққа жатады. Жауын-шашынның мөлшері орташа деңгейден төмен, ал ең көп жауын-шашын Оңтүстік Даунс тауларында жауады.

Қалалық астаналар

Сассекс тұрғындарының көпшілігі Англия арнасының жағалауындағы немесе A272 жолы бойындағы шығыс-батыс бағытында орналасқан. Бұл үлгіге ерекшелік – Сассекстің Лондонмен байланысын қамтамасыз ететін A23 Брайтон желісі бойындағы 20-ғасырдағы солтүстік-оңтүстік дамуы. Сассекс халқының басым бөлігін құрайтын Брайтон/Вортинг/Литлхэмптон агломерациясының халқы 470 000-нан асып, Сассекс халқының шамамен 1/3-ін құрайды. Ұлттық статистика қызметінің (ONS) мәліметтері бойынша, үздіріссіз салынған аудандардың халқы бойынша ең ірі бес агломерация:
Реттік нөмірі Қалалық аймақ Халқы Статистикалық елді мекендер Ескертулер
2001 жылғы санақ 1 Брайтон/Вортинг/Литлхэмптон 461 181 474 485 10 Кейде екі негізгі қалалық аймақ деп аталады – Брайтон қалалық аймағы және Вортинг қалалық аймағы.
2 Краули 180 177 180 508 6 Шамамен 30 000 адам Суррейде тұрады. 2001 жылғы санақта бұл қалалық аймаққа Суррейдегі Рейгейт және Редхилл кірген, бірақ 2011 жылғы санақта кірмеген. Шығыс Гринстед 2011 жылғы санақта осы қалалық аймақтың бөлігі болған, бірақ бұрынғы санақтарда болмаған.
3 Хэстингс/Бексхилл 126 386 133 422 24 Истборн 106 562 118 219 15 Богнор Регис 62 141 63 885 1

Халық саны

2021 жылғы Сассекс округының жалпы халқы шамамен 1,7 миллион адамды құрады. 2021 жылы Сассекстің халық тығыздығы 451 адам/км² болды, бұл Англияның орташа көрсеткіші 434 адам/км²-ден жоғары. Сассекс халқы туралы алғашқы мәліметтерді 681 жылы Беде жасаған, ол округті 7000 отбасыға лайықты жері бар деп сипаттаған; әр отбасына он адамнан есептесек (сол кездегі орынды бағалау), жалпы саны 70 000 адамға жетер еді. 1693 жылы округте 21 537 үй болған. 1801 жылғы халық санауында халық саны 159 311 адамды құрады. Сассекс темір зауыттарының құлдырауы бірнеше ғасыр бойы халықтың аз өсуіне себеп болған болуы мүмкін, бірақ Сент-Бартоломей қырғынынан кейін 1500-ден астам гугеноттар Райға келді, ал 1685 жылы Нант эдикты күшін жойғаннан кейін округқа тағы көптеген босқындар қосылды. Көбейіп келе жатқан халық жылқы, бизон, мамонт және жүнді мүйізтұмар сияқты жануарларды аулау арқылы күш алды. Шамамен б.з.д. 6000 жылы Солтүстік теңізі үстіндегі мұздықтар еріді, теңіз деңгейі көтерілді және еріген сулар оңтүстік және батысқа қарай ағылып, Англия арнасын құрып, Сассекс халқын оңтүстіктегі мезолиттік туыстарынан оқшаулады. Кейінірек неолит дәуірінде Уортингтің үстіндегі Оңтүстік Даунс аймағы Ұлыбританиядағы ең ірі және маңызды кремний кен орындарының бірі болды. Кремний тастар ауыл шаруашылығы үшін ағаштарды кесуге қолданылды. Бұл кен орындарының ең көнесі, Финдонның Черч Хилл төбесінде, көміртектік талдау бойынша б.з.д. 4500-3750 жылдар аралығында пайда болған, бұл оны Ұлыбританиядағы ең ерте кен орындарының бірі етеді. Сисбериден табылған кремний құралдары Шығыс Жерорта теңізіне дейін жеткен. Сассекс қола және темір дәуірлерінен қалған көптеген іздерге толы, әсіресе "Шайтанның секірісі" және Цисбери сақинасы деп аталатын қола дәуірінің обалары, Ұлыбританиядағы ең үлкен төбелік бекіністердің бірі. Темір дәуірінің соңында, б.з.д. 75 жылы белге тайпаларының бірі – Атребаттар, кельт және герман тайпаларының қосындысы, Оңтүстік Британияға шапқыны жасап, жаулап алды. Одан кейін, б.з.д. 55 жылы Юлий Цезарь басқарған рим армиясы Ұлыбританияның оңтүстік-шығысын уақытша басып алды, немесе оңтүстік Атребаттар аймағы, Сассекстің көп бөлігін қамтитын және Селси аймағында орталық болған аймақ.

The combined population of Sussex as of 2021 was about 1.7 million. In 2021, Sussex had a population density of 451 per km2, higher than the average for England of 434 per km2. The earliest statement as to the population of Sussex is made by Bede, who describes the county in the year 681 as containing land for 7,000 families; allowing ten to a family (a reasonable estimate at that date), the total population would be 70,000. In 1693 the county is said to have contained 21,537 houses. The 1801 census found that the population was 159,311. The decline of the Sussex ironworks probably accounts for the small increase in population during several centuries, although after the Massacre of St Bartholomew upwards of 1,500 Huguenots landed at Rye, and in 1685, after the revocation of the Edict of Nantes, many more refugees were added to the county. The thriving population lived by hunting game such as horses, bison, mammoths and woolly rhinos. Around 6000 BC the ice sheet over the North Sea melted, sea levels rose and the meltwaters burst south and westwards, creating the English Channel and cutting the people of Sussex off from their Mesolithic kinsmen to the south. Later in the Neolithic period, the area of the South Downs above Worthing was one of Britain's largest and most important flint mining centres. The flints were used to help fell trees for agriculture. The oldest of these mines, at Church Hill in Findon, has been carbon dated to 4500 BC to 3750 BC, making it one of the earliest known mines in Britain. Flint tools from Cissbury have been found as far away as the eastern Mediterranean. Sussex is rich in remains from the Bronze and Iron Ages, in particular the Bronze Age barrows known as the Devil's Jumps and Cissbury Ring, one of Britain's largest hillforts. Towards the end of the Iron Age in 75 BC people from the Atrebates, one of the tribes of the Belgae, a mix of Celtic and German stock, invaded and occupied southern Britain. This was followed by an invasion by the Roman army under Julius Caesar that temporarily occupied south eastern Britain in 55 BC. or southern Atrebates, a region which included most of Sussex, with their capital in the Selsey area.

Рим кантоны

Қазіргі кезде көптеген археологтардың пікірінше, 43 жылы Британияға римдіктердің шабуылы дәстүрлі түрде айтылатын Кенттегі Ричборо орнынан емес, Фишборн мен Чичестер шығанағының маңынан басталуы әбден мүмкін. Осы теория бойынша, римдіктер Селси мен Чичестер аймағында астанасы орналасқан босқын патша Вериканы қалпына келтіру үшін шақырылған. Суссекстің көп бөлігі Регни тайпасының римдік кантоны болған, бұл аймақ римдік шабуылға дейінгі тайпалық аймақ пен патшалыққа ұқсас болған болуы мүмкін.

