Кіріспе

Джон Уилсон Дженрет-кіші (19 мамыр 1936 – 17 наурыз 2023) – Оңтүстік Каролина штатынан шыққан американдық заңгер, кәсіпкер және саясаткер. Ол «Абскам» жемқорлық скандалына қатысқандығымен және актриса әрі модель Рита Дженреттің күйеуі болғандығымен белгілі. 1975 жылдың қаңтарынан 1980 жылдың желтоқсанына дейін АҚШ Өкілдер палатасында демократ ретінде қызмет етті. ФБР-дің «Абскам» операциясы барысында пара алғаны үшін сотталды және бір жылдан астам түрмеде отырды.

Өмірбаян

Дженрет 1936 жылы Оңтүстік Каролина штатының Конвей қаласында Мэри Херринг пен Джон Уилсон Дженреттің ұлы болып дүниеге келді. Ол Оңтүстік Каролина штатының Лорис қаласында өсті. Ол 1700 жылдары Оңтүстік Каролинаның солтүстік-шығысына қоныс аударған француз гугенот босқындарының ұрпағы болды. Дженрет 1954 жылы Лорис орта мектебін бітірді, онда ол үш түрлі спорттан да көзге түсетін, дарынды спортшы болды. Содан кейін ол 1958 жылы Воффорд колледжінде бакалавр дәрежесін алды. Ол АҚШ армиясының офицері ретінде міндетті түрде қызмет етті, содан кейін бірнеше жыл Оңтүстік Каролина Ұлттық гвардиясында қызмет етті. 1962 жылы Оңтүстік Каролина университетінің құқық факультетін бітіргеннен кейін, ол Оушен Драйвте беделді заң фирмасын құрды, ол көп ұзамай жаңадан құрылған Солтүстік Мертл Бич қаласының құрамына кірді.

Оңтүстік Каролинаның Өкілдер палатасы

Дженрет 1964 жылы Оңтүстік Каролина штатының Өкілдер палатасына демократ ретінде сайланды, онда ол Мертл-Бич қаласын қоса, Оңтүстік Каролина штатының Хорри округін өкілдік етті. 1972 жылы ол АҚШ Конгресіне үміткер болу үшін штаттық палатадан кетті. Штаттық заң шығарушы органмен жұмыс істеген кезінде, Оңтүстік Каролина университетінің екі жылдық филиалын толыққанды, төрт жылдық колледжге айналдыруға жетекшілік етті, ол қазір Жағалаулық Каролина университеті деп аталады. Ол Колумбия қаласындағы ескі почта ғимаратын Штат Жоғарғы Сотының ғимаратына айналдыруды бастады және АҚШ Әуе күштерін Мертл-Бич әуе базасында коммерциялық авиарейстерге рұқсат беруге көндірді. Бұл қазіргі Мертл-Бич халықаралық әуежайының құрылуының бастамасы болды.

