Кіріспе

Microsoft технологиясы деректерді сақтау үшін жасалатын snapshot-тар.

Snapshot жасау процесіне қатысатын басқа компоненттер – жазушылар. Көлеңкелік көшірмелердің мақсаты – тұрақты және сенімді snapshot-тар жасау. Бірақ кейде, бұл тек күтіліп жатқан файлдарды өзгерту операцияларын аяқтау арқылы ғана мүмкін болмайды. Кейде бірнеше байланысты файлдарға өзара байланысты өзгерістер енгізу қажет. Мысалы, дерекқор қолданбасы деректерді бір файлдан екіншісіне көшіргенде, оны бастапқы файлдан жойып, мақсатты файлда жаңадан құруы керек. Сондықтан, snapshot бастапқы файлдан жою мен кейінгі құру арасында болмауы керек, әйтпесе ол ешқандай құндылығы жоқ; ол жоюдан бұрын немесе құрудан кейін болуы тиіс. Осы семантикалық дұрыстықты сақтау – жазушылардың міндеті. Әр жазушы қолданбаға тән және провайдерлер snapshot жасауды бастамас бұрын, 60 секунд ішінде резервтік көшірме жасауға қауіпсіз жағдайды орнатуға мүмкіндік береді. Егер Volume Shadow Copy қызметі осы уақыт ішінде тиісті жазушылардан сәттілік туралы хабарлама алмаса, операция сәтсіз аяқталады. Windows Server Backup, Hyper-V, Virtual Server, Active Directory, SQL Server, Exchange Server және SharePoint. Нәтижесінде, кез келген файлды кез келген snapshot жасалған кездегідей күйде алуға мүмкіндік беретін нұсқаланған файлдық жүйеге ұқсас болады. Алайда, нағыз нұсқаланған файлдық жүйеден айырмашылығы, пайдаланушылар жеке файлдың жаңа нұсқаларын емес, тек бүкіл томды ғана жасай алады. Сонымен қатар, файлдың иесі нұсқаланған файлдық жүйеде жаңа нұсқаларды жасай алады, ал жаңа snapshot-тарды жасауға немесе олардың жасалуын бақылауға тек жүйе әкімшісі немесе резервтік көшірме операторы ғана құқылы, себебі бұл жеке файлдың орнына бүкіл томды басқаруды талап етеді. Сондай-ақ, көптеген нұсқаланған файлдық жүйелер (мысалы, VMS-дегідей) файлдардың әр өзгерген сайын нұсқасын сақтайды; ал Windows сияқты snapshot-тарды қолданатын жүйелер күйін тек белгілі бір уақыт аралығында ғана сақтайды.

Windows XP және Server 2003

Volume Snapshot қызметі алғаш рет Microsoft Windows-қа Windows XP жүйесінде қосылды. Ол тек редакциялау үшін ашылған (демек, құлыпталған) файлдардың дискідегі тұрақты нұсқасына қол жеткізу үшін пайдаланылатын уақытша снэпшоттарды ғана жасауға мүмкіндік береді. VSS-тің бұл нұсқасын NTBackup пайдаланады. Windows Server 2003 жүйесінде тұрақты снэпшоттарды құру мүмкіндігі қосылды (олар нақты өшірілгенше қайта жүктеулер арасында қол жетімді болады), бұл бір том үшін бір мезгілде 512 снэпшотқа дейін жасауға рұқсат береді. Windows Server 2003 жүйесінде VSS уақыт өте өзгерген файлдардың деректерінің кезеңдік кескіндерін жасау үшін қолданылады. Серверде ең көп дегенде 64 снэпшот сақталады және клиенттерге желі арқылы қол жетімді болады. Бұл мүмкіндік ортақ папкалар үшін көлеңкелік көшірмелер деп аталады және клиент-сервер моделі үшін арналған. Клиенттік компоненті Windows XP SP2 немесе одан кейінгі нұсқаларымен бірге келеді және Windows 2000 SP3 немесе одан кейінгі нұсқаларында, сондай-ақ Windows XP RTM немесе SP1 жүйесінде орнатуға болады. Windows XP және одан кейінгі нұсқаларында том көлеңкелік көшірмелерін тізімдеуге, жасауға немесе жоюға, сондай-ақ орнатылған көлеңкелік көшірме жазушылар мен провайдерлерді тізімдеуге арналған vssadmin деп аталатын командалық жол құралы бар.