Сассекс патшалығы

Суссекс тарихының бастауы туралы аңызды 477 жылы Эльль үш ұлымен бірге келгенін айтатын англосаксондық жылнамасы береді. Меаркредесбурна өзенінің жағасында шайқасқаннан кейін, Эльль Оуз және Кукмир өзендері арасындағы аймақты келісім арқылы бағындырған секілді. Бұл, дәстүр бойынша, жергілікті британдықтарға қарсы болған деп есептеледі, бірақ бұл Саксон жағалауындағы Андерида бекінісінің шығысындағы аймақты Кент Корольдігінің ықпалынан қорғау мақсатында жасалған болуы мүмкін, себебі Оңтүстік Саксон мен Кент арасында кейде даулар туындаған. Одан көп ұзамай, Кедвалла Суссекске қайтып оралып, оның королін өлтіріп, халқын құлдыққа салу арқылы қысымға ұшыратты, Бед оларды "ең жаман құлдыққа" түсіргендігін айтты. Оңтүстік Саксон шіркеуі Батыс Саксон Винчестерінің бақылауына көшті, ол кейін Англия Корольдігіне айналды.

Норман Сассекс

Гастингс шайқасы – Англияны нормандықтар басып алуына әкелген жеңіс. 1066 жылдың қыркүйегінде Нормандияның Вильгельмі күштерімен бірге Певенсиге қонды және Гастингсте ағаш қамал салды, одан айналағы аймақтарға шабуыл жасады. Шайқас Нормандия герцогы Вильгельм мен Англия королі Гарольд Годвинсон арасында болды, ол Суссекспен тығыз байланыста болды және оның негізгі ордасы Бошемде орналасқан болуы мүмкін. 250 миль (402 км) қашықтықты Йоркширден шаршаған армиясымен басып өткен Гарольд Гастингс шайқасында нормандықтармен шайқасты, онда Англия армиясы жеңіліске ұшырады және Гарольд қаза тапты. Суссекстің барлық соғысқа қабілетті ер адамдары шайқаста болған болуы мүмкін, өйткені округтің тегндері құрып, қалғандарының жерлері тартылып алынды. Вильгельм шайқас болған жерде Батл аббаттығын салды, ал Гарольдтың құлаған жері жоғары алтарьмен белгіленді. Нормандықтардың Певенсиге қонғаннан және Гастингс шайқасынан кейін, кез келген қарсылықты тоқтату үшін нормандық армия Суссекс арқылы өтетін жолындағы меншіктер мен басқа да активтерді жойды, бұл Суссекс байлығының 40 пайызға төмендеуіне әкелді, бұл оңтүстік немесе орталық округтерге қарағанда нашар жағдай болды. 1086 жылы Суссекстегі байлық 1066 жылғы көрсеткіштен 10-25 пайызға төмен болды. Нормандық кезеңде Суссекс басқа ағылшын округтерімен салыстырғанда ең маңызды мәртебеге ие болды. Суссекс Англия мен Нормандия арасындағы басты жол бойында орналасқан, сондай-ақ қазіргі Францияның батысындағы англо-нормандық ақсүйектердің жерлеріне де жақын болды. Суссекс халқының өсуі, оның портының маңыздылығы және Вилдтің кеңейтілуі – Суссекске неолит дәуірінде, римдіктер мен сакстар әкелген өзгерістердей маңызды өзгерістердің бір бөлігі болды. Нормандықтар Чичестер соборын да салып, Суссекс епископтығының орнын Селсиден Чичестерге көшірді. Нормандықтар Суссексте Жаңа Шорхэм (қазіргі Шорхэм-бай-Сидің орталығы), Батл, Арундел, Укфилд және Винчелси сияқты жаңа қалаларды құрды. Жүз жылдық соғыс кезінде Суссекс алдыңғы қатарда болды, бұл лицензияланған француз пираттарының жоспарланған шабуылдары мен жазалау экспедицияларына ыңғайлы жағдай жасады. Осы кезеңде Гастингс, Рай және Винчелси өртенді, бұл көптеген Суссекс тұрғындарын 1381 жылғы шаруалар көтерілісіне қатысуға итермелеген теріс жағдай болды. Жағалау аймақтары қара өлімнен ең көп зардап шекті және қалпына келу үшін ең көп уақыт кетті. Оның орнына Суссекстегі көптеген экономикалық белсенділік Вилдке шоғырланды. Саудагерлер жағалау қалаларынан солтүстікке қарай көшіп кетті, ал көптеген континенттік шеберлер діни қуғын-сүргіннен қашып, ағаш өңдеу, темір, мата және шыны өндірісі салаларына өз білімдерін әкелді. Экономикалық және әлеуметтік шиеленістер көп жылдар бойы жалғасты, өйткені Суссекс тұрғындары 1450 жылғы Джек Кейд көтерілісіне қатысты, онда Кейд Хитфилдке жақын Кейд көшесінде қаза тапқан болуы мүмкін. 1451 жылы Джон мен Уильям Мерфолд қарапайым халықтың билігін жақтаған кезде, Суссекстегі талаптар одан да радикалды болды. Олар сондай-ақ Генрих VI-ны тақтан түсіруді талап етті және ақсүйектер мен дін қызметкерлерін өлтіруге ашық түрде шақырды.

The Battle of Hastings was fought in Sussex, the victory that led to the Norman conquest of England. In September 1066, William of Normandy landed with his forces at Pevensey and erected a wooden castle at Hastings, from which they raided the surrounding area. The battle was fought between Duke William of Normandy and the English king, Harold Godwinson, who had strong connections with Sussex and whose chief seat was probably in Bosham. After having marched his exhausted army 250 mile (402 km) from Yorkshire, Harold fought the Normans at the Battle of Hastings, where England's army was defeated and Harold was killed. It is likely that all the fighting men of Sussex were at the battle, as the county's thegns were decimated and any that survived had their lands confiscated. William built Battle Abbey at the site of the battle, with the exact spot where Harold fell marked by the high altar. In the immediate aftermath of the Normans' landing at Pevensey and the Battle of Hastings and to put an end to any rebellion, the Norman army destroyed estates and other assets on their route through Sussex, leading to a 40 per cent reduction in Sussex's wealth, a situation worse than any other southern or midland county. By 1086 wealth in Sussex was still 10 to 25 per cent lower than it had been in 1066. It was also during the Norman period that Sussex achieved its greatest importance in comparison with other English counties. Sussex was on the main route between England and Normandy, and the lands of the Anglo Norman nobility in what is now western France. The growth in Sussex's population, the importance of its ports and the increased colonisation of the Weald were all part of changes as significant to Sussex as those brought by the neolithic period, by the Romans and the Saxons. The Normans also built Chichester Cathedral and moved the seat of Sussex's bishopric from Selsey to Chichester. The Normans also founded new towns in Sussex, including New Shoreham (the centre of modern Shoreham by Sea), Battle, Arundel, Uckfield and Winchelsea. During the Hundred Years' War, Sussex found itself on the frontline, convenient both for intended invasions and retaliatory expeditions by licensed French pirates. Hastings, Rye and Winchelsea were all burnt during this period was the perceived injustice that led many Sussex people to participate in the Peasants' Revolt of 1381. Coastal areas suffered most from the Black Death, and took longest to recover. Instead much economic activity in Sussex was focused on the Weald. Merchants moved north from the coastal towns and many Continental craftsmen, fleeing religious persecution, brought their expertise to the timber, iron, clothmaking and glass industries. Economic and social tensions continued for many years as Sussex people were also involved in Jack Cade's rebellion of 1450, in which Cade may have been killed at Cade Street, near Heathfield. Demands grew more radical in Sussex in 1451 when John and William Merfold advocated rule by common people. They also demanded that Henry VI be deposed and publicly incited the killing of the nobility and clergy.

