Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық қатерлі ісікке арналған қайырымдылық жинаушы және жасанды аяғы бар жүгіруші (1965–2022)
Canadian fundraiser for cancer and runner with an artificial leg (1965–2022)
Стивен Чарльз Фонё (Stephen Charles Fonyo Jr.) (29 маусым 1965 – 18 ақпан 2022) – жасанды аяғы бар канадалық жүгіруші, қатерлі ісіктерді зерттеу және емдеу үшін ұлттық деңгейде танымал қайырымдылық қорларын жинаған және Канада орденінің бұрынғы мүшесі.
Stephen Charles Fonyo Jr. (June 29, 1965 – February 18, 2022) was a Canadian runner with an artificial leg who was a nationally renowned fundraiser for cancer research and treatment, and a former Member of the Order of Canada.
Өмірді құтқару жолы
12 жасында Фоньоның сүйек қатерлі ісігінің таралуын болдырмау үшін сол аяғы тізеден жоғары ампутацияланды. Ол мектепті 10-сыныпта тастап, газон шабу машинасы мен бензопила дүкенінде жұмыс істеді. 1980 жылы Фоньо Стэнли Паркте Терри Фокстің сөйлеген сөзін естіді. Фокс келесі жылы қайтыс болғанда, Фоньо Канаданы бойлық жүгіру туралы аян келгендей сезімге бөленді, "Маған бір түндік келді. Түс көру сияқты немесе бір күштің иелігіне кіргендей болды", - деді ол. Оның өзінің спортшы еместігіне және cross country саяхатта ақша жинауға қызығушылық танытпағанына қарамастан, бұл ой оны тастамады. "Жүрегім Терри Фокс сияқты онда болған жоқ. Мен әрқашан жақсы адам болдым, адамдарға көмектесуді ұнатамын, бірақ Канаданы жүгіруге мүлдем қызығушылық танытпадым."
At age 12, Fonyo's left leg was amputated above the knee to prevent the spread of bone cancer. He left school in grade 10 to work in a lawnmower and chainsaw shop. In 1980, Fonyo saw a speech delivered by Terry Fox at Stanley Park. When Fox died the following year, Fonyo had what he described as an epiphany come to him to run across Canada, stating, "It came to me overnight. It was like a dream or something, like another force.” The idea would not leave his head despite his own admission of not being athletic or particularly interested in raising money in a cross country trip, saying, "My heart wasn’t there, not like Terry Fox’s. I always was a nice guy—I like helping people—but I wasn’t interested in any way in running across Canada.”
1984 жылы, 18 жасында, ол онкологиялық зерттеулерге қаражат жинау мақсатында "Өмір үшін саяхат" атты Канаданы бойлық жүгіруді бастады. Канадалық Онкологиялық Қоғам (әсіресе Британдық Колумбия бөлімшесі) Фоньоның олардың беделін немесе Фокстің мұрасын түзейтін кез келген әрекеттен қорқып, оның өтінімін қабылдамады. Дегенмен, 31 наурызда ол Ньюфаундленд провинциясының Сент-Джонс қаласынан саяхатын бастады. Осылайша ол Терри Фокстің қадамдарымен жүрді. Фоньо 1984 жылдың 31 наурызында жүгіруін бастап, 425 күннен кейін 1985 жылдың 29 мамырында аяқтады, соның нәтижесінде 14 миллион доллар жинады. Фокс қатерлі ісігі қайта оралғанда "Үміт марафонын" тоқтатуға мәжбүр болғаннан өзгеше, Фоньо жағалаудан жағалауға жүгіруді аяқтады. Ол сондай-ақ Ұлыбританияны бойлық жүгіруді де аяқтады. 1985 жылы ол Канада орденінің мүшесі атанды, сол кезде бұл мәртебеге ие болған ең жас адам болды. Бұл жетістік оның әкесі Стив Фоньо ағаның сол жылы өкпе қатерлі ісігінен қайтыс болуымен күңгірттелді.
In 1984, at age 18, he embarked on a run across Canada entitled Journey for Lives to raise funds for cancer research. The Canadian Cancer Society (specifically the BC chapter) were wary of any attempts that might taint the image of them or Fox's legacy in their rejection of Fonyo. Regardless, on March 31, he began his journey in St. John’s, Newfoundland. In doing so, he followed in the footsteps of Terry Fox. Fonyo began his run on March 31, 1984, and completed it 425 days later on May 29, 1985, covering , and raising $14 million. Unlike Fox, who had to abandon the Marathon of Hope when his cancer returned, Fonyo completed the coast to coast run. He also completed a run across the United Kingdom. He was named a Member of the Order of Canada in 1985, the youngest person ever given that status at the time. This achievement was marred by grief, as his father Steve Fonyo Sr. died of lung cancer the same year.
