Кіріспе

Франц Шуберт жазған әндер жинағы «Аққу әні» (Schwanengesang), 957 – Франц Шуберттің өмірінің соңында жазылған және өлімінен кейін жарық көрген 14 әннен тұратын жинақ:
«Сүйінші хабар» (авторы: Людвиг Релльштаб)
«Жауынгердің сезімі» (Релльштаб)
«Көктемге құштарлық» (Релльштаб)
«Серенада» (Релльштаб)
«Болу орны» (Релльштаб)
«Алыста» (Релльштаб)
«Қоштасу» (Релльштаб)
«Атлас» (Генрих Гейне)
«Оның суреті» (Гейне)
«Балықшы қызы» (Гейне)
«Қала» (Гейне)
«Теңіз жағасында» (Гейне)
«Егіз» (Гейне)
«Пошта мысығы» (басқаша: D 965a) (Иоганн Габриэль Зайдль)

Жинақтың қолжазбасы Морган кітапханасы мен мұражайында сақтаулы.

Өмірбаян

Оның алғашқы баспашысы Тобиас Хаслингер берген атқа ие, ол оны Шуберттің соңғы өсиеті ретінде көрсетуді ниеттенген, «Шваненсанг» бұрынғы «Die schöne Müllerin» және «Winterreise» ән циклдерінен әртүрлі ақындардың өлеңдерін қамтуымен ерекшеленеді. Людвиг Релльштабтың (1799–1860) жеті мәтіні Генрих Гейненің (1797–1856) алты мәтінімен күйеді; Иоганн Габриэль Зайдлдің (1804–1875) сөздеріне жазылған соңғы әнді қосу Шуберттің қалауымен сәйкес келуі мүмкін, ал болмауы да мүмкін. Дегенмен, барлық 14 ән 1828 жылы жазылған, ал жинақ композитордың қайтысынан кейін бірнеше ай өткен соң, 1829 жылы жарық көрді.

Құрастыру және жариялау

Релльштаб пен Хайне нұсқалары Шуберттің қолымен жазылған қолжазбаның бір-бірінен кейін келген беттеріне бір отырыста көшірілді, ал Сейдльдің "Таубенпост" шығармасы Шуберттің соңғы "Лид"і деп есептеледі – осылайша Хаслингердің тізбегінің негізі қаланды, кейінгі ұрпақтар оны қабылдады, сонымен қатар цикл бар деген оймен де келісті. ("Ді шон Мюллерін" және "Ди Винтеррейс" атты нағыз циклдар жақсы сатылып, баспагерді ынталандырды.) "Шваненсанг" атауы композиторға тиесілі емес, бірақ барлық әндердің атаулары оған жатады; мысалы, Хайне өлеңдеріне ат қоймаған.

Белгісіз цикл

1828 жылғы 2 қазанда, қолжазба жазылғаннан кейін, Шуберт алты әннен тұратын Хайне жинағын Лейпцигтегі Probst деген баспашыға ұсынды. Осыдан кейін, Шуберт бастапқыда екі бөлек ақындық жинақты жоспарлаған болуы мүмкін деп болжауға болады. Бұдан әрі, қолжазбадағы 8–13 нөмірлі әндердің реті, Хайне оларды жариялаған ретінен өзгеше: 10, 12, 11, 13, 9, 8, бұл әйне де тізбектей келмейді, төмендегі кестеде көрсетілгендей. Шуберт әдетте ақынның реттілігін сақтауға тырысқан; қолжазба Шуберттің қалаған ретін көрсетпеуі мүмкін. Сейдль әні, "Die Taubenpost", циклдің қалған бөлігімен байланысты емес және Хаслингер оны Шуберттің соңғы шығармаларын толықтыру үшін соңына қосты.

Тағы бір швагенсанг

Шуберт мансабының басында Иоганн Сенннің "Шваненгесанг" атты жекелеген өлеңін музыкаға қойған, ол D 744 деп белгіленген.

Лист транскрипциялары

Кейінірек Франц Лист бүкіл жинақты жеке фортепианоға ауыстырып жазды. Шуберттің түпнұсқасына адал болса да, ол жиі фортепиано текстурасын өзгертіп, мәтін мен музыкаға жеке пікір білдіреді. Лист әндерді келесі ретпен орналастырды: 11, 10, 5, 12, 7, 6, 4, 9, 3, 1, 8, 13, 14 және 2.