Қазіргі заманның алғашқы кезеңдері

Веалден темір өнеркәсібі, әсіресе 1496 жылы Сассекске Төмен елдерден алғашқы домна пеші келгеннен кейін, қарқынды дамыды, бұл тиімділікті күрт арттырды. Сассекске білікті фламанд жұмысшылары, содан кейін Франциядан жаңа технологиялар әкелген гугенот шеберлері қоныстанды. Бұл өнеркәсіп стратегиялық маңызға ие болды және 17 ғасырға дейін гүлденді, содан кейін төмендеуге бет бұрды. Сонымен қатар, Суссекс Велд аймағында кең ауқымды ормандар жойылды. Генрих VIII Англия шіркеуін Римнен бөліп, монастырларды тарату арқылы Льюс аббаттығы мен Батл аббаттығының қирауына себеп болды, ал олардың жерлері Генрихтің қолдаушыларына берілді. Чичестер соборындағы Әулие Ричардтың қасиетті жері де жойылды. Мария I Англияны католицизмге қайтарды және Сассексте 41 протестантты өртеу арқылы жазалады. Елизавета I тұсында діни төзімсіздік, бірақ азырақ дәрежеде жалғасты, бірнеше адам католиктік сенімдері үшін өлім жазасына кесілді. Одан кейін Чичестер мен Арундел қалалары қоршауға алынды, ал Брамбер көпірінде шағын шайқас болды. Парламент бақылауында болғанына қарамастан, Карл II 1651 жылы Ворчестер шайқасынан кейін Францияға қашу үшін Шорхэм порты арқылы графтықтан өтті. 1681 жылы Карл II Уильям Пеннге болашақта Пенсильвания және Делавэр штаттары болатын жерлерді сыйлады. Солтүстік Америкаға отарлаушылар ретінде 200-ге жуық адам, көбінесе квакерлер Сассекстегі елді мекендердің аттарымен аталатын Льюс және Сифорд (Делавэр штаты, Сассекс округі), Хоршам және Чичестер (Пенсильвания штаты) сияқты жаңа елді мекендер құрды. 18 ғасырдың екінші жартысында денсаулық үшін теңізге шомылу әдеті байлар арасында танымал болды, бұл Сассекс жағалауын күрт өзгертті. Наразылық, тәртіпсіздік, ұжымдық әрекеттер және контрабанда сияқты әлеуметтік жағдайлар Сассексте кең таралған және көптеген адамдар оларды өз мүдделерін қорғаудың және бостандықтарын нығайтудың заңды жолы деп есептеді. Осы кезеңде Сассекс радикализмнің орталығына айналды. Томас Пейн Льюсте саяси идеяларын дамытты және кейіннен Америка революциясына үлкен әсер еткен «Ақылға қойыңыз» атты еңбегін жазды. «Радикалды герцог» атанған Чарльз Леннокс, Ричмондтың үшінші герцогы парламенттік реформаны және АҚШ тәуелсіздігін ерте қолдады. Ричард Кобден Сассекс ауылдық радикализмінің өнімі болды және еркін сауда мен бейбітшілік үшін күресті. Ақын Перси Биш Шелли де Сассекстен шыққан белгілі радикалдардың бірі болды. 19 ғасырдың басында ауыл шаруашылығы жұмысшыларының жағдайы нашарлап, жұмыссыздық көбейді, ал жұмыс істейтіндердің жалақысы төмендетілді. Жағдай соншалықты нашар болды, тіпті 1830 жылы Лордтар палатасына төрт егіншінің (маусымдық жұмысшылар) аштықтан өлгені туралы хабарланды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1916 жылдың 30 маусымында Корольдік Сассекс полкі Ришбур-л’Авуэдегі қабанның басы шайқасына қатысты. Бұл күн «Сассекс қайтыс болған күн» деп танылды. Екінші дүниежүзілік соғыс жарияланғаннан кейін Сассекс елдің алдыңғы шебіне айналды, оның әуежайлары Ұлыбритания шайқасында маңызды рөл атқарды және қалалары жиі бомбаланды. 1940 жылдан бастап, кем дегенде 1942 жылдың мамырына дейін Сассекс британдық және канадтық әскер бөлімдерімен гарнизондық қызметте болды. Диппе шабуылы мен D күніне дейін Сассекс халқы әскери құралдар мен материалдардың жиналуын, соның ішінде десанттық кемелерді құрастыруды және округ жағалауында Мулберри портын салуды көрді. Соғыстан кейінгі кезеңде 1946 жылғы Жаңа қалалар заңы Кроулиді жаңа қала құру орыны деп белгіледі. 1972 жылғы Жергілікті басқару заңының аясында 1974 жылы Сассекстің шығыс және батыс бөліктері Шығыс және Батыс Сассекс округтеріне бөлінді. Шекаралар өзгертілді және Льюс зорлауының үлкен бөлігі шығыс бөлімінен Батыс Сассекске, сондай-ақ тарихи түрде Суррей графтығының бөлігі болған Гатвик әуежайымен бірге көшірілді.

The Wealden iron industry expanded rapidly, especially after the first blast furnace arrived in Sussex in 1496, from the Low Countries, which greatly improved efficiency. Skilled Flemish workers moved to Sussex, followed again by Huguenot craftsmen from France, who brought new techniques. The industry was strategically important and flourished into the 17th century, after which it began to decline. It also brought widespread deforestation of parts of the Sussex Weald. Henry VIII's separation of the Church of England from Rome and the dissolution of the monasteries led to the demolition of Lewes Priory and Battle Abbey and the sites being given to Henry's supporters. The shrine to St Richard at Chichester Cathedral was also destroyed. Mary I returned England to Catholicism and in Sussex 41 Protestants were burned to death. Under Elizabeth I, religious intolerance continued albeit on a lesser scale, with several people being executed for their Catholic beliefs. Shortly after there were sieges at Chichester and Arundel, and a smaller battle at Bramber Bridge. Despite its being under Parliamentarian control, Charles II was able to journey through the county after the Battle of Worcester in 1651 to make his escape to France from the port of Shoreham. In 1681 Charles II granted William Penn lands in what became Pennsylvania and Delaware. Amongst those whom he carried to North America as colonists were 200 people from Sussex, mostly Quakers, who founded settlements named after places in Sussex including Lewes and Seaford in Sussex County, Delaware and Horsham Township and Chichester in Pennsylvania. The Sussex coast was greatly modified by the social movement of sea bathing for health which became fashionable among the wealthy in the second half of the 18th century. Socially acceptable crimes, including protest, riot, collective action and smuggling were commonplace in Sussex and were seen by many as a legitimate way to address grievances and assert freedoms. At this time, Sussex became a centre for radicalism. Thomas Paine developed his political ideas in Lewes, and later wrote Common Sense which was influential in the American Revolution. Known as 'the radical duke', Charles Lennox, 3rd Duke of Richmond, was an early supporter of parliamentary reform and US independence. Richard Cobden was a product of Sussex's rural radicalism, and became a campaigner for free trade and peace. Poet Percy Bysshe Shelley was another influential radical from Sussex. At the beginning of the 19th century agricultural labourers' conditions took a turn for the worse with an increasing amount of them becoming unemployed, those in work faced their wages being forced down. Conditions became so bad that it was even reported to the House of Lords in 1830 that four harvest labourers (seasonal workers) had been found dead of starvation. During World War I, on 30 June 1916, the Royal Sussex Regiment took part in the Battle of the Boar's Head at Richebourg l'Avoué. The day subsequently became known as The Day Sussex Died. With the declaration of World War II, Sussex found itself part of the country's frontline with its airfields playing a key role in the Battle of Britain and with its towns being some of the most frequently bombed. Sussex was garrisoned by multiple British and Canadian Army units from 1940 until at least May 1942. During the lead up to the Dieppe Raid and D Day landings, the people of Sussex were witness to the buildup of military personnel and materials, including the assembly of landing crafts and construction of Mulberry harbours off the county's coast. In the post war era, the New Towns Act 1946 designated Crawley as the site of a new town. As part of the Local Government Act 1972, the eastern and western divisions of Sussex were made into the ceremonial counties of East and West Sussex in 1974. Boundaries were changed and a large part of the rape of Lewes was transferred from the eastern division into West Sussex, along with Gatwick Airport, historically part of the county of Surrey.