Кейінгі өмірі және заңдық қиындықтар
Кейіннен Фоньо ішімдік пен есірткіге құмар болды. Оның бірінші рет мас күйде жүргізу қылмысы үшін сотталғаны 1982 жылы болған, бірақ бұл ақпарат алты жыл өткен соң, мас күйде жүргізу үшін бірнеше рет сотталғаннан кейін ғана жұртшылыққа жетті. 1996 жылы Фоньо Эдмонтон қаласындағы 16 қылмысқа кінәлі деп танылды, оның ішінде қару қолданып шабуыл жасау, қасақана дене жарақаттары келтіру, супермаркеттерге жалпы сомасы 10 000 доллар болатын жалған чектер жазу арқылы алаяқтық жасау және ұрланған көлікті иелену сияқты қылмыстар бар еді. Оның Канада орденінің мүшелігі 2009 жылдың 10 желтоқсанында жойылды. 2010 жылдың 6 тамызында ол тағы да алаяқтық жасағаны үшін тұтқындалды. 2010 жылдың 28 тамызында Фоньо Лиза Гринвудқа үйленді. 2010 жылдың 7 желтоқсанында Фоньо Гринвудқа қорқытқандығы үшін, сондай-ақ алаяқтық, кредиттік карта арқылы алаяқтық және куәлігі тоқтатылған күйде көлік жүргізу сияқты басқа да қылмыстарға кінәлі екенін мойындады. 2013 жылы ол ішімдік ішуді тоқтатқанын, бірақ ол алкогольге тәуелді емес екенін айтты. 2015 жылдың ақпан айында достары мен туыстары бұқаралық ақпарат құралдарына Фоньоның Суррей қаласының Уэлли ауданындағы үйінде үш адам шабуыл жасағаннан кейін Корольдік Колумбия ауруханасындағы жасанды комада жатқанын хабарлады. Дәрігерлер шабуылдан кейін бір ай бойы Фоньоны медициналық жағынан шақырылған комаға енгізді. Нәтижесінде Фоньоның миына ауыр зақым келді, оған құрылыстардың алдын алу үшін дәрі тағайындалды.
At some point, Fonyo began abusing alcohol and drugs. His first conviction for driving under the influence had came in 1982, although the report surfaced to the public only after successive convictions for drunk driving six years later. In 1996, Fonyo pleaded guilty to 16 charges for offences in Edmonton, including assault with a weapon, aggravated assault, fraud for writing bad cheques totalling $10,000 to supermarkets, and possession of a stolen vehicle. His membership in the Order of Canada was revoked on December 10, 2009. On August 6, 2010, he was again arrested for fraud. On August 28, 2010, Fonyo married Lisa Greenwood. On December 7, 2010, Fonyo pleaded guilty to threatening Greenwood and to unrelated charges of fraud, credit card fraud, and driving with a suspended licence. By 2013, he had stated he had stopped drinking while contending that he was not an alcoholic. In February 2015, friends and family reported to news media that Fonyo was in an induced coma in Royal Columbian Hospital after being stabbed by three assailants at his home in Whalley, a neighbourhood of Surrey. Doctors placed Fonyo in a medically induced coma for a month after the attack. Fonyo ended up having a traumatic brain injury, which led to him being prescribed medication to prevent possible seizures.
Өлім және мұра
Ванкуверде протез аяғын жөндеуге барғанда, Фонё 2022 жылдың 18 ақпанында түн ортасынан кейін Бёрнабидегі қонақ үй бөлмесінде 56 жасында қайтыс болды. 2015 жылдан бері Фонёның серіктесі Лиза Мари Герберт, ол Фонёның нашақорлыққа және баспанасыздыққа түсуін баяндады. Ол 2015 жылғы Торонто халықаралық кинофестивалінде «Платформа» жүлдесін және 2015 жылғы Канадалық кино сыйлығын «Үздік толықметражды деректі фильм» номинациясы бойынша жеңіп алды. Фильм продюсері және сценарист Грег Климкив, Фонёны Канада орденіне қайтаруды талап ететін ашық хат жазды. "Шындығында, генерал-губернатор кеңсесінің кейбір бюрократтары Стив 19 жасында жасаған керемет ісі үшін осы зор құрметтен бас тартқанына қатты таң қалдым. Олар Стивтің марафоннан кейінгі 30 жылдық өмірін қарады, ол депрессиядан, психикалық аурудан және тәуелділіктен зардап шеккен кезде, және ол ауырып қалғандықтан, оның денсаулығына қарсы қолданды". «Hamilton Spectator» газетінің спорт комментаторы Скотт Радли былай жазды: "Қазіргі уақытта тәуелділік және психикалық денсаулық мәселелері туралы біздің біліміміз арту керек делінген кезде, Фонёның қоғамдық кеңістіктен дерлік толығымен жойылғаны аділетсіз көрінеді. Әсіресе, ол атақ-даңқ пен күтудің қысымына тап болмағанда, мұндай жағдай орын алмас еді деп ойлағанда. Бәрі де қайырымдылыққа ақша жинау мақсатында жасалды".
While in the Vancouver area to have repairs made on his prosthetic foot, Fonyo died in a Burnaby hotel room, just after midnight on February 18, 2022, at the age of 56. Fonyo's partner since 2015, Lisa Marie Herbert, which covered Fonyo's decline into addiction and homelessness. It won the Platform Prize at the 2015 Toronto International Film Festival and the 2015 Canadian Screen Award for Best Feature Length Documentary Zweig followed up Hurt with the sequel Hope, released in 2017. Film producer and screenwriter Greg Klymkiw, who wrote an open letter calling for Fonyo to be reinstated into the Order of Canada, said "I was frankly appalled that some persnickety pencil pushers in the governor general's office would have chosen to rescind this great honour for something absolutely amazing that Steve did at the age of 19. They looked at 30 years of Steve's (post marathon) life when he was suffering from depression, mental illness and addiction, and essentially, because he was ill, they used this against him". Hamilton Spectator sports columnist Scott Radley wrote "Yet at a time we're supposed to be more enlightened about addiction and possibly mental health problems, the near complete purge of Fonyo from the public narrative somehow seems unfair. Especially when you wonder if this would've happened to him had he not faced the pressures of fame and expectations he was obviously ill equipped to handle. All in the pursuit of raising money for charity."