Windows Vista, 7 және Server 2008

Microsoft Shadow Copy-ті пайдалану үшін Windows-тың бірқатар компоненттерін жаңартты. Windows Vista, Windows Server 2008, Windows 7 және Windows Server 2008 R2 жүйелері файлдарды сақтық көшірмелеу кезінде, файлдық және секторлық сақтық көшірмелеудің екеуінде де файлдардың көлеңкелік көшірмелерін пайдаланады. Жүйелік қорғау компоненті VSS-ті жүйелік және пайдаланушы деректерінің мерзімді көшірмелерін бір жергілікті томда (Windows Server-дегі ортақ папкаларға арналған көлеңкелік көшірмелерге ұқсас) жасау және сақтау кезінде пайдаланады; VSS мұндай деректерге жүйелік қалпына келтіру арқылы жергілікті қол жеткізуге мүмкіндік береді. Жүйені қалпына келтіру қалпына келтіру нүктесі деп аталатын көлеңкелік көшірмелердің толық алдыңғы жиынтығына оралуға мүмкіндік береді. Windows Vista-дан бұрын Жүйені қалпына келтіру файлдық сүзгіге тәуелді болды, ол белгілі бір кеңейтімдер жиынтығына ие файлдардағы өзгерістерді бақылап, файлдар жаңадан жазылудан бұрын көшіріп алатын. Сонымен қатар, Windows Explorer-дің "Бұрынғы нұсқалар" деп аталатын бөлігі жеке файлдарды немесе папкаларды қалпына келтіру нүктелерінен жергілікті түрде қалпына келтіруге мүмкіндік береді, осылайша файлдың бұрынғы нұсқасын алуға немесе қателікпен жойылған файлды қалпына келтіруге болады. Windows Server 2008 20 түрлі команда арқылы VSS функционалдығын ашатын diskshadow құралын енгізеді. Жүйе күн сайын бір рет автоматты түрде көлеңкелік көшірмелерді жасайды немесе сақтық көшірме жасау бағдарламалық қамтамасы немесе орнатушы қолданбалар қалпына келтіру нүктесін жасаған кезде осы көшірмелерді іске қосады. "Бұрынғы нұсқалар" мүмкіндігі Windows Vista-ның Business, Enterprise және Ultimate нұсқаларында және Windows 7-нің барлық нұсқаларында қолжетімді. Vista-ның үй нұсқаларында "Бұрынғы нұсқалар" мүмкіндігі жоқ, тіпті Volume Snapshot қызметі қосылған және жұмыс істеп тұрса да. Үшінші тараптың құралдарын пайдалану арқылы жергілікті томдағы файлдардың бұрынғы нұсқаларын қалпына келтіру әлі де мүмкін. Бұл құралдардың кейбіреулері пайдаланушыларға көлеңкелік көшірмелерді пайдаланушы анықтаған интервалдарда жасауды жоспарлауға, көлемдік көлеңкелік көшірмелер үшін қолданылатын сақтауды конфигурациялауға және әртүрлі уақыттардағы файлдар мен папкаларды салыстыруға мүмкіндік береді. Windows 7 сонымен қатар GUI арқылы көлемдік көлеңкелік көшірмелер үшін қолданылатын сақтауды конфигурациялауға арналған жергілікті қолдауды қосады.

Windows 8 және Server 2012

Windows 8 тұрақты көлеңкелік көшірмелерді қолдайды, бірақ оларды қарауға қажетті графикалық интерфейс бөлігі жоқ. Сондықтан, файлдардың қасиеттері терезесіндегі «Алдыңғы нұсқалар» қойындысы арқылы файлдардың ескі нұсқаларын қарау, іздеу немесе қалпына келтіру мүмкіндігі жергілікті дискілер үшін жойылды. Дегенмен, үшінші тарап құралдарын (мысалы, ShadowExplorer) пайдалану арқылы осы мүмкіндікті қайта қалпына келтіруге болады. Бұл мүмкіндік Windows Server 2012 жүйесінде толыққанды қолжетімді.

Windows 10 жүйесі

Windows 10 Windows 8-де жойылған "Ескі нұсқалар" қойындысын қайта орнатты; алайда, бастапқы нұсқаларында ол Volume Shadow көшірмесінің орнына "Файл тарихы" мүмкіндігіне тәуелді болды. Қазіргі нұсқаларында "Файл тарихы" және "Жүйелік қорғау" (жүйені қалпына келтіру) нүктелерінен қалпына келтіруге болады, олар Volume Shadow көшірмесін пайдаланады.

Windows 11 жүйесі

Windows 11 Windows 10-да пайда болған «Алдыңғы нұсқалар» және «Файлдар тарихы» мүмкіндіктерін сақтайды, бірақ ол әдепкі бойынша өшірілген күйде болады.

Samba сервері

Linux-тағы Samba LVM-мен қамтамасыз етілген сақтау құрылғысында немесе ZFS немесе btrfs негізінде Shadow Copy Service қызметін ұсынуға қабілетті.

Бір-біріне үйлесімділік

Әр түрлі NTFS нұсқалары белгілі бір деңгейде алға және артқа үйлесімділікке ие болғанымен, Windows-тың ескі нұсқаларында жаңа NTFS томдарын орнату кезінде, оларда тұрақты көлеңкелік көшірмелер болса, кейбір мәселелер туындайды. Бұл екі жүйелі жүктөөге және сыртқы портативті дискілерге қатысты. Атап айтқанда, Windows Vista жүйесінде NTFS томдарында жасалған тұрақты көлеңкелік көшірмелер Windows XP немесе Windows Server 2003 сол NTFS томдарын орнатқанда жойылады. Бұл ескі операциялық жүйе тұрақты көлеңкелік көшірмелердің жаңа форматын түсінбегендіктен болады. Сол сияқты, Windows 8 жүйесімен жасалған Жүйе қалпына келтіру көшірмелері егер олар Windows-тың бұрынғы нұсқаларымен қолданылса, жойылады.