АҚШ-тың Өкілдер палатасы

1972 жылғы сайыста Дженрет он жеті мәрте сайланған конгрессмен Джон Л. Макмилланды жеңіп, бірақ жалпы сайлауда республикашыл Эдвард Ланн Янгқа еңсеге тіреді. 1974 жылы ол қайтадан сайлауға түсіп, жеңіске жетті. Бұл жолы жеңіске жетуіне республикашыл Ричард Никсонның беделінің төмендеуі және «Уотергейт» жанжалы себеп болды. Дженрет сол кездегі Оңтүстік Каролина стандарттары бойынша прогрессивті саяхатшы еді. Оңтүстік-шығыс Оңтүстік Каролинадағы консервативті және көбінесе ауылдық округтің өкілі ретінде өзгеше көрінді. Дегенмен, ол жергілікті жерде танымал болды және афроамерикандықтардың ыстық қолдауын алды. Сонымен қатар, сол кезде Оңтүстік Каролина Республикалық партиясы штаттың сол бөлігінде тиісті деңгейде ұйымдастырылмаған еді. Дженрет Конгреске келген алғашқы екі жылында жақсы нәтижелер көрсетті және 1976 жылы Янгты қайтадан жеңді. 1978 жылы ол номиналды қарсылықты ғана алды және ешқандай маңызды партиялық қарсылыққа тап болмады. 1975 жылы Вашингтонға келгеннен кейін Дженрет көп ұзамай Мәжіліс көпшілік басшылығының құрамына Виптің орынбасары ретінде қосылды және ол Конгресте қызмет еткен алты жыл бойы Демократиялық партия басшылығының құрамында Виптің орынбасары болып қызмет етті. Ол бастапқыда Ауыл шаруашылығы комитетінде, содан кейін беделді Ассигнованиелер комитетінде жұмыс істеді. Ол Конгресс саяхат және туризм кокусын құрған және оның алғашқы төрағасы болды. Дженрет сайлаушыларға көмектесуге ерекше мән берді, ал ол және оның қызметкерлері Алтыншы округте бұрын-соңды болмаған ең жауапкершілігі жоғары кеңсе ретінде танылды. Оның көптеген қызметтерінің бірі – Оңтүстік Каролинаның Джорджтаун қаласындағы Сампит өзені арқылы салынып, теңізге шығатын кемелерге өзеннің жоғары ағысына қарай жүруге мүмкіндік берген биік көпірді салуға федералдық қаржыны тарту болды. Дженрет президенттікке үміткер Джимми Картерді қолдаған алғашқы конгрессмен болды. Картер Оңтүстік Каролинада Дженретті қолдады, ал Дженрет Оңтүстік Каролинада және басқа жерлерде Картерді қолдады, сондай-ақ дауыс беру кезінде Картерді қолдауға көптеген конгресс әріптестерін көндірді. Дженрет конгрессмен болған кезінде екі нәрсеге әйгілі болды. Біріншіден, ол сол кездегі әйелі Рита Дженретпен Конгресс ғимаратының баспалдақтарындағы тіреудің артында Конгресс отырысының кешкі үзілісінде қарым-қатынас жасады деген айып тағылды (комедиялық «Капитолий сатылары» тобы осы оқиғадан өз атын алды). Кейін Рита «Плейбой» журналында жалаңаш суретке түсіп, өзінің естеліктерін жариялады. Екіншіден, ол 1980 жылы ФБР жүргізген «Абскам» операциясы кезінде пара алуға айыпталып, сотталды. Ол өзінің әріптесінен қолма-қол ақшалай қарыз алғанын мойындады. Дженрет екі жылға сотталды, оның 13 айын түрмеде өткізді.

Кейінгі мансап

1980 жылы Женрет қайта сайлауда жеңіліске ұшырады және өкілеттігі аяқталуға бірнеше күн қалғанда, 10 желтоқсанда Конгрестен кетті. Кейін ол Мертл-Бичте Lehuguenot, Ltd. атты қоғамдық қатынастар фирмасын басқарды және жақын маңдағы Черри-Гроувте жылжымайтын мүлік дамытты. 1981 жылдың қаңтарында оның әйелі Ритадан ажырасып, сол жылдың соңында ресми түрде ажырасты. 2017 жылы «Капитолий қадамдары мен жаңылыстары: Конгрессмен Джон Женреттің керемет, екіұшты жолы» атты кітап жарық көрді. Оны Женреттің бұрынғы көмекшілері Джон Ф. Кларк және Куки Миллер ВанСайс жазған. Кітапты насихаттау барысында Женрет Конгрестен кейінгі жылдарын «эксперименталды шармен жұмыс істейтін жүзу құрылғысын таңдау; ұлттық уақытты бөлісу желісін ашу (кейін жабу); Болгарияда жылқы өсіру; және Кеңес Одағы құлағаннан кейін Шығыс Еуропада Филипп Моррис темекісін сату» деп сипаттады. Ол сонымен қатар Венгриядан шарап, ал Шығыс Еуропадан антиквариат жиһаздарды импорттады. Солтүстік Мертл-Бичте ірі жағажай маңындағы мүлікті дамытушы болды және үшінші әйелі Розмаримен бірге Мертл-Бичтегі жағажайдағы үйінде тұрды.

Өлім

Бірнеше жыл бойы денсаулығы нашарлағаннан кейін Женрет 2023 жылдың 17 наурызында 86 жасында Конвей қаласында қайтыс болды. Оңтүстік Каролина штатының конгрессмені Джеймс Клайберн Женреттің қазасына байланысты аза тұту мәлімдемесі жасады.