Саясат

1290 жылдан бастап Сассекс Англия Парламентінің Өкілдер палатасына екі Парламент мүшесін сайлап жіберді. Әр графтық екі депутаттан сайласа, Корольдік жарғымен бекітілген әр қала да екі депутаттан сайлап жіберді. Шотландиямен біріккеннен кейін 1707 жылдан 1800 жылға дейін және 1801 жылдан 1832 жылға дейін графтық Ұлыбритания Парламентінің Өкілдер палатасында екі мүшемен өкілдік етті. 1832 жылғы реформа заңы Сассекстің бірқатар кіші қалаларын сайлау құқығынан айырды. 19 ғасырдың реформалары сайлау жүйесін көбірек өкілдікке айналдырды, бірақ 1928 жылға дейін барлық азаматтардың сайлау құқығына қол жеткізілген жоқ. Сассексте 19 ғасырдан бері радикалдық және республикалық идеялардың күшті дәстүрі қалыптасқан. 20 ғасырдың көп бөлігінде Сассекс Консервативтік партияның бекінісі болды – 1906 жылдан 1997 жылға дейінгі жалпы сайлауларда Сассексте консерваторлардан басқа партиялар жеңген орындар тек Брайтон және Брайтон Кемптаун сайлау округтерінде болды. 1997 жылдан бері, әсіресе қалалық аймақтарда солшыл жаққа қарай бірте-бірте қадамдар жасалуда. Бұл Брайтон және Хоув қаласында ең айқын байқалды, онда 2010 жылы Брайтон Павильонында Ұлыбританияның бірінші және жалғыз «Жасыл» партиясынан Парламент мүшесі Кэролайн Лукас сайланды, ал 2011 жылы Ұлыбританияның бірінші «Жасыл» партия басшылығындағы жергілікті билік сайланды. Ұлыбритания Парламентінің төменгі палатасы – Өкілдер палатасында Сассекс 16 депутатпен өкілдік етіледі. 2019 жылғы жалпы сайлауда Сассекс округтерінен 13 консерватор, 2 Лейборист және Лейбористтік кооператив депутаты, сондай-ақ 1 «Жасыл» партия депутаты сайланды. Жоғары деңгейдегі жергілікті билік органдарының арасында Шығыс және Батыс Сассекс округтік кеңестері консерваторлармен, ал Брайтон және Хоув қалалық кеңесі Лейбористтермен басқарылады. Аудандық кеңестер арасында 2023 жылдың маусым айына қарай Либерал-демократтар үш жергілікті билік органында (Чичестер, Истборн және Хоршем) көпшілікке ие болды, Лейбористік партия екі жергілікті билік органында (Кроули және Вортинг) көпшілікке ие болды, ал Консервативтік партия бір жергілікті билік органында (Адур) көпшілікке ие болды. Басқару құқығында ешкімнің басымдығы жоқ алты жергілікті билік органының бірінде азшылықтағы Лейбористік әкімшілік (Хэстингс), біреуін Либерал-демократтар, Лейбористтер және «Жасылдар» коалициясы (Арун), біреуін «Жасылдар» мен Лейбористтер коалициясы (Льюс), біреуін Либерал-демократтар мен тәуелсіздер коалициясы (Мид-Сассекс), біреуін тәуелсіздер, Либерал-демократтар және «Жасылдар» коалициясы (Ротер) және біреуін Либерал-демократтар мен «Жасылдар» коалициясы (Вейлден) басқарады. Консервативті Кэти Борн 2012 жылы алғаш рет сайланған Сассекс полиция және қылмыс комиссары болып табылады. 2016 жылғы Ұлыбританияның Еуроодаққа мүшелігі туралы референдумда Сассекс тұрғындары Еуроодақтан кетуге шамалы артықшылықпен, 50,23% - 49,77% немесе 4413 дауыспен қолдау көрсетті.

From 1290, Sussex returned two Members of Parliament to the House of Commons of the Parliament of England. Each county returned two MPs and each borough designated by Royal charter also returned two MPs. After the union with Scotland two members represented the county in the House of Commons of Great Britain from 1707 to 1800 and of the House of Commons of the United Kingdom from 1801 to 1832. The Reform Act 1832 led to the disenfranchisement of some of the smaller Sussex boroughs The reforms of the 19th century made the electoral system more representative, but it was not until 1928 that there was universal suffrage. There was a strong radical and republican tradition in Sussex from the 19th century. For most of the 20th century Sussex was a Conservative Party stronghold—from the 1906 to 1997 general elections the only seats in Sussex won by parties other than the Conservatives were in the constituencies of Brighton and Brighton Kemptown. Since 1997 there has been a gradual shift to the left, especially in more urban areas. This has been most notable in Brighton and Hove, where in Brighton Pavilion the UK's first and only Green MP, Caroline Lucas, was elected in 2010 and the UK's first Green led local authority was elected in 2011. In the House of Commons, the lower house of the UK Parliament, Sussex is represented by 16 MPs. At the 2019 general election, 13 Conservative MPs, 2 Labour and Labour Co op MPs and 1 Green MP were elected from Sussex constituencies. Amongst top tier local authorities, East and West Sussex County Councils are both held by the Conservatives and Brighton and Hove City Council is led by Labour. Amongst district councils, as of June 2023, the Lib Dems had a majority in three local authorities (Chichester, Eastbourne and Horsham), the Labour Party had a majority in two local authorities (Crawley and Worthing) and the Conservative Party had a majority in one local authority (Adur). Of the six local authorities in no overall control, one had a minority Labour administration (Hastings), one was run by a Lib Dem Labour Green coalition (Arun), one was run by a Green Labour coalition (Lewes), one as run by a Lib Dem Independent coalition (Mid Sussex) one was run by an Independent Lib Dem Green coalition (Rother) and one had a Lib Dem Green coalition (Wealden). Conservative Katy Bourne is the Sussex Police and Crime Commissioner, having first been elected in 2012. In the 2016 referendum on UK membership of the EU, the people of Sussex voted to leave the EU by the narrowest of margins, by 50.23% to 49.77% or 4,413 votes.

Заң

Бас кеңсесі Льюс қаласында орналасқан, Суссекстегі Ішкі істер министрлігінің полиция қызметін 1968 жылдан бері Суссекс полициясы жүзеге асырып келеді. Суссекс округының барлық бірінші деңгейлі Корольдік соты – Льюс Корольдік соты, оның Льюс, Брайтон және Хов қалаларында филиалдары бар. Басқа бірінші деңгейлі Корольдік соттар сияқты, оның да тұрақты Жоғары Сот судьясы бар. Чичестерде үшінші деңгейлі Корольдік соты да бар. Суссекстегі ерлерге арналған жергілікті түрме – Льюс түрмесі, сондай-ақ Фордта D санатындағы түрме де бар.

