Кіріспе
Кальций иондары өтетін иондық арна кешені. Кальций арнасы – кальций иондарына қатысты таңдамалы өткізгіштік көрсететін иондық арна. Ол кейде мембраналық потенциалдың өзгеруімен реттелетін кальций арнасының түрі – кернеуге тәуелді кальций арнасымен синоним ретінде қолданылады. Кейбір кальций арналары лигандтың байланысуы арқылы реттеледі. Басқа кальций арналары кернеу және лигандтардың әрекетімен реттеліп, ион ағынын нақты басқаруға мүмкіндік береді. Кейбір катиондық арналар кальциймен қатар басқа катиондардың да мембранадан өтуіне жол береді. Кальций арналары жасуша мембраналарында әрекет потенциалын қалыптастыруға қатыса алады. Кальций арналары жасуша ішінде кальций иондарын екінші хабаршы ретінде босату үшін де қолданылуы мүмкін, бұл төменгі сигналдық жолдарға әсер етеді.
A calcium channel is an ion channel which shows selective permeability to calcium ions. It is sometimes synonymous with voltage gated calcium channel, which are a type of calcium channel regulated by changes in membrane potential. Some calcium channels are regulated by the binding of a ligand. Other calcium channels can also be regulated by both voltage and ligands to provide precise control over ion flow. Some cation channels allow calcium as well as other cations to pass through the membrane. Calcium channels can participate in the creation of action potentials across cell membranes. Calcium channels can also be used to release calcium ions as second messengers within the cell, affecting downstream signaling pathways.
Салыстыру кестелері
Келесі кестелерде әртүрлі типтегі кальций арналарының – кернеуге және лигандқа байланысты ашылатындардың – қақпалары, гендері, орналасуы және функциялары түсіндірілген.
Кальцийге өткізгіш іріктелмейтін арналар
Кальцийді қоса алғанда, оң зарядталған иондардың өтуіне мүмкіндік беретін бірнеше катиондық арналар тобы бар. Оларға P2X рецепторлары, уақытша рецепторлық потенциал (TRP) арналары, циклдік нуклеотидтермен ашылатын (CNG) арналар, қышқылды сезетін иондық арналар және SOC арналары жатады. Бұл арналар мембраналық потенциалдар, лигандтар және/немесе басқа жасуша жағдайларымен реттелуі мүмкін. Сүтқоректілер спермасында табылған Cat Sper арналары – олар кернеуге тәуелді және лигандтармен реттелетін арналардың бір мысалы.
Фармакология
L типті кальций арналарын блокаторлары гипертонияны емдеу үшін қолданылады. Денедегі көптеген аймақтарда деполяризация жасушаға натрийдің енуі арқылы жүзеге асырылады; кальций өткізгіштігін өзгерту әрекет потенциалына аз әсер етеді. Дегенмен, көптеген тегіс бұлшықеттерде деполяризация негізінен жасушаға кальцийдің енуімен байланысты. L типті кальций арналарын блокаторлары тегіс бұлшықеттердегі осы әрекет потенциалын таңдамалы түрде тежейді, бұл қан тамырларының кеңеюіне алып келеді, ал бұл өз кезегінде гипертонияны түзетуге көмектеседі. T типті кальций арналарын блокаторлары эпилепсияны емдеу үшін қолданылады. Нейрондардағы кальций өткізгіштігінің жоғарылауы деполяризацияның және қозудың күшеюіне әкеледі. Бұл эпилепсиялық ұстанымдарға деген бейімділікті арттырады. Кальций арналарын блокаторлары нейрондық кальций өткізгіштігін азайтады және эпилепсиялық шабуылдардың пайда болу мүмкіндігін төмендетеді.