Тарихи бөліністер

Зорлау – Сассекс округының дәстүрлі аумақтық бөлінісі, бұрын түрлі әкімшілік мақсаттарда қолданылған. Олардың пайда болуы белгісіз, бірақ олар нормандтардың басып алуына дейін пайда болған сияқты. Әр зорлау бірнеше жүзге бөлінген және римдік-британдық немесе англосаксондық текті болуы мүмкін. Нормандтар басып алған кезде төрт зорлау болған: Арундель, Льюс, Певенси және Гастингс. Брамбер зорлауы 11 ғасырда, ал Чичестер зорлауы 13 ғасырда құрылған.

Экономика

Англияның оңтүстік-шығысындағы өркенді орналасқан аймағына қарамастан, Сассекс ішінде экономикалық айырмашылықтар айқын байқалады. Сассекс аймағының көп бөлігінде экономикалық өнім Ұлыбританияның орташа көрсеткішіне жақын немесе одан төмен, ал Оңтүстік-Шығыс Англияның орташа көрсеткішінен едәуір кем. Статистикалық мақсаттар үшін Ұлыбритания үкіметі Сассексті NUTS2 деңгейінде Суррей аймағымен біріктіреді, бұл аймақ экономикалық жағынан жақсырақ, және бұл Сассекстегі әлеуметтік қиындықтардың деңгейін жасырады. 2018 жылы NUTS3 деңгейіндегі төрт Сассекс статистикалық аймағының жан басына шаққандағы ЖІӨ-сі 18 852 фунт стерлингті (Ұлыбританияның орташа көрсеткішінің 58,6%) және 33 711 фунт стерлингті (Ұлыбританияның орташа көрсеткішінің 104,6%) құрады, әдетте Ұлыбританияның орташа көрсеткіші 32 216 фунт стерлингтен төмен болды. Бұл Суррейдегі екі аймақтың көрсеткіштеріне (37 429 және 42 433 фунт стерлинг) қарағанда айқын айырмашылықты көрсетеді, олар Ұлыбританияның орташа көрсеткішінен жоғары. Сассексте Ұлыбританияның ең қиын жағдайдағы қалалық аймақтарымен салыстыруға болатын ауыр әлеуметтік мәселелер де бар. Сассекстің кейбір аудандары Ұлыбританиядағы ең қиын жағдайдағы 5% аймаққа кіреді, ал кейбір аудандарда балалардың үштен екісі кедейлікте өмір сүреді. 2011 жылы Сассекс экономикасын жақсарту мақсатында екі жергілікті кәсіпкерлік серіктестік құрылды: Батыс Сассекс, Брайтон және Хов, сондай-ақ Шығыс Сассекстің батысындағы Льюс ауданы, Суррей мен Оңтүстік Лондонның бір бөлігін қамтитын Coast to Capital LEP және Шығыс Сассекс жергілікті билік аймағын, сондай-ақ Кент пен Эссексті қамтитын South East LEP. Сассекстің ең көп тұрғындары бар бөлігінде, Брайтон және Хов аймағының маңында, аймақтың экономикалық әлеуетін толыққанды пайдалануға және Ұлыбританиядағы ең өнімді қалалық экономикалардың біріне айналуға бағытталған Greater Brighton City Deal келісімі жасалды. Сассексте туризм жақсы дамыған, мұнда теңіз жағалауындағы курорттар мен Оңтүстік Даунс ұлттық паркі бар. Брайтон және Ховта медиа, әсіресе цифрлық немесе «жаңа медиа» саласында жұмыс істейтін кәсіпорындардың жоғары концентрациясы байқалады; 1990 жылдардан бері Брайтон «Силикон жағажайы» деп аталады. Greater Brighton City Deal жобасы Брайтонның шығармашылық технология кластерін «Tech City South» деген атпен дамытуға бағытталған. Ыңғайлы теміржол қатынастарының арқасында көптеген адамдар Лондонға жұмысқа баруға мүмкіндік алады. Сассексте American Express (Брайтон), The Body Shop (Литлхэмптон), Bowers & Wilkins (Вортинг), Hastings Insurance and Park Holidays UK (Бексхилл), Ricardo plc (Shoreham by Sea), Rolls Royce Motor Cars (Гудвуд), Thales UK (Кроули), Alfa Laval (Истборн) және Virgin Atlantic (Кроули) сияқты бірнеше ірі компаниялар орналасқан. Сассекс Велд аймағында темір дәуірінен бастап 19 ғасырға дейін темір өңдеу өнеркәсібі дамыды. Шыны жасау өнеркәсібі орта ғасырдың соңынан бастап 17 ғасырға дейін Сассекс/Суррей шекарасында пайда болды. Сассекстегі ауыл шаруашылығы жердің ерекшеліктеріне байланысты болды, сондықтан Сассекс Велдтің жабысқақ сазды және қышқыл құмды топырақтарында мал шаруашылығы және аралас шаруашылық жүргізілді, ал сазды төбелерде қой шаруашылығы кең таралған. Балық аулау флоты жағалау бойында, әсіресе Рай және Гастингсте жұмыс істейді. Рай, Гастингс, Ньюхейвен және Шорхэм порттарында кемелерге қызмет көрсету жүзеге асырылады, ал Пагем, Истборн және Чичестер порттары демалыс кемелеріне, сондай-ақ Брайтон Маринасына қызмет көрсетеді. Орталық Сассекс аймағында 20 ғасырдың басында саз өнеркәсібі өркендеді.

Despite its location in the prosperous South East of England, there is considerable economic variation within Sussex. In most areas within Sussex, economic output is close to or significantly lower than the UK average and is far below the average for South East England. For statistical purposes, the UK Government pairs Sussex at the NUTS2 level with Surrey, a significantly better off region, which to some degree masks the level of deprivation in Sussex. In 2018 the four Sussex statistical areas at the NUTS3 level had a GDP per head that varied between £18,852 (58.6% of the UK average) and £33,711 (104.6% of the UK average), and was typically below the UK average of £32,216. This was in contrast to the two areas in Surrey, which had a GDP per head of £37,429 and £42,433, well above the UK average. There is also serious deprivation in Sussex comparable to the most deprived UK inner city areas. Some areas of Sussex are in the top 5 per cent most deprived in the UK and, in some areas, two thirds of children are living in poverty. In 2011, two Local Enterprise Partnerships were formed to improve the economy in Sussex. These were the Coast to Capital LEP, covering West Sussex, Brighton and Hove and the Lewes district in the west of East Sussex, as well as parts of Surrey and South London; and the South East LEP, which covers the local authority area of East Sussex, as well as Kent and Essex. In the most populous part of Sussex, around the Brighton and Hove Built up area, the Greater Brighton City Deal was formed to enable the area to fulfil its economic potential, into one of the highest performing urban economies in the UK. Tourism in Sussex is well established, and includes seaside resorts and the South Downs National Park. Brighton and Hove has a high density of businesses involved in media, particularly digital or "new media"; since the 1990s Brighton has been referred to as "Silicon Beach". The Greater Brighton City Deal seeks to develop Brighton's creative tech cluster under the name Tech City South. whilst reasonable rail connections allow many people to work in London. Several large companies are based in Sussex including American Express (Brighton), The Body Shop (Littlehampton), Bowers & Wilkins (Worthing), Hastings Insurance and Park Holidays UK (Bexhill), Ricardo plc (Shoreham by Sea), Rolls Royce Motor Cars (Goodwood), Thales UK (Crawley), Alfa Laval (Eastbourne) and Virgin Atlantic (Crawley). The Sussex Weald had an iron working industry from the Iron Age until the 19th century. The glass making industry started on the Sussex/Surrey border throughout the late medieval period until the 17th century. Agriculture in Sussex depended on the terrain, so in the sticky clays and acid sands of the Sussex Weald, pastoral and mixed farming took place, with sheep farming being common on the chalk downland. Fishing fleets continue to operate along the coast, notably at Rye and Hastings. There are working harbours at Rye, Hastings, Newhaven and Shoreham; whilst Pagham, Eastbourne and Chichester harbours cater for leisure craft, as does Brighton Marina. The Mid Sussex area had a thriving clay industry in the early 20th century.

Білім

Сассекстегі ең көне университет – 1961 жылы Брайттондағы Фалмерде құрылған, зерттеулерге бағытталған Сассекс университеті. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Англиядағы алғашқы жаңа университет болды. Университет Ұлыбританияның үздік 20 университетінің қатарында тұрақты түрде саналады. Онда әйгілі Даму зерттеулері институты және Ғылым саясатын зерттеу бөлімі, сондай-ақ 40-тан астам беделді ғылыми-зерттеу орталықтары орналасқан. 1992 жылы оған Брайтон университеті (Брайтон, Истборн және Гастингстегі кампустарымен) қосылды, ал 2005 жылы Чичестер университеті (Чичестер мен Богнор Регистегі кампустарымен) қосылды. Лондон өнер университетінің бекітуімен жоғары білім беруді Ұлы Брайтон Метрополитен колледжі де ұсынады, оның Брайтон, Вортинг және Шорхэм-би-Сидегі кампустары МЭТ университет орталығы деп аталады. Чичестердегі Пребендтік мектеп – Сассекстегі ең көне мектеп, ол, мүмкін, 11 ғасырда Нормандар Сассекс епископтығын Сельсиден Чичестер соборына көшірген кезден бастау алған. Ал Сассекс округінің психикалық ауруханасы (кейін «Сент-Фрэнсис» ауруханасы, қазір Принцесса Роял ауруханасы) 1859 жылы округтің орталығында, Хейвордс Хитте құрылды. Сассекстің алғашқы медициналық мектебі – Брайтон және Сассекс медициналық мектебі 2002 жылы ашылды. 2011 жылы төрт Сассекс NHS жедел жәрдем қызметі (PCT) бірігіп, NHS Сассекс болып құрылды. Корольдік Сассекс округінің ауруханасындағы Жедел жәрдем орталығы – Сассекс үшін Жедел жәрдем орталығы, ал Сассекстің басқа ауруханалары травматологиялық бөлімшелер ретінде жұмыс істейді. Бұл – NHS-тің Оңтүстік Англия аймағындағы бес ірі травматология орталығының бірі. Аурухана сонымен қатар Сассекстің көп бөлігіне қызмет ететін Сассекс қатерлі ісік орталығына да ие.

Мәдениет

Сассекс ғасырлар бойы Англияның қалған бөлігінен бөлек және мәдени жағынан ерекшеленетін репутацияға ие. Сондай-ақ, Сассекс халқының басқалардың ықпалына бойын салуға қарсы екендігі, «Біз дрюв болмаймыз» деген Сассекс ұраны арқылы білдіріледі. Сассекс от шашу тойларының берік дәстүрімен және мақтан тұтатын музыкалық мұрасымен танымал. 20-ғасырдың бірінші жартысында Сассекс модернизмнің маңызды орталығы болды, көптеген радикалды суретшілер мен жазушылар оның теңіз жағалауындағы қалалары мен ауылдарына көшіп келді. Аймақта Брайтон фестивалі және Англияның ең ірі өнер фестивалі – Брайтон Фриндж өтеді. Брайтон Прайды Ұлыбританиядағы ең ірі және ең көне гей-парадтарының бірі деп есептейді, ал басқа да мақтан тұту шаралары Кроули, Истборн, Гастингс және Вортинг сияқты көптеген басқа да ірі қалаларда өтеді. Чичестерде Чичестер фестиваль театры мен Паллант үйінің галереясы орналасқан.

Сәулет

Сассекстің құрылыс материалдары геологиялық құрамын көрсетеді, Оңтүстік Даунс және оның жанында кремнийден, ал Уэльд аймағында құмтастан жасалған. Кірпіш графтық округтің барлық аймақтарында қолданылады. Сассекс архитектурасы Англияның басқа еш жерде кездеспейтін ерекше және эксцентрикалық ғимараттарға да ие, олардың ішінде Саксон шіркеуі – Қасиетті Мария, Сомптинг, Горинг қамалы, оның алдыңғы және артқы жағы толығымен әртүрлі стильде жасалған, сондай-ақ Брайтонның Индо-Сарацендік Корольдік сарайы бар.

Диалекті

Тарихи тұрғыдан алғанда, Сассекс өзінің мәдени тарихын көрсететін аймақтық айырмашылықтары бар өзіндік диалектіге ие. Ол Батыс Сассекстің үш батыс аймағына, Льюес пен Певенсидің екі шығыс аймағына және Гастингстің ең шығыс аймағына жуық жерге бөлінген. Сассекс диалектісінің ерекшелігі – лай үшін сөздердің санының тым көп болуы, бұл инуиттердің қар үшін көптеген сөздерге ие екендігі туралы кең таралған пікірге ұқсас.

Музыка

Сассекс музыкасының бай мұрасы халықтық, классикалық және эстрадалық жанрларды қамтиды. Уильям Уорд Хиггс жазған «Sussex by the Sea» графтықтың ресми емес әнұраны болып табылады. Уильям Генри Хадсон суссекстіктердің әнін басктар мен Патагонияның техуелче халқының әндерімен салыстырды, екі халықтың да ежелгі мәдениеті бар. Copper Family, Генри Бурстоу, Сэмюэл Уиллетт, Питер және Харриетт Верролл, Дэвид Пенфолд және басқалар орындаған әндерді Джон Бродвуд және оның немере қызы Люси Бродвуд, Кейт Ли, сондай-ақ композиторлар Ральф Воан-Уильямс және Джордж Баттерворт жинады. Сассекс 1960-1970 жылдардағы халық музыкасының қайта жаңғыруында да маңызды рөл атқарды, оған Джордж «Поп» Мейнард, Скан Тестер, Тони Уэльс, Долли мен Ширли Коллинз сестері және Вортинг симфониялық оркестрі сияқты әншілер қатысты. Эстрадалық музыкада Сассекс Лео Сейер, The Cure, The Levellers, Брет Андерсон, Keane, The Kooks, The Feeling, Rizzle Kicks, Конор Мейнард, Том Оделл, Royal Blood, Rag'n'Bone Man, Селеста, Architects және Мейзи Петерс сияқты әртістерді өндірді. 1970 жылдары Сассекс Ұлыбританиядағы алғашқы ірі тегін музыка фестивалі – Phun City-ге және 1974 жылғы «Евровидение» ән байқауына төңкерілді, ол ABBA-ны әлемдік деңгейде танымал етті. Басты фестивальдардың қатарында The Great Escape Festival және Glyndebourne Festival Opera бар.

Дін

Христиан діні Сассексте басым дін болып табылады, 2011 жылғы халық санағы бойынша халықтың 57,8 пайызы өзін христиан деп жариялаған. 2011 жылғы халық санағының басқа нәтижелері: 1,4 пайыз – мұсылман, 0,7 пайыз – индуист және 30,5 пайыз – дінсіз. Ал, протестанттық бағыттар Чичестер епархиясының билігінен ең алыс аймақтарда, тарихи тұрғыдан күшті болған. Бұл Велд және шығыс аймақтарын қамтиды, онда сонымен қатар протестанттық Солтүстік Еуропамен байланыстар болған. Аталған топтарға Сент-Хилл-Манордегі Саентология шіркеуі, Opus Dei, Розенкрейцерлер ордені, Пэган федерациясы және Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуі (мормондар) кіреді.

Ғылым

Пелл теңдеуі мен Пелл саны екеуі де 17 ғасыр математигі Джон Пеллдің есімімен аталады. Кейде Пеллге бөлу белгісін ойлап табуымен қатар, оның шәкірттерінің бірі – швейцариялық математик Иоганн Генрих Ранға да жатады деп есептеледі. 19 ғасырда геолог және палеонтолог Гидеон Мантелл динозаврларды ғылыми тұрғыдан зерттеуді бастады. 1822 жылы ол алғашқы қазба тістерін, содан кейін Игуанодонның көп бөлігін тауып, анықтады. Бракстон-Хикс жиырылулары 1872 жылы босанбауға әкелетін жатыр жиырылуларын алғаш рет сипаттаған Сюссекс дәрігері Джон Бракстон Хикстің есімімен аталған. 20 ғасырда Фредерик Содди радиоактивті заттармен жұмысы және изотоптардың пайда болуы мен табиғатын зерттегені үшін химия саласындағы Нобель сыйлығын жеңіп алды. Фредерик Гоуленд Хопкинс 1929 жылы Кристиан Эйкманмен бірге өсуді ынталандыратын витаминдерді ашқаны үшін физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын бөлісті. Мартин Райл 1974 жылы Корнуоллдық Антони Хьюишпен бірге физика бойынша Нобель сыйлығын алды. Бұл астрономиялық зерттеулерді мойындаған алғашқы Нобель сыйлығы болды. Сассекс университетінде жұмыс істеген кезінде Харольд Крото 1996 жылы фуллереннің ашылуы үшін АҚШ-тағы Райс университетінің Ричард Смолли және Роберт Керлмен бірге химия саласындағы Нобель сыйлығын жеңіп алды. Дэвид Мамфорд алгебралық геометриядағы еңбегімен және содан кейін көру және үлгілер теориясы бойынша зерттеулерімен танымал математик. 1974 жылы Халықаралық математикалық одақтың Филдс медалімен марапатталды, ал 2010 жылы АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталды. Әлеуметтік ғылымдар саласында Суссекс 1925 жылдан 1946 жылға дейін экономист Джон Мейнард Кейнстің туған жері болды. Кейнстік экономиканың негізін қалаушы, ол қазіргі заманғы макроэкономиканың негізін қалаушылардың бірі және 20 ғасырдың ең ықпалды экономисі деп есептеледі. Дэвид Пилбеам 1986 жылы Файсен қорының Халықаралық сыйлығын жеңіп алды. 20 ғасырдың басында Сассекс «британ археологиясының ең үлкен алаяқтығы» деп аталған оқиғаның орталығында болды. 1912 жылы жиналған сүйек сынықтары бұрын белгісіз ертедегі адамның – Пилтдаун адамының қалдықтары ретінде ұсынылды. 1953 жылы сүйек сынықтары жалған екені анықталды, олар орангутанның төменгі жақ сүйегінен және қасақана толық дамыған заманауи адамның бас сүйегінен жасалған. 1967 жылдан 1979 жылға дейін Сассекс Герстмонс сарайындағы Корольдік Гринвич обсерваториясында Исаак Ньютон телескобына үй болды.

Pell's equation and the Pell number are both named after 17th century mathematician John Pell. Pell is sometimes credited with inventing the division sign, which has also been attributed to Swiss mathematician Johann Heinrich Rahn, one of his students. In the 19th century, geologist and palaeontologist Gideon Mantell began the scientific study of dinosaurs. In 1822 he was responsible for the discovery and eventual identification of the first fossil teeth, and later much of the skeleton of Iguanodon. Braxton Hicks contractions are named after John Braxton Hicks, the Sussex doctor who in 1872 first described the uterine contractions not resulting in childbirth. In the 20th century, Frederick Soddy won the Nobel Prize in Chemistry for his work on radioactive substances, and his investigations into the origin and nature of isotopes. Frederick Gowland Hopkins shared the Nobel Prize in Physiology or Medicine in 1929 with Christiaan Eijkman, for discovering the growth stimulating vitamins. Martin Ryle shared the Nobel Prize for Physics in 1974 with Cornishman Antony Hewish, the first Nobel prize awarded in recognition of astronomical research. While working at the University of Sussex, Harold Kroto won the 1996 Nobel Prize in Chemistry with Richard Smalley and Robert Curl from Rice University in the US for the discovery of fullerenes. David Mumford is a mathematician known for distinguished work in algebraic geometry and then for research into vision and pattern theory. He won the International Mathematical Union's Fields Medal in 1974 and in 2010 was awarded the United States National Medal of Science. In the social sciences, Sussex was home to economist John Maynard Keynes from 1925 to 1946. The founding father of Keynesian economics, he is widely considered to be one of the founders of modern macroeconomics and the most influential economist of the 20th century. David Pilbeam won the 1986 International Prize from the Fyssen Foundation. In the early 20th century, Sussex was at the centre of one of what has been described as 'British archaeology's greatest hoax'. Bone fragments said to have been collected in 1912 were presented as the fossilised remains of a previously unknown early human, referred to as Piltdown Man. In 1953 the bone fragments were exposed as a forgery, consisting of the lower jawbone of an orangutan deliberately combined with the skull of a fully developed modern human. From 1967 to 1979, Sussex was home to the Isaac Newton Telescope at the Royal Greenwich Observatory in Herstmonceux Castle.

Спорт

Сассекс ғасырлар бойғы спорт дәстүріне ие. Сассекс крикет пен стулболдың қалыптасуында маңызды рөл атқарды. Крикет Уэльд аймағында құрылған деп есептеледі, ал Сассекс – крикеттің алғаш рет ерлер (1611 жылы) және әйелдер (1677 жылы) ойнағаны тіркелген жер, сондай-ақ крикет ұяшығы туралы алғашқы мәліметтер келген орын (1622 жылы). 1839 жылы құрылған Суссекс ККК Англияның ең көне округтік крикет клубы және әлемдегі ең көне кәсіби спорт клубы. Слидон крикет клубы 18-шы ғасырда біраз уақыт бойы спортта үстемдік құрды. Арундел қамалындағы крикет алаңы дәстүрлі түрде Норфолк герцогының XI құрамасына Англияға келген ұлттық тест командаларымен ойын өткізуге мүмкіндік береді. 1971 жылы құрылған Суссекс крикет лигасы 2018 жылы 335 командамен әлемдегі ең ірі ересектер крикет лигасы деп саналады. Сассекстің «ұлттық» спорты және Сассекс ойыны немесе көңіл көтеруі ретінде танылатын стулбол Сассексте пайда болған болуы мүмкін, ал спорт 19-шы ғасырда ресми түрде қалыптасып, 20-шы ғасырдың басында қайта жаңғырды. Сассекс Премьер-лигада «Брайтон және Хоув Альбион», ал Футбол лигасында «Кроули Таун» өкілдігін жасайды. «Брайтон» 1920 жылдан бері Лига мүшесі, ал «Кроули» 2011 жылы Лигаға жол алды. «Брайтон және Хоув Альбион» ФА әйелдер Суперлигасында, ал «Льюз» ФА әйелдер Чемпионатында ойнайды. Сассекс 1882 жылдан бері өз футбол қауымдастығына және 1920 жылдан бері Суррейге дейін кеңейген өз футбол лигасына ие. Ат спортында Сассекс – Гудвуд, Фонтуэлл Парк, Брайтон және Пламптонның үйі. All England Jumping Course ат спорты кешенінде Британдық секіру дербисі мен Корольдік халықаралық ат жарысы өтеді. «Истборн Иглз» спидвей командасы SGB чемпионатында бақ сынасады.

Ас мәзірі

Тарихи округ "Сассекстің жеті кереметі"мен танымал. Бұл жеті нәрсе – Пулбороу шабағы, Сельси молюскісі, Чичестер лобстері, Рай герингі, Арундель лақ егізі, Амберли форелі және Борн қызылқұмы. Сассекс сондай-ақ Ашдаун құмырсқа пудингі, Чиндингли ыстық тағам, Сассекс бекон пудингі, Сассекс шошқа пудингі, ысталған тауық, Сассекс чурдлдары, Сассекс шопандарының пирогы, Сассекс көлді пудингі, Сассекс жамылғы пудингі, Сассекс құдық пудингі және Чичестер пудингімен де танымал. Сассекс өзінің торттары мен печеньелерімен де мәшһүр, олар – Суссекс Plum Heavies және Sussex Lardy Johns, ал баноффи пирогы алғаш рет 1972 жылы Жевингтонда дайындалды. Округта жүзімдіктер көп, сонымен қатар сыра қайнатудың ұзақ тарихы бар. Мұнда 18 ғасырдың сыра қайнатушылары Харви Льюз және соңғы кезде ашылған көптеген сыра зауыттары орналасқан. Сассексте көптеген сидр өндірушілер бар, Hunts Sussex Cider және SeaCider ең ірі сидр өндірушілері болып табылады. 2023 жылы 138 жүзімдікпен Сассекс Ұлыбританиядағы жүзімдіктердің ширегіне ие. 2022 жылы Суссекс шараптары ондаған жылдық халықаралық танымалдықтан кейін қорғалатын атау алуға ие болды, ал Суссекс шараптары бүкіл әлемде жүлделер жеңіп алды. Көптеген жүзімдіктер Суссекс төмендіктерінде және 100 миль (161 км) оңтүстікке орналасқан Шампан аймағының дәстүрлі Шампан сорттары мен әдістерін қолдана отырып шарап жасауда.

Бейнелеу өнері

Сассекстегі ең көне белгілі өнердің бірі – Вортингке жақын Оңтүстік Даунс аймағындағы Сисберидегі неолиттік кремний кен орындарының галереяларындағы мүсіндер. Рим дәуірінен бастап Фишборн сарайында Ұлыбританиядағы ең ірі мозаикалар жинағы сақталған, ал Бигнордағы виллада Англиядағы ең жақсы сақталған римдік мозаикалары бар. Шамамен 12 ғасырға жататын «Льюс тобы» деп аталатын қабырға суреттері Суссекстің орталық бөлігіндегі бірнеше шіркеулерде кездеседі, олардың кейбіреулері жасы, аумағы және сапасымен ерекшеленеді. Тегі белгісіз Уилмингтон адамы – Еуропадағы адам бейнесінің ең ірі нұсқасы. 18 ғасырдың соңында үш адам графтықтың маңызды туындыларын тапсырды, осы арқылы оның ландшафтары мен күнделікті өмірі суреттерге түсірілді. Кнепп қамалының иесі Уильям Бёррелл швейцариялық суретші Сэмюэл Иероним Гриммге Суссексті аралап, графтықтың ғимараттарының 900 акварель суретін салуды тапсырды. Петуорт үйінің 3-ші графы Джордж Уиндхам, J. M. W. Turner және Джон Констебл сияқты суретшілердің демеушісі болды. Джон «Жабайы Джек» Фуллер де Тернерге бірқатар суреттер салуды тапсырды, нәтижесінде Фуллердің Брайтингтегі үйі мен айналасының 13 акварель суреті жасалды. 19 ғасырда ландшафт акварелістесі Копли Филдинг Суссексте тұрды, ал суретші Обри Бердсли және суретші-мүсінші Эрик Гилл Брайтон қаласында дүниеге келді. Гилл Дитчлингте «Сент-Жозеф және Сент-Доминик гильдиясы» деп аталатын өнер ошағын құрды, ол 1989 жылға дейін сақталды. 1920- және 1930-шы жылдарда Эдвард Бурраның Суссекс, Париж және Гарлем, сондай-ақ Эрик Равилиус Оңтүстік Даунстың суреттерімен танымал болған ең белгілі туындылары жасалды. 20 ғасырдың басында Блумсбери тобының мүшелері Ванесса Белл мен Дункан Грант Фирл маңындағы Чарльстон фермасында тұрып, жұмыс істеді. Суссекс 20 ғасырдың басында сюрреализмнің маңызды орталығына айналды. Вест-Динде Эдвард Джеймс Сальвадор Дали мен Рене Магритт сияқты суретшілерді қолдады, ал Чиддингли маңындағы Фарли фермасында Роланд Пенроуз бен Ли Миллердің үйі Пабло Пикассо, Ман Рэй, Генри Мур, Айлин Агар, Жан Дюбуфет, Доротея Таннинг және Макс Эрнст сияқты суретшілердің бас қосып отыратын орны болды. Екі коллекция да Еуропадағы сюрреалистік өнердің ең маңызды жиынтықтарының бірін құрайды.

Some of the earliest known art in Sussex is the carvings in the galleries of the Neolithic flint mines at Cissbury on the South Downs near Worthing. From the Roman period, the palace at Fishbourne has the largest in situ collection of mosaics in the UK, while the villa at Bignor contains some of the best preserved Roman mosaics in England. Dating from around the 12th century, the 'Lewes Group' of wall paintings can be found in several churches across the centre of Sussex, some of which are celebrated for their age, extent and quality. Of uncertain origin, the Long Man of Wilmington is Europe's largest representation of the human form. In the late 18th century three men commissioned important works of the county which ensured that its landscapes and daily life were captured onto canvas. William Burrell of Knepp Castle commissioned Swiss born watercolourist Samuel Hieronymus Grimm to tour Sussex, producing 900 watercolours of the county's buildings. George Wyndham, 3rd Earl of Egremont of Petworth House was a patron of painters such as J. M. W. Turner and John Constable. John 'Mad Jack' Fuller also commissioned Turner to make a series of paintings which resulted in thirteen finished watercolours of Fuller's house at Brightling and the area around it. In the 19th century landscape watercolourist Copley Fielding lived in Sussex and illustrator Aubrey Beardsley and painter and sculptor Eric Gill were born in Brighton. Gill went on to found an art colony in Ditchling known as The Guild of St Joseph and St Dominic, which survived until 1989. The 1920s and 1930s saw the creation of some of the best known works by Edward Burra who was known for his work of Sussex, Paris and Harlem and Eric Ravilious who is known for his paintings of the South Downs. In the early 20th century Vanessa Bell and Duncan Grant, both members of the Bloomsbury Group, lived and worked at Charleston Farmhouse near Firle. Sussex also became a major centre for surrealism in the early 20th century. At West Dean, Edward James was patron to artists including Salvador Dalí and René Magritte while at Farley Farm House near Chiddingly the home of Roland Penrose and Lee Miller was frequented by artists such as Pablo Picasso, Man Ray, Henry Moore, Eileen Agar, Jean Dubuffet, Dorothea Tanning and Max Ernst. Both collections form one of the most important bodies of Surrealist art